Bộ Công Thương: Bàn về phát triển thị trường xuất khẩu gạo năm 2016

Cùng tham dự hội nghị có đại diện lãnh đạo các Cục, vụ chức năng của Bộ Công Thương, đại diện lãnh đạo UBND các địa phương TP. Hồ Chí Minh, Cần Thơ, Long An, An Giang, các Sở Công Thương, Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA), các Tham tán Thương mại và các doanh nghiệp có liên quan.

Theo báo cáo của Bộ Công Thương, về kết quả XK gạo của Việt Nam, năm 2015 đạt 6,586 triệu tấn, trị giá đạt 2,803 tỷ USD, tăng 4,0% về số lượng và giảm 4,5% về trị giá so với năm 2014.

Thứ trưởng Bộ Công Thương Trần Tuấn Anh phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị

Khu vực châu Á vẫn là thị trường XK trọng điểm của Việt Nam với số lượng là 4,892 triệu tấn, chiếm 74,49% tổng lượng gạo XK. Trong đó, Trung Quốc đạt 2,168 triệu tấn, chiếm 33,01%; Philippines đạt 1,185 triệu tấn, chiếm 18,05%; Malaysia đạt 532.000 tấn, chiếm 8,10%; Indonesia đạt 640.000 tấn, chiếm 9,75%; Hồng Kong đạt 72.000 tấn, chiếm 1,11% tổng lượng gạo XK. Tiếp đến là khu vực châu Phi là 905.000 tấn, chiếm 13,77%; khu vực châu Mỹ là 441.000 tấn chiếm 6,72%. Trong đó Cu Ba đạt 371.000 tấn, chiếm 5,65% tổng lượng gạo XK.

Ông Huỳnh Minh Huệ - Tổng Thư ký VFA thông tin về tình hình XK gạo tháng 01/2016

Ông Huỳnh Minh Huệ - Tổng Thư ký VFA cũng thông tin thêm về kết quả XK gạo của Việt Nam trong tháng 01/2016, tính đến ngày 31/01/2016, XK gạo đạt 416.770 tấn, trị giá FOB đạt 169,289 triệu USD, so với cùng kỳ năm 2015, số lượng tăng 88,03%, trị giá tăng 70,99%. Lũy kế đăng ký hợp đồng là 1,601 triệu tấn. Trong đó, các hợp đồng tập trung là 645.000 tấn, chiếm 40,92%, hợp đồng thương mại là 965.000 tấn, chiếm 59,71%, hợp đồng còn lại chưa giao hàng là 1.184 triệu tấn, trong đó, hợp đồng tập trung là 380.000 tấn, hợp đồng thương mại là 804.000 tấn.

Ông Trương Quang Hoài Nam - Phó Chủ tịch UBND TP. Cần Thơ cho rằng rất cần sự hỗ trợ thông tin để phát triển thị trường XK gạo

Dự báo về tình hình XK gạo của Việt Nam trong năm 2016, Bộ Công Thương cho biết, năm 2016 được dự báo sẽ tiếp tục chịu tác động diễn biến khó lường của thị trường gạo thế giới, cụ thể như: Tác động của hiện tượng El Nino, tình hình biến đổi khí hậu đang tác động đến nguồn cung gạo trên thế giới. Đặc biệt là tình hình xâm nhập mặn đang lan rộng tại khu vực đồng bằng sông Cửu Long, đang đặt ra yêu cầu rất cấp bách trong việc chống mặn; theo dõi, bám sát và đánh giá cụ thể, cập nhật về tình hình mùa vụ, sản xuất tại khu vực này để đảm bảo cân đối đúng thực tế sản lượng lúa gạo hàng hóa phục vụ công tác điều hành.

Ông Lê Xuân Hồng - Phó Giám đốc Sở Công Thương Long An đề xuất ý kiến tại Hội nghị

Cũng theo dự báo của Bộ Công Thương, cạnh tranh từ các nước XK gạo lớn, như: Thái Lan, Ấn Độ và Pakistan; từ các nước XK gạo tiềm năng đang có những bước tiến mạnh mẽ như Campuchia và Myanmar. Cạnh tranh hiện diễn ra không chỉ về giá XK, mà còn về chất lượng, thương hiệu. Lợi thế cạnh tranh về giá của Việt Nam hiện nay đã không còn như những năm trước, do tồn kho gạo cũ lớn của Thái Lan và lợi thế địa lý Pakistan và Ấn Độ. Ngoài ra, sự thay đổi thế chế, biến động về chính trị; chính sách XNK của các nước nhập khẩu truyền thống theo hướng tiếp tục tăng cường sản xuất trong nước, tiến tới đáp ứng phần lớn hoặc tự túc lương thực; đa dạng hóa nguồn cung, tận dụng cạnh tranh giữa các nước XK để tìm giá nhập khẩu tốt nhất và áp dụng các biện pháp có lợi cho người nhập khẩu.

