Cái khó vùng sơn cước
Đà Bắc là một huyện vùng cao của tỉnh Hòa Bình, đơn vị hành chính gồm 19 xã và 1 thị trấn. Bởi là vùng cao, nên những truyền thống văn hóa đặc trưng cùng với các tập tục lâu đời đã chi phối mạnh mẽ trong cách nghĩ, cách làm của người dân; cũng bởi đó, qui mô các hoạt động kinh doanh trên địa bàn Huyện thường rất nhỏ, lẻ, đơn giản và chủ yếu gắn liền với các nhu cầu thiết yếu trong đời sống hàng ngày của người dân như cửa hàng tạp hóa, ăn uống hoặc đi chợ phiên… Tuy nhiên, những cách nghĩ, cách làm tưởng chừng như đơn giản đó của người dân có lẽ lại trở thành thách thức đối với lực lượng quản lý thị trường (QLTT) khi thực thi nhiệm vụ: Đó là cần những chủ hộ kinh doanh thiện trí hợp tác và tuân thủ các qui định của pháp luật trong kinh doanh. Theo luật định, một trong những chức năng quan trọng của lực lượng QLTT là kiểm tra, kiểm soát thị trường; đấu tranh chống các hành vi vi phạm pháp luật trong hoạt động thương mại, công nghiệp thì việc quản lý một địa bàn rộng lớn với địa hình rừng núi hiểm trở cùng một lực lượng cán bộ ít ỏi quả là có quá nhiều khó khăn đối với Đội.
Cửa hàng tạp hóa của gia đình anh Sa Mạnh Hùng là điểm kinh doanh quy mô lớn nhất ở xã Hiền Lương; có tổng vốn đầu tư khoảng 10 triệu đồngChia sẻ những khó khăn trong công việc, anh Bùi Văn Hùng, cán bộ Đội 6 cho biết: Cái đặc thù của người dân nơi đây là rất ngại tiếp xúc với lực lượng chức năng, ngại tìm hiểu về các qui định của pháp luật, thậm trí là các qui định đang liên quan trực tiếp tới hoạt động kinh doanh của chủ cơ sở đó. Bởi vậy, khi xử lý một sự việc, cái khó khăn đầu tiên là làm sao để tiếp xúc ban đầu thành công, phải rất vất vả để giải thích cặn kẽ cho họ hiểu. Cũng từ những hạn chế đó, khi cán bộ gặp, làm việc với chủ hộ kinh doanh thì họ thường tỏ ra ngây ngô, thờ ơ khi được viện dẫn những qui định pháp luật, cuối cùng sẽ thường phản ứng kiểu đặc trưng: “Tôi chỉ kinh doanh đơn giản, nhỏ lẻ thì cần gì phải thực hiện nhiều qui định thế; làm sao mà chấp hành được nhiều các qui định như vậy”.
Một câu chuyện điển hình về xử lý vi phạm tại nơi đây được anh Hùng kể lại, đó là trường hợp ở cửa hàng kinh doanh ăn uống tại xã Tân Minh. Khi đoàn kiểm tra liên ngành đến kiểm tra, thấy trang thiết bị của hộ này vẫn chưa đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm theo qui định (Tủ bảo quản thức ăn, hệ thống rửa bát, đĩa…), tuy rằng trước đó chủ hộ này đã được nhắc nhở vài lần. Trong quá trình làm việc với đoàn, chủ hộ đã phản ứng dữ dội và thách thức “Các anh muốn làm gì thì làm, xoong nồi đây, các anh thích thu thì cứ thu đi …”, và chủ hộ này còn viện dẫn đã có giấy phép kinh doanh là đủ rồi. Cuối cùng, nhờ sự kiên trì thuyết phục của các anh em trong đoàn về sự nguy hiểm của việc không tuân thủ kỹ thuật an toàn vệ sinh thực phẩm sẽ ảnh hướng đến sức khỏe cho người dân khi ăn uống, chủ cơ sở sẽ chịu trách nhiệm trước pháp luật thế nào nếu có sự cố xảy ra. Sau đó chủ cơ sở hiểu ra và bây giờ đã tiến bộ, tủ bảo quản đã thiết kế theo mẫu qui chuẩn, các thiết bị khác cũng được thay thế nhiều. Anh Hùng cũng cho biết, việc chủ cơ sở có phản ứng như trên cũng một phần do nhận thức về pháp luật chưa đầy đủ, bởi họ cứ nghĩ rằng đã có Giấy phép đủ điều kiện kinh doanh là cứ thế mà kinh doanh thôi.
