Rủi ro lớn
Từng có dịp công tác tại một huyện vùng sâu vùng xa tại huyện Yên Sơn – nơi có lượng người đi xuất khẩu lao động đông nhất nhì của tỉnh Tuyên Quang, tôi vẫn không quên được nét mặt bàng hoàng của nhiều công nhân đã từng đi xuất khẩu lao động trở về.
Nét mặt rùng mình khi nhớ lại những ngày tháng ở nơi đất khách quê người, chị Bàn Thị Xuân - dân tộc Dao, thôn Đồng Trò, xã Tứ Quận chia sẻ: Gia cảnh quá khó khăn nên khi nghe bạn bè kháo nhau sang Trung Quốc làm sẽ được nhiều tiền nên đầu năm 2016 tôi quyết định vay mượn bằng được với hi vọng đổi đời. Vào làm tại một công ty sản xuất nhựa song được hơn một tháng tôi phải bỏ việc trở về vì mức thu nhập khác xa tưởng tượng, điều kiện sinh hoạt kham khổ. Mỗi ngày, phải làm việc từ 10 - 12 tiếng trong môi trường khắc nghiệt. tệ nạn xã hội luôn rình rập nên sau một năm làm việc, tôi quyết định trở về địa phương. Do ít thông tin về xuất khẩu lao động nên chỉ thấy mọi người đi về được nhiều tiền thì tôi cũng đi theo – chị Xuân nói thêm.
Chị Xuân chỉ là một trong những số ít trường hợp may mắn có thể trở về sau khi xa xứ làm việc. Môi trường làm việc tại các nước như Đài Loan, Trung Quốc, Nhật Bản… đã trở thành miền đất hứa cho nhiều người, song vì thiếu thông tin nên rất nhiều người tay trắng vỡ mộng trở về. Thậm chí, không thiếu những trường hợp bị đánh đập, hành hạ nơi đất khách.
Không thể phủ nhận một bộ phận lớn người lao động đi làm việc tại nước ngoài không chỉ góp phần lớn phát triển đất nước về mặt kinh tế mà còn về mặt kiến thức, chuyên môn được tích lũy trong thời gian làm việc tại nước ngoài. Song đa phần người đi xuất khẩu lao động đều có hoàn cảnh khó khăn, ít điều kiện tiếp cận thông tin, nhất là tại vùng sâu vùng xa nên đã có tình trạng người lao động bị lừa đảo, bóc lột, lạm dụng sức lao động…
Tổ chức công đoàn cần vào cuộc
Mỗi năm, Việt Nam đưa khoảng hơn 90.000 lao động ra nước ngoài làm việc, chiếm khoảng 5% tổng số lao động được giải quyết việc làm. Điều này đòi hỏi các tổ chức công đoàn Việt Nam ngày càng quan tâm tới việc bảo vệ người lao động ra nước ngoài làm việc hơn nữa, coi đó là nội dung quan trọng trong hoạt động của mình. Trưởng ban Chính sách kinh tế - xã hội Tổng Liên đoàn lao động Việt Nam hiến kế: Để bảo đảm quyền, lợi ích chính đáng cho lao động xuất khẩu, trước hết phải củng cố, nâng cao trách nhiệm và quản lý chặt chẽ các hoạt động của doanh nghiệp dịch vụ được cấp giấy phép hoạt động xuất khẩu lao động, chống nạn “cò mồi”.Bên cạnh đó, vai trò của công đoàn trong việc bảo vệ người lao động làm việc ở nước ngoài cũng cần được luật hóa. Chương trình hợp tác giữa Công đoàn Việt Nam và Công đoàn các nước tiếp nhận lao động cũng cần được đẩy mạnh hơn nữa thời gian tới.
Tháng 7/2016, Tổng LĐLĐ Việt Nam và Quỹ Châu Á đã phối hợp triển khai Dự án “Tăng cường bảo vệ quyền cho lao động Việt Nam ra nước ngoài làm việc” nhằm tăng cường bảo vệ quyền lao động cho những người chuẩn bị đi làm việc ở nước ngoài và những người đã trở về. Theo đó, sẽ tăng cường cung cấp thông tin và tư vấn cho lao động có nhu cầu đi làm việc ở nước ngoài thông qua việc nâng cao năng lực cho cán bộ công đoàn cơ sở cấp xã, phường; tăng cường việc tiếp cận với các cơ hội việc làm cho những lao động trở về; tổ chức hội thảo vận động chính sách nhằm nâng cao nhận thức cho những nhà hoạch định chính sách và các bên liên quan về các vấn đề mà người lao động gặp phải; xây dựng các chiến lược vận động chính sách nhằm thúc đẩy việc bảo vệ quyền lao động cho lao động đi làm việc ở nước ngoài.
