Thông tư số 23/2026/TT-BCT được ban hành nhằm quy định chi tiết một số điều của Luật Giám định tư pháp số 105/2025/QH15 và biện pháp thực hiện chức năng quản lý nhà nước của Bộ Công Thương trong hoạt động giám định tư pháp thuộc lĩnh vực công thương.
Quy định 11 nhóm lĩnh vực giám định tư pháp thuộc ngành Công Thương
Theo Thông tư, giám định tư pháp trong lĩnh vực công thương gồm các vấn đề chuyên môn thuộc phạm vi chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của ngành Công Thương theo quy định của pháp luật trong các lĩnh vực: năng lượng; hóa chất, vật liệu nổ công nghiệp; công nghiệp nặng, công nghiệp nhẹ; an toàn kỹ thuật công nghiệp; an toàn thực phẩm; quản lý thị trường; cạnh tranh; xuất khẩu, nhập khẩu hàng hóa; thương mại điện tử; bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng; xúc tiến thương mại và các lĩnh vực khác theo quy định của pháp luật.
Đây là những lĩnh vực có tính chuyên môn cao, liên quan trực tiếp đến hoạt động quản lý nhà nước, sản xuất, kinh doanh và thương mại thuộc phạm vi quản lý của ngành Công Thương.
Giám định viên phải có ít nhất 5 năm hoạt động chuyên môn
Thông tư quy định, giám định viên tư pháp trong lĩnh vực công thương phải có trình độ đại học trở lên thuộc ngành đào tạo liên quan đến một trong các lĩnh vực quy định tại Điều 3 của Thông tư; trường hợp do cơ sở giáo dục nước ngoài đào tạo thì phải được công nhận để sử dụng tại Việt Nam.
Bên cạnh đó, người được bổ nhiệm phải có thời gian thực tế 5 năm hoạt động chuyên môn ở lĩnh vực được đào tạo. Thời gian này được xác định là tổng thời gian làm việc ở vị trí liên quan, không tính thời gian tập sự, thử việc và phải phù hợp với lĩnh vực chuyên môn, chuyên ngành giám định tư pháp trong lĩnh vực công thương.
Thông tư cũng quy định người được bổ nhiệm giám định viên tư pháp phải hoàn thành khóa bồi dưỡng kiến thức pháp luật và nghiệp vụ giám định tư pháp trong lĩnh vực công thương do cơ quan, tổ chức có thẩm quyền tổ chức.
Về thẩm quyền bổ nhiệm, tại Bộ Công Thương, thủ trưởng các cơ quan, đơn vị thuộc Bộ có trách nhiệm rà soát tiêu chuẩn, lập danh sách đề nghị bổ nhiệm, bổ nhiệm lại và cấp thẻ giám định viên tư pháp gửi Vụ Tổ chức cán bộ để trình Bộ trưởng Bộ Công Thương xem xét, quyết định.
Tại địa phương, Chủ tịch UBND cấp tỉnh quyết định bổ nhiệm, bổ nhiệm lại và cấp thẻ giám định viên tư pháp đối với người làm việc tại cơ quan, đơn vị, tổ chức thuộc thẩm quyền quản lý của địa phương hoặc cá nhân đăng ký thường trú tại địa phương.
Tổ chức giám định phải hoạt động tối thiểu 5 năm
Theo Thông tư, tổ chức giám định tư pháp theo vụ việc trong lĩnh vực công thương phải có tư cách pháp nhân; có chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn thuộc lĩnh vực chuyên môn hoặc chuyên ngành phù hợp với nội dung được trưng cầu, yêu cầu giám định tư pháp.
Đồng thời, tổ chức phải có thời gian hoạt động từ đủ 5 năm trở lên trong lĩnh vực chuyên môn hoặc chuyên ngành phù hợp; có đội ngũ cán bộ chuyên môn phù hợp và có trang thiết bị bảo quản, lưu giữ đối tượng, hồ sơ, tài liệu giám định cũng như phương tiện làm việc đáp ứng yêu cầu thực hiện giám định tư pháp trong lĩnh vực công thương.
Thông tư cũng quy định việc lập, công nhận, hủy bỏ công nhận và công bố danh sách người giám định tư pháp theo vụ việc, tổ chức giám định tư pháp theo vụ việc. Các danh sách này phải được đăng tải trên Cổng thông tin điện tử của Bộ Công Thương hoặc UBND cấp tỉnh theo thẩm quyền.
Quy định rõ trình tự tiếp nhận và thực hiện giám định
Thông tư quy định cụ thể trình tự, thủ tục tiếp nhận trưng cầu, yêu cầu giám định tư pháp trong lĩnh vực công thương tại Bộ Công Thương và địa phương.
