Trong quá trình này, các dự án APEC không chỉ nhằm đáp ứng một sự kiện quốc tế, mà còn là cú hích để tạo động lực phát triển mới cho Phú Quốc.
Động lực tăng trưởng từ kinh tế biển, du lịch và dịch vụ
Sau khi được tổ chức lại theo mô hình đặc khu, Phú Quốc có diện tích tự nhiên 575,29 km², dân số 157.629 người. Với vị trí đảo tiền tiêu, sân bay quốc tế, hệ thống cảng biển và nền tảng du lịch đã được định hình, địa phương đang có điều kiện phát triển theo hướng trở thành trung tâm du lịch, dịch vụ và kinh tế biển có sức cạnh tranh quốc tế.
Những kết quả kinh tế 7 tháng năm 2026 cho thấy sức bật khá rõ của khu vực này. Tổng giá trị sản phẩm trên địa bàn ước đạt 30.550,98 tỷ đồng, tăng 37,17% so với cùng kỳ và đạt 75,97% kế hoạch năm. Trong đó, khu vực công nghiệp - xây dựng đạt 18.056 tỷ đồng, tăng 54,1%; dịch vụ đạt 1.635,33 tỷ đồng trong riêng tháng 7, tiếp tục là khu vực có vai trò quan trọng trong cơ cấu kinh tế.
Đáng chú ý nhất vẫn là du lịch. 7 tháng qua, đăc khu Phú Quốc đón khoảng 6,814 triệu lượt khách, tăng 30,36% so với cùng kỳ; riêng khách quốc tế đạt hơn 1,502 triệu lượt, tăng 53,49%. Tổng thu từ dịch vụ du lịch ước đạt 36.447 tỷ đồng, tăng 46,59%. Đây là những con số cho thấy Phú Quốc đang chuyển mạnh từ tăng trưởng dựa vào số lượng khách sang gia tăng giá trị từ hệ sinh thái dịch vụ du lịch.
Trong định hướng phát triển, đặc khu xác định tiếp tục đa dạng hóa sản phẩm nghỉ dưỡng cao cấp, MICE, du lịch sinh thái, biển đảo, thể thao biển, văn hóa, ẩm thực và kinh tế ban đêm; đồng thời đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng AI, dữ liệu lớn, bản đồ số và các nền tảng du lịch thông minh. Chuẩn bị cho APEC 2027 vì thế được đặt trong một bài toán lớn hơn: nâng cấp toàn diện chất lượng điểm đến và năng lực cạnh tranh quốc tế của Phú Quốc.
Từ công trình phục vụ APEC đến đầu tư hạ tầng cho tăng trưởng
Theo danh mục được Thủ tướng Chính phủ giao tại Quyết định số 948/QĐ-TTg ngày 17/5/2025, Phú Quốc triển khai 21 dự án phục vụ APEC 2027. Tổng mức đầu tư của các dự án hơn 137.138 tỷ đồng, trong đó các dự án đầu tư công có hỗ trợ vốn ngân sách Trung ương khoảng 20.166 tỷ đồng; nhóm PPP và đầu tư kinh doanh khoảng 116.972 tỷ đồng.
Điểm đáng chú ý là danh mục này không chỉ gồm những công trình trực tiếp phục vụ Hội nghị. Hệ thống hồ chứa nước Cửa Cạn và Dương Đông, các nhà máy nước, xử lý nước thải, xử lý rác, đường giao thông, ngầm hóa hạ tầng kỹ thuật, trung tâm giám sát điều hành thông minh, khu tái định cư... đều là những cấu phần thiết yếu của một đô thị du lịch quy mô lớn.
Hai hồ nước Cửa Cạn và Dương Đông, mỗi hồ có dung tích dự kiến 7,5 triệu m³, được kỳ vọng góp phần giải quyết bài toán nguồn nước cho đô thị hóa và phát triển du lịch trên đảo. Cùng với đó là các dự án nhà máy nước Dương Đông 2, nhà máy nước hồ Cửa Cạn và hệ thống xử lý nước thải.