Thứ trưởng Trần Tuấn Anh trao Bằng khen của Bộ Công Thương cho các cá nhân có thành tích xuất sắc trong công tác XK gạo

Phát biểu tại hội nghị, Thứ trưởng Bộ Công Thương Trần Tuấn Anh đã bày tỏ vui mừng gặp gỡ đại diện lãnh đạo các địa phương, doanh nghiệp và các Tham tán Thương mại để bàn về các vấn đề rất quan trọng, trong đó trọng tâm là các giải pháp xuất nhập khẩu, công tác phát triển lúa gạo, để đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế đất nước.

Thứ trưởng Trần Tuấn Anh trao Bằng khen của Bộ Công Thương cho các cá nhân có thành tích xuất sắc trong công tác XK gạo

Thứ trưởng Trần Tuấn Anh nhận định, năm 2015 đã kết thúc với những kết quả rất tích cực, trong các lĩnh vực về kinh tế, thương mại của cả nước, riêng trong lĩnh vực về xuất nhập khẩu mặc dù chúng ta chưa đạt được chỉ tiêu của Quốc hội đã đề ra cho Chính phủ và Bộ Công Thương, nhưng chúng ta phải khẳng định rằng, trong bối cảnh nền kinh tế toàn cầu còn rất nhiều khó khăn trong năm 2015 cho các nước XK, nhưng chúng ta đã đạt được mức tăng trưởng là 7,9%, cao hơn rất nhiều so với các quốc gia XK khác trong khu vực. Riêng trong lĩnh vực về XK gạo, Thứ trưởng Trần Tuấn Anh nhận định, đây là một năm tương đối thành công, nếu ai thường xuyên quan tâm đến lĩnh vực này sẽ nhận thấy, trong quý 1 và 2 của năm 2015, XK gạo của Việt Nam rất khó khăn trong việc duy trì và điều hành các hoạt động XK gạo, nhưng đến 2 quý còn lại của năm 2015, dưới sự điều hành đúng đắn và kịp thời của Chính phủ, Bộ Công Thương về các chính sách kinh tế vĩ mô, sự nỗ lực rất lớn của các địa phương, doanh nghiệp, chúng ta đã có những kết quả ấn tượng rất lớn trong công tác XK gạo, trong đó là công tác khai thác thị trường, kể cả thị trường truyền thống và thị trường mới. Theo số liệu chính thức của Tổng cục Hải quan Việt Nam, chúng ta đã XK hơn 6,5 triệu tấn gạo năm 2015. Do đó, năm 2015, về cơ bản chúng ta đã hoàn thành mục tiêu XK gạo, trong bối cảnh thị trường gạo của Việt Nam phải chịu nhiều sức ép cạnh tranh từ nhiều phía của các quốc gia, của các đối thủ lớn trên thị trường gạo thế giới.

Thứ trưởng Trần Tuấn Anh trao Bằng khen của Bộ Công Thương cho các tập thể, cá nhân có thành tích xuất sắc trong công tác XK gạo

Thứ trưởng Trần Tuấn Anh nhận định, gạo là mặt hàng ưu tiên trong cơ cấu hàng XK, nên các Thương vụ, cơ quan xúc tiến thương mại cần ưu tiên hỗ trợ doanh nghiệp. Song song đó, Bộ Công Thương sẽ quan tâm thực hiện các cam kết hội nhập, thị trường đã mở, phối hợp với các tổ chức hiệp hội, doanh nghiệp nâng cao chất lượng XK gạo, đảm bảo bền vững vùng nguyên liệu; đảm bảo các cơ chế tín dụng, liên kết với vùng nguyên liệu có tiềm năng phát triển và đề nghị VFA cần nâng cao vai trò kết nối thông tin với các Tham tán Thương mại của Việt Nam ở nước ngoài. Về phía các doanh nghiệp, cần chủ động hơn nữa trong các hoạt động xúc tiến thương mại, cũng như tự chủ động lên kế hoạch xây dựng thương hiệu gạo một cách bài bản và chuyên nghiệp hơn.

