Cắt giảm sản xuất - Các nhà máy thép Trung Quốc sẽ đi đâu?

Chiếm gần 50% sản lượng và 44% lượng thép tiêu thụ toàn cầu, những điều chỉnh chính sách trong ngành thép của Trung Quốc sẽ tác động thế nào đến thị trường thép thế giới trong năm 2017?

Trung Quốc: Quyết tâm điều chỉnh mục tiêu sản xuất

Sản xuất thép của Trung Quốc chiếm tới một nửa sản lượng thép của toàn thế giới. Tuy nhiên, chính vì quy mô khai thác và sản xuất quá lớn nên quốc gia này đang phải đối mặt tình trạng thừa thép gấp tới 4 lần sản lượng khai thác của Mỹ. Chỉ số quản lý mua hàng (PMI) của ngành thép Trung Quốc trong tháng 3/2017, giảm 0,8% so với tháng trước. Trong tháng, sản lượng ngành thép vẫn tăng nhưng doanh số bán hàng giảm, gây áp lực lên hàng tồn kho.

Năm 2017, Chính phủ Trung Quốc đặt quyết tâm ngành thép phải giảm được 50 triệu tấn thép và giảm hơn nửa triệu lao động ngành công nghiệp nặng này. Trung Quốc cũng sẽ loại số lượng thép xây dựng kém chất lượng, chủ yếu được sản xuất từ các lò nung lạc hậu.

Sau thời gian tăng trưởng nóng, gần đây các nhà máy thép của Trung Quốc đã bắt đầu có kế hoạch cắt giảm sản lượng và họ cũng giảm giá để giải phóng hàng tồn kho, khiến nhiều nước quan ngại tình trạng bán phá giá thép của Trung Quốc sẽ vẫn tái diễn trong năm 2017.

Đối với xuất khẩu, chỉ số phụ đơn hàng mới tháng 3/2017 giảm 7,1% so với tháng trước đó, xuống mức đáy 41,5 điểm kể từ tháng 4/2016. Xuất khẩu thép Trung Quốc sụt giảm 25,7% so với cùng kỳ năm ngoái, xuống còn 13,17 triệu tấn trong 2 tháng đầu năm 2017. Chênh lệch giá thép nội địa tăng và giá xuất khẩu giảm cùng với sự gia tăng các biện pháp chống bán phá giá đối với thép Trung Quốc dự báo sẽ càng gây khó khăn cho hoạt động xuất khẩu thép nước này trong những tháng tới. Điều này khiến tình trạng dư cung càng khó giải quyết.

Nhập khẩu quặng sắt và thép giảm trong giai đoạn 2011-2016 nhưng nhích tăng trở lại trong quí đầu năm

Trung Quốc là nước nhập khẩu quặng sắt và thép lớn thứ 3 thế giới, chiếm khoảng 5,3% trị giá nhập khẩu của toàn cầu. Tuy nhiên, nhập khẩu nhóm hàng này của Trung Quốc đang có xu hướng giảm dần, với tốc độ tăng trưởng -9% trong giai đoạn 2011-2016.

                                         Nguồn: Trung tâm Thương mại quốc tế (ITC)

Tháng 3/2017, trước thông tin Chính phủ yêu cầu giảm sản lượng, nhập khẩu tăng trở lại nhưng dự báo sẽ không tăng mạnh trong năm nay.

Thị trường thế giới: Làn sóng bảo hộ gia tăng

Theo số liệu của Hiệp hội Thép thế giới, năm 2016, sản xuất thép thô của thế giới tăng nhẹ 0,9% so với năm 2015. Hai tháng đầu năm 2017 sản xuất thép vẫn tăng nhẹ tại hầu hết các khu vực trên toàn cầu, như châu Á tăng 6,1%, tại Bắc Mỹ tăng 4,4%, tại EU tăng 1,5% so với cùng kỳ năm 2017.

Trung Quốc chiếm khoảng 49,6% sản lượng thép thô toàn cầu trong năm 2016, tăng so với mức 49,4% trong năm 2015, bất chấp tuyên bố giảm sản lượng mà nước này đưa ra trong năm ngoái để điều chỉnh cơ cấu ngành kinh tế. Thị phần áp đảo này tạo ra khoảng cách rất lớn với khu vực sản xuất đứng thứ hai là EU 28, chỉ chiếm chưa đến 10% tổng sản lượng thép thô toàn cầu.

Nguồn: Hiệp hội Thép thế giới

Ở phía cầu, năm 2016, cả thế giới tiêu thụ khoảng 1.501,4 triệu tấn, tăng 0,17% so với năm 2015 và dự báo sẽ vẫn dùng đến 1.509,6 triệu tấn trong năm 2017, tăng 0,55% so với năm ngoái.

Là nhà cung ứng lớn, Trung Quốc cũng chiếm tới 44% tổng lượng tiêu thụ thép thô của thế giới năm 2016. Tỷ trọng của nước này được Hiệp hội Thép thế giới dự báo sẽ giảm xuống còn khoảng 43% trong năm 2017 do Trung Quốc điều chỉnh giảm mục tiêu tăng trưởng khiến những ngành sử dụng nhiều thép có khả năng sẽ giảm đầu tư.