Trong khi đó, giao thông đang được định hình theo hướng đồng bộ hơn giữa sân bay, các khu đô thị, trung tâm hội nghị và các cực phát triển phía Bắc - phía Nam đảo. Đường tỉnh ĐT.975, Đại lộ APEC, tuyến tàu điện đô thị và các dự án ngầm hóa hạ tầng kỹ thuật được triển khai đồng thời, tạo tiền đề hình thành một không gian đô thị hiện đại hơn.
Đặc biệt, dự án mở rộng Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc và cụm công trình APEC đang tạo nên những đại công trường có quy mô lớn. Theo thông tin từ đặc khu, tại nhà ga T2, phần móng, đài móng và dầm móng đã hoàn thành; nhiều hạng mục kết cấu bê tông đạt 90-100%. Đường cất hạ cánh số 2 dài 3.300 m, rộng 45 m đã hoàn thành các hạng mục chính; sân đỗ máy bay 1C đã đưa vào khai thác từ tháng 4/2026.
Cùng với đó, tại Trung tâm Hội nghị và Triển lãm APEC, kết cấu bê tông cốt thép đã đạt hơn 90%, hoàn thành lắp dựng 13/13 bay kết cấu thép và đang triển khai lợp mái. Nhà hát đa năng cũng đã hoàn thành khoảng 90% kết cấu bê tông cốt thép.
Những công trình này, nếu hoàn thành đồng bộ, sẽ không chỉ đáp ứng yêu cầu của Tuần lễ cấp cao APEC 2027 mà còn tạo năng lực mới cho Phú Quốc trong thu hút các sự kiện quốc tế, du lịch MICE, hội nghị, triển lãm và các dòng khách có mức chi tiêu cao.
Gỡ “nút thắt” tiến độ và tầm nhìn quy hoạch
Quy mô đầu tư lớn đồng nghĩa với áp lực tổ chức thực hiện rất cao. Trong số 21 dự án APEC, có 16 dự án phải thực hiện giải phóng mặt bằng với tổng diện tích khoảng 1.050,5 ha, diện tích phải thu hồi khoảng 912,2 ha. Đây là khối lượng đặc biệt lớn, liên quan trực tiếp đến đời sống của hàng nghìn hộ dân.
Trong 21 dự án APEC, có 16 dự án phải giải phóng mặt bằng với diện tích khoảng 1.050,5 ha, trong đó thu hồi 912,2 ha. Đến tháng 7/2026, Phú Quốc đã hoàn thành 616,64 ha, đạt 58,7%, chi trả bồi thường cho 2.682 hộ dân hơn 6.116 tỷ đồng. Cùng với mặt bằng, nhu cầu vật liệu rất lớn, gồm 16,35 triệu m³ cát, 4,83 triệu m³ đá và 5,21 triệu m³ đất đắp. Tiến độ một số công trình còn chậm, như hồ Cửa Cạn, hồ Dương Đông 2, ĐT.975, Đại lộ APEC và nhà máy xử lý nước thải. Vì vậy, yêu cầu đặt ra không chỉ là đẩy nhanh thi công, mà phải bảo đảm đồng bộ hạ tầng giao thông, điện, nước, xử lý môi trường, qua đó phát huy hiệu quả các công trình sau APEC.
Ngày 10/8, Chủ tịch UBND tỉnh An Giang Hồ Văn Mừng chủ trì cuộc họp nghe báo cáo tiến độ triển khai Đề án Tổng thể, các Tiểu đề án và các công trình, dự án hạ tầng phục vụ Hội nghị APEC 2027 và cho ý kiến đối với Nhiệm vụ điều chỉnh Quy hoạch chung đô thị Phú Quốc, tỉnh An Giang đến năm 2050, tầm nhìn đến năm 2065.