Theo đó, trường hợp Bộ Công Thương được trưng cầu giám định tư pháp, trong thời hạn 1 ngày làm việc kể từ ngày nhận được quyết định trưng cầu, Vụ Pháp chế có trách nhiệm nghiên cứu ban đầu nội dung trưng cầu để chuyển cho đơn vị chuyên môn phù hợp, trừ trường hợp lãnh đạo Bộ chuyển trực tiếp cho đơn vị chuyên môn.
Trong thời hạn 2 ngày làm việc kể từ ngày nhận được văn bản chuyển của Vụ Pháp chế, đơn vị chuyên môn phải chủ trì, phối hợp với đơn vị liên quan tham mưu phương án tiếp nhận hoặc từ chối thực hiện giám định; trường hợp tiếp nhận thì kèm theo dự thảo văn bản cử người thực hiện giám định.
Thông tư cũng quy định, trường hợp phân công từ 2 người trở lên thực hiện giám định thì cơ quan, đơn vị chủ trì phải thành lập Tổ giám định và giao một người làm Tổ trưởng để điều phối, phân công nhiệm vụ cho các thành viên.
Quy định cụ thể việc mở niêm phong, giao nhận hồ sơ giám định
Theo Thông tư, việc giao, nhận trực tiếp hồ sơ trưng cầu, yêu cầu giám định tư pháp phải được lập thành biên bản theo mẫu quy định.
Đối với đối tượng cần giám định, tài liệu, đồ vật hoặc mẫu so sánh được niêm phong, trước khi mở phải kiểm tra tình trạng niêm phong. Quá trình mở niêm phong phải có mặt của người thực hiện giám định và đại diện của người trưng cầu hoặc người yêu cầu giám định tư pháp; toàn bộ diễn biến phải được ghi vào biên bản có chữ ký xác nhận của các bên tham gia.
Thông tư cũng cho phép cá nhân, tổ chức thực hiện giám định từ chối tiếp nhận nếu phát hiện niêm phong bị rách hoặc có dấu hiệu bị thay đổi.
Thời hạn giám định tối đa từ 1 đến 4 tháng tùy lĩnh vực
Thông tư quy định, đối với trường hợp bắt buộc phải trưng cầu giám định, thời hạn giám định tư pháp được thực hiện theo quy định của pháp luật về tố tụng hình sự.
Đối với các trường hợp còn lại, thời hạn giám định được chia theo từng nhóm lĩnh vực. Cụ thể, các lĩnh vực như năng lượng; hóa chất, vật liệu nổ công nghiệp; công nghiệp nặng, công nghiệp nhẹ; an toàn kỹ thuật công nghiệp; an toàn thực phẩm; quản lý thị trường; cạnh tranh có thời hạn giám định tối đa 2 tháng. Trường hợp vụ việc có khối lượng công việc lớn hoặc có tính chất phức tạp thì tối đa 3 tháng; trường hợp đặc biệt phức tạp hoặc khối lượng công việc đặc biệt lớn thì tối đa 4 tháng.
Đối với các lĩnh vực xuất khẩu, nhập khẩu hàng hóa; thương mại điện tử; bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng; xúc tiến thương mại và các lĩnh vực khác theo quy định của pháp luật, thời hạn giám định tối đa là 1 tháng; trường hợp phức tạp có thể kéo dài tối đa 2 tháng và trường hợp đặc biệt phức tạp tối đa 3 tháng.
Vụ Pháp chế là đầu mối quản lý chung công tác giám định tư pháp
Thông tư giao Vụ Pháp chế là đơn vị đầu mối quản lý chung công tác giám định tư pháp tại Bộ Công Thương; chủ trì xây dựng văn bản quy phạm pháp luật, hướng dẫn, tuyên truyền, phổ biến pháp luật; kiểm tra, theo dõi, đôn đốc và tổng kết hoạt động giám định tư pháp trong lĩnh vực công thương.
Trong khi đó, Vụ Tổ chức cán bộ chủ trì thực hiện công tác bổ nhiệm, miễn nhiệm, cấp thẻ, thu hồi thẻ giám định viên tư pháp; công nhận, hủy bỏ công nhận người giám định tư pháp theo vụ việc, tổ chức giám định tư pháp theo vụ việc; đồng thời xây dựng chương trình bồi dưỡng nghiệp vụ giám định tư pháp trong lĩnh vực công thương.
Theo quy định chuyển tiếp, các giám định viên tư pháp, người giám định tư pháp theo vụ việc và tổ chức giám định tư pháp theo vụ việc đã được bổ nhiệm, công nhận trước ngày Thông tư có hiệu lực, nếu vẫn đáp ứng đủ tiêu chuẩn, điều kiện theo quy định mới thì không phải thực hiện lại thủ tục bổ nhiệm hoặc công nhận.
Thông tư số 23/2026/TT-BCT đồng thời thay thế Thông tư số 30/2016/TT-BCT và Thông tư số 01/2021/TT-BCT sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 30/2016/TT-BCT kể từ ngày 1/5/2026.