Tại hội nghị, lãnh đạo các địa phương đã có các ý kiến xoay quanh các vấn đề cần được các cơ quan quản lý hỗ trợ thông tin về các thị trường truyền thống và các thị trường mới, để công tác XK gạo năm 2016 và các năm tiếp theo được hoàn thành và đạt được nhiều kết quả cao hơn. Theo ý kiến của ông Trương Quang Hoài Nam - Phó Chủ tịch UBND TP. Cần Thơ, năm 2016, Cần Thơ có kế hoạch XK trên 400 triệu USD, do đó, để hoàn thành được kế hoạch này,  đề nghị VFA và các Tham tán Thương mại hỗ trợ địa phương khai thác và tìm kiếm thị trường. Bên cạnh đó, các doanh nghiệp tại Cần Thơ đang rất cần sự hỗ trợ của các Tham tán ở thị trường Hàn Quốc, Mỹ, Ghana, thị trường các Tiểu Vương quốc Ả Rập Thống Nhất, Nga trong việc cung cấp các thông tin có liên quan, từng bước XK gạo vào các thị trường đầy tiềm năng này.

Ông Phạm Xuân Hồng - Phó Giám đốc Sở Công Thương Long An cũng cho biết, Long An là địa phương đứng đầu về XK gạo của cả nước, nhờ xây được cơ sở hạ tầng khang trang và bền vững và có nhiều đầu mối XK gạo có kinh nghiệm trong công tác này, đáp ứng đầy đủ các nhu cầu về XK gạo. Tuy nhiên, kinh tế thị trường toàn cầu hiện nay đang ngày càng thay đổi do các chính sách về thể chế, chính trị ở các nước đang dần hoàn thiện ở các khung pháp lý mới để phù hợp với sự cạnh tranh của mỗi quốc gia, cụ thể là thị trường Trung Quốc và châu Phi. Theo nhận định của ông Phạm Xuân Hồng, hai thị trường này có rất nhiều tiềm năng, nhưng cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro về các diễn biến phức tạp như chính trị, chính sách mua tạm trữ lúa gạo, các khó khăn trong cơ chế thanh toán, nên rất cần sự hỗ trợ thông tin của Tham tán Thương mại ở các thị trường này.

Thứ trưởng Bộ Công Thương Trần Tuấn Anh giao cho các Cục, vụ chức năng phối hợp với các Tham tán Thương mại ở nước ngoài hỗ trợ DN trong công tác phát triển thị trường XK gạo

Đại diện các tham tán về nước dự hội nghị, ông Nguyễn Trung Dũng - Tham tán Công sứ thương vụ Việt Nam tại Nhật Bản cho biết, Nhật Bản là một trong những nước đầu tư lớn nhất vào Việt Nam. Trong năm 2015, Chính phủ hai nước đã có những thỏa thuận quan trọng về hợp tác phát triển công nghiệp với những lĩnh vực, mặt hàng mà Việt Nam ưu tiên, như: Cơ khí, thực phẩm chế biến, hàng nông - lâm - thủy hải sản, ô tô, phụ tùng điện tử… Trong lĩnh vực nông nghiệp, Bộ Nông nghiệp hai nước đã có đề án trung và dài hạn để phát triển nông nghiệp Việt Nam trên cơ sở hợp tác với Nhật Bản. Theo đó, đề án đã phân công thực hiện tại một số cơ sở ở các tỉnh, thành phía Nam của Việt Nam, như: TP. Hồ Chí Minh, Cần Thơ, TP. Đà Lạt (Lâm Đồng) và Bình Định. Trong năm 2015, nhiều đoàn doanh nghiệp của Nhật Bản đã đến các địa phương như đã thỏa thuận, để khảo sát, xúc tiến đầu tư, hợp tác với các doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là các lĩnh vực về công nghiệp hỗ trợ và nông nghiệp công nghệ cao. Một điểm lợi thế khác nữa là, Việt Nam và Nhật Bản đều là thành viên của TPP, đây chính là thời cơ tốt cho các doanh nghiệp Việt Nam. Việc liên kết giữa các địa phương, hiệp hội ngành nghề của hai nước sẽ là phương thức xúc tiến thương mại hữu hiệu nhất, giúp cho doanh nghiệp hai nước tận dụng được tốt nhất các lợi thế do TPP mang lại.