Chủ tịch UBND tỉnh Hồ Văn Mừng yêu cầu các dự án phải hoàn thành chậm nhất vào ngày 31/5/2027. Đây không chỉ là hình ảnh của Phú Quốc mà còn là hình ảnh của Việt Nam trước bạn bè quốc tế. Vì vậy, công tác chuẩn bị phải được thực hiện hết sức khẩn trương, chu đáo và đạt chất lượng cao.
Chủ tịch UBND tỉnh Hồ Văn Mừng yêu cầu trong quá trình thực hiện quy hoach Phú Quốc phải tuân thủ các nguyên tắc của pháp luật về quy hoạch, bảo đảm tính chất định hướng của quy hoạch chung. Đồng thời lưu ý tầm nhìn quy hoạch phải có tính dài hạn, phải có tầm nhìn 100 năm, bảo đảm định hướng phát triển Phú Quốc lâu dài, bền vững.
APEC 2027 tạo cú hích cho đặc khu Phú Quốc phát triển xứng tầm trung tâm kinh tế - du lịch quốc tế
Từ góc độ phát triển kinh tế, giá trị lớn nhất của chương trình Hội nghị cấp cao APEC Phú Quốc không nằm ở thời điểm diễn ra Hội nghị, mà ở những năng lực phát triển được tạo ra sau đó.
Tổng nguồn vốn đầu tư công năm 2026 bố trí cho các dự án APEC của đặc khu là 5.699,98 tỷ đồng. Đến hết tháng 7, giải ngân các dự án APEC đạt khoảng 3.328,345 tỷ đồng, tương đương 58,39% kế hoạch điều chỉnh. Tổng nguồn vốn đầu tư công năm 2026 của đặc khu được điều chỉnh lên 6.740,322 tỷ đồng.
Ở cấp tỉnh, tổng kế hoạch vốn năm 2026 dành cho các dự án APEC là hơn 13.298 tỷ đồng, trong đó ngân sách Trung ương hơn 8.294 tỷ đồng và ngân sách địa phương hơn 5.003 tỷ đồng.
Điều quan trọng hơn là cách tiếp cận đầu tư đang dần chuyển từ tư duy “xây dựng để phục vụ APEC” sang “xây dựng để Phú Quốc phát triển sau APEC”.
Với Phú Quốc, điều đó có nghĩa là sân bay mở rộng phải trở thành cửa ngõ đón dòng khách quốc tế lớn hơn; hệ thống đường và vận tải công cộng phải hỗ trợ phát triển đô thị; các hồ chứa và nhà máy nước phải giải quyết căn bản bài toán nguồn nước; hệ thống xử lý rác, nước thải phải tạo nền tảng cho một đô thị du lịch xanh; còn hạ tầng số phải nâng cao năng lực quản trị một điểm đến quốc tế.
Đặc khu Phú Quốc đang tổ chức lại không gian phát triển trong một thời điểm đặc biệt. Một bên là tốc độ tăng trưởng du lịch đang cao, một bên là khối lượng đầu tư hạ tầng chưa từng có. Nếu tháo gỡ tốt các điểm nghẽn về mặt bằng, vật liệu, thủ tục và tổ chức thi công, các công trình APEC sẽ tạo ra một bước chuyển căn bản về chất lượng hạ tầng.
Tỉnh An Giang đã cam kết hoàn thành các dự án phục vụ APEC sớm từ 3-6 tháng để có thời gian vận hành thử, kiểm tra kỹ thuật và hoàn thiện các điều kiện tổ chức Hội nghị.
APEC 2027 vì thế đang trở thành một “phép thử” về năng lực tổ chức thực hiện, đồng thời là cơ hội để Phú Quốc nâng cấp nền tảng phát triển. Những công trình hạ tầng đồng bộ sẽ trở thành động lực tăng trưởng mới, nâng sức cạnh tranh của du lịch, dịch vụ và kinh tế biển, đưa Phú Quốc vươn tới mục tiêu trở thành một trung tâm kinh tế - du lịch quốc tế của tỉnh An Giang và của Việt Nam.
* Bài sử dụng một số ảnh của Sun Group