Đứng thứ hai là nhóm nước EU 28, với tỷ trọng 10,3% năm 2016 và 10,4% trong năm nay. Khối các nước Trung và Nam Mỹ được dự báo sẽ chiếm 2,8% tiêu thụ toàn cầu, tăng 1% điểm so với năm trước. Các khu vực khác không có sự biến động đáng kể cả về lượng tiêu thụ và thị phần.

Nguồn: Hiệp hội Thép thế giới

Với “tầm ảnh hưởng” này, liệu Trung Quốc có gây ra tâm lý quan ngại cho các nhà sản xuất, kinh doanh toàn cầu khi tuyên bố quyết tâm điều chỉnh các mục tiêu của ngành thép trong năm 2017. Ít nhất thì giá thép đã tăng trong những tháng cuối năm 2016 khiến không ít nhà đầu cơ gom hàng. Nhưng giá đã quay đầu giảm trong những tháng gần đây khiến nhiều nhà đầu cơ phải nhanh chóng giải phóng lượng hàng dự trữ.

Nguồn cung dồi dào khiến bảo hộ tăng mạnh

So sánh lượng sản xuất và tiêu thụ năm 2016, có thể thấy thế giới đã dư thêm khoảng 120 triệu tấn thép để chuyển sang năm 2017.

Ngay những tháng đầu năm 2017, các nước liên tiếp chứng kiến những biện pháp bảo hộ thương mại được sử dụng trong ngành thép, chủ yếu dưới hình thức thuế chống bán phá giá, chống trợ cấp.

EU: Ủy ban châu Âu (EC) vừa tăng thuế chống bán phá giá đối với thép cuộn cán nóng nhập khẩu từ Trung Quốc từ 13,2% lên 22,6% sau khi các nhà sản xuất thuộcEU là ArcelorMittal, Tata Steel và ThyssenKrupp khiếu nại các nhà xuất khẩu Trung Quốc đã bán phá giá các mặt hàng này vào EU. Theo các nhà sản xuất châu Âu, Trung Quốc Đại lục bán thép với mức giá lỗ vì dư thừa công suất. Đầu năm 2016, Trung Quốc cam kết cắt giảm 150 triệu tấn thép sản xuất dư thừa trong vòng 5 năm tới song sản lượng của nước này thực tế vẫn tăng khoảng 1,2% trong năm 2016, khiến tuyên bố giảm sản lượng trong năm 2017 không có sức thuyết phục với thị trường thế giới.Phản ứng trước quyết định của châu Âu, Bộ Thương mại Trung Quốc đã yêu cầu EU phải thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ, quy định của WTO, ngừng sử dụng phương pháp cũ và đối xử công bằng, không phân biệt đối xử với doanh nghiệp Đại lục

Ấn Độ: Ngày 10/4/2017, Tổng giám đốc cơ quan thuế quan và chống bán phá giá (DGAD) đã công bố quyết định mức thuế chuối cùng cho các loại thép cuộn cán nóng và nguội nhập khẩu từ các nước Châu Á. Thuế chống bán phá giá được áp dụng cho các nước Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Nga, Braxin và Indonesia đối với các loại thép cuộn có mã số HS 7208, 7211, 7225 và 7226. Thuế chống bán phá giá cũng được áp dụng cho thép cán nguội có mã số 7209, 7211, 7225 và 7226 từ Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc và Ukraina. Thuế chống bán phá giá sẽ được áp dụng trong giai đoạn 5 năm đối với thép cán nóng kể từ ngày 2/8/2016 và các sản phẩm cán nguội từ 17/8/2016, thời điểm các mức thuế tạm thời lần đầu được thông báo.Tại Hàn Quốc ngành công nghiệp đóng tàu, xây dựng và ô tô suy giảm đang khiến nhu cầu thép giảm mạnh. Đa số các nhà máy thép cho biết sẽ chỉ mua khi cần thiết. Trong bối cảnh này,

Nhà sản xuất thép Trung Quốc sẽ  di chuyển tới  đâu ?

Quyết tâm cắt giảm sản xuất than và thép của Trung Quốc đang đặt ra câu hỏi: các nhà sản xuất của nước này sẽ di chuyển đi đâu?

Được biết gần đây, một số  nhà đầu tư Trung Quốc đang tìm mua lại các nhà sản xuất thép thua lỗ của nước ta để tái cấu trúc và tổ chức sản xuất khi Chính phủ nước họ yêu cầu giảm sản xuất trong nước. Từ năm 2016, các đoàn xúc tiến của Trung Quốc đã gặp Hiệp hội Thép Việt Nam để trao đổi, tìm kiếm cơ hội đầu tư hoặc giới thiệu bán, chuyển giao công nghệ những máy móc, thiết bị sản xuất trong ngành thép.Một số  nhà máy thép Trung Quốc cũng đã đầu tư tại Việt Nam như: Công ty thép không gỉ tư nhân Tsing Shan Iron và Yongjin metal hợp tác đầu tư nhà máy thép không gỉ 300.000 tấn/năm tại Nhơn Trạch, Đồng Nai. Làm thế nào để Việt Nam bị tác động ít tiêu cực nhất từ sự điều chỉnh chính sách ngành thép của Trung Quốc là một bài toán không dễ, nhưng cũng không quá khó nếu có sự đầu tư phân tích, nhận định tình hình và ứng phó một cách chủ động, linh hoạt nhất.

Đinh Linh