Ông Nguyễn Trung Dũng - Tham tán, Công sứ Việt Nam tại Nhật Bản phát biểu

Tham tán, Công sứ Nguyễn Trung Dũng chia sẻ thêm, ngay khi mới ký kết, Nhật Bản đã thay đổi nhiều cơ chế, chính sách cải tổ kinh tế, liên quan đến cơ cấu, các nhóm hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam. Một tin vui đến cho chúng ta, là Chính phủ Nhật Bản đã “bật đèn xanh” cho nhiều loại nông sản của Việt Nam và yêu cầu phía Việt Nam cung cấp danh sách các mặt hàng có thứ tự ưu tiên để xuất khẩu vào Nhật Bản khi Hiệp định TPP có hiệu lực. Hiện nay, quả xoài của Việt Nam bước đầu đã đưa vào Siêu thị AEON ở Chiba để bán cho người Nhật. Ông Nguyễn Trung Dũng khẳng định, nếu các doanh nghiệp Việt Nam sản xuất hàng hóa theo hướng hiện đại, lấy chất lượng vệ sinh an toàn thực phẩm làm nhiệm vụ hàng đầu, thay đổi công tác xúc tiến thương mại, thì hàng hóa của Việt Nam sẽ chinh phục được thị trường khó tính như Nhật Bản, cụ thể như trái thanh long của Việt Nam, khi đã đưa được vào thị trường Nhật Bản, thì ngay sau đó đã được xuất sang thị trường Mỹ.

Ông Đào Trần Nhân - Tham tán Công sứ Thương mại tại Hoa Kỳ phát biểu

Chia sẻ thông tin thêm về thị trường Mỹ, ông Đào Trần Nhân - Tham tán Công sứ Thương mại tại Hoa Kỳ cho biết, năm 2014, Việt Nam phải đóng thuế gần 1,68 tỷ USD cho mặt hàng dệt, may vào thị trường này, chiếm tới ¾ tổng số thuế Mỹ thu được từ tất cả các mặt hàng nhập khẩu từ Việt Nam. Tương tự, đối với mặt hàng giày dép, 99% giày dép bán tại Hoa Kỳ là hàng nhập khẩu. Năm 2014, Chính phủ Mỹ thu được 2,7 tỷ USD tiền thuế đánh vào giày dép, trong đó 11 nước trong TPP nộp 449 triệu USD, riêng Việt Nam phải đóng 445 triệu USD, chiếm 99% tổng số thuế 11 nước TPP phải đóng cho giày dép vào Hoa Kỳ. Khi TPP có hiệu lực, hầu như toàn bộ các dòng thuế dệt may và giày dép vào Hoa Kỳ sẽ ngay lập tức giảm xuống còn 0%, ngoại trừ một số ít mặt hàng sẽ giảm thuế theo lộ trình, giảm dần xuống 0% sau từ 11 năm đến 15 năm. Về mặt hàng trái cây nông sản, hiện nay, thị trường Mỹ mới đồng ý chính thức tiếp nhận 4 loại trái cây của Việt Nam nhập khẩu là: Thanh long, chôm chôm, vải và trái nhãn. Hiện nay, Việt Nam đang tiến hành từng bước để tăng lượng nhập khẩu vào thị trường Mỹ hai loại trái cây nữa là vú sữa và trái xoài. Ông nhân khẳng định, để mỗi mặt hàng được phép vào thị trường Mỹ phải mất thời gian ít nhất là từ 5 đến 6 năm mới có thể vào được thị trường này.

Tại hội nghị, sau khi lắng nghe ý kiến của các đơn vị, đại biểu, Thứ trưởng Trần Tuấn Anh đã giao cho Cục Quản lý Cạnh tranh và Cục XNK - Bộ Công Thương, tổng hợp lại các ý kiến, có sự phối hợp chặt chẽ với các địa phương đã đề xuất, trong đó có các Tham tán Thương mại Việt Nam ở nước ngoài để có hướng xử lý kịp thời. Song song đó, về phía Bộ Công Thương sẽ tranh thủ sự hỗ trợ từ các bộ, ngành liên quan cùng phối hợp để có các hướng giải quyết, tháo gỡ khó khăn cho các địa phương, doanh nghiệp. Liên quan đến việc cung cấp thông tin, Thứ trưởng Trần Tuấn Anh nhấn mạnh, các đơn vị chức năng của Bộ cần nhanh chóng thiết lập kênh thông tin, để tư vấn, hỗ trợ kịp thời cho các địa phương, doanh nghiệp các thông tin cần thiết có liên quan. Đây cũng chính là khâu quan trọng trong việc hoàn thành công tác XK gạo trong năm 2016 và các năm kế tiếp.

Tại Hội nghị, Thứ trưởng Bộ Công Thương Trần Tuấn Anh đã trao tặng Bằng khen của Bộ Công Thương cho các tập thế, cá nhân, đã có thành tích xuất sắc trong công tác đẩy mạnh XK gạo trong các năm 2014 - 2015.