Một kiểu khó khăn nữa được coi là “Chuyện thường ngày ở Huyện” thường xảy ra với anh em, đó là việc đi lại rất vất vả của vùng sơn cước. Một lần, theo kế hoạch kiểm tra hoạt động tại một chợ phiên vùng cao, cách trụ sở Đội 80 km; trước đó mấy hôm, anh em đã phải cân nhắc mãi là đến từ chiều hôm trước hay sáng hôm sau mới đến, bởi tính kiểu gì cũng thấy có những phức tạp riêng (Chợ phiên chỉ họp trong khoảng 2h buổi sáng), và sau đó quyết định sẽ đi vào sáng hôm sau. Kế hoạch làm việc cùng với các nội dung đã được chuẩn bị kỹ lưỡng, vào tờ mờ sáng hôm sau, khi mọi nhà còn đang im phăng phắc trong giấc ngủ, cả đoàn cùng lên đường, lúc đó, anh em trong đoàn cứ run lên bần bật bởi cái rét cắt da thịt khắc nghiệt của mùa đông lạnh lẽo vùng núi rừng. Sau hơn 2h vật lộn với khoảng 40 km đường vòng vèo, lúc lên dốc cao, lúc xuống dốc với nhiều đoạn cua gấp rất nguy hiểm, chiếc xe ôtô cũ kỹ của Đội cứ gầm gừ, nhảy chồm chồm, có lúc tưởng như muốn hất tất cả anh em ra khỏi xe, nhưng thật uổng công, khi đi được nửa chặng đường, do sạt lở núi làm tắc đường nên toàn bộ kế hoạch đã bị hủy bỏ.
Đường về các xã uốn lượn, vòng vèoĐối với hoạt động kinh doanh ở vùng cao, có lẽ chợ phiên là mô hình có quy mô lớn nhất, nhưng nếu có vi phạm cũng chỉ là vài con gà, dăm ba chục kg gạo… Và nếu bị xử lý, chủ hàng sẽ bỏ đi. Vì là hàng không có chủ nên cũng không thể xử lý được, thậm trí nếu có mời cán bộ xã đến làm chứng, lập biên bản thì cũng quá khó bởi từ trụ sở UBND xã đến chợ cũng mất vài chục km.
Thường thì công việc và trách nhiệm của Đội cũng nhiều. Nào là phối hợp với các lực lượng chức năng thường xuyên kiểm tra, kiểm soát hoạt động kinh doanh thương mại tại các bến bãi, chợ, tàu thuyền trở hàng trên sông; nào là bố trí người phối hợp trực 24h/24/ tại các chốt kiểm dịch; lúc thì họp hành với xã này, xã kia hoặc các cơ quan, đơn vị; thậm trí luôn phải thường trực 24/24 để xử lý các tình huống khi nhận được tin báo, bởi nếu không có phương ánh xử lý kịp thời thì các đối tượng sẽ tẩu tán hàng hóa ngay… Công việc cứ triền miên, hết ngày này sang ngày khác như vậy, nhiều khi anh em cảm thấy từng người như đang phân thân để cố gắng thực hiện khối lượng công việc khổng lồ trên cái địa bàn vùng núi này.
Bản lĩnh làm nghề
Việc là thế! nhưng một thiệt thòi cho lực lượng QLTT vùng sơn cước là hiện chế độ đãi ngộ chưa tương xứng với công sức và trách nhiệm của anh em. Hiện nay, tiền công tác phí cho 1 người chỉ được 400.000 đ/tháng, trong khi đó, thực tế riêng tiền xăng xe máy để đi giải quyết các việc cũng lên đến 1.500.000đ/tháng, và anh em đi làm việc ở các nơi bằng xe máy là chính. Ví dụ như trường hợp của anh Lương Tất Hải, cán bộ Đội 6, có thâm niên làm việc gần 9 năm, tổng thu nhập (cả lương + các khoản phụ cấp) cũng chỉ được 5.000.000 đ/tháng. Ngoài ra, nếu so với các ngành như công an, tòa án, kiểm lâm thì những khó khăn, vất vả, nguy hiểm của ngành QLTT cũng chẳng kém tí nào, thậm trí còn bị nhiều người dân có “ác cảm” bởi thường xuyên đụng chạm đến những sai phạm trong kinh doanh của họ, nhưng về chế độ hưởng thâm niên công tác thì vẫn chưa được, trong khi đó các ngành kia đều được hết.
Ở Đội, gia đình anh Lương Tất Hải là có hoàn cảnh khó khăn nhất. Có 2 cháu nhỏ, vợ là nhân viên bán bảo hiểm cho một công ty; cũng may cho Anh lấy được người vợ chịu khó, tần tảo, thương yêu chồng, con, biết thông cảm, chia sẻ những khó khăn với công việc của chồng. Có nhiều đêm khi cả nhà đang ngủ, giật mình tỉnh giấc khi nghe tiếng chuông điện thoại cứ reng reng, biết anh lại có việc gấp phải lên đường, lúc đó chị chỉ biết căn dặn “Anh đi cẩn thận đấy nhé”.
Một điều rất đáng trân trọng có được ở Đội, đó là tinh thần đoàn kết, đùm bọc, chia sẻ, động viên nhau cố gắng vượt qua những khó khăn cũng như trong công việc và cuộc sống. Và đó cũng là một trong những nét đặc trưng, tạo nên sự gắn kết mạnh mẽ giữa các thành viên trong Đội. Để các thành viên trong Đội có được bản lĩnh nghề nghiệp, vững tin, luôn nỗ lực vượt qua mọi khó khăn để hoàn thành nhiệm vụ như ngày hôm nay thì không thể không nhắc đến người Đội trưởng Đinh Văn Hiến.
Đội trưởng Đội QLTT Số 6 Đinh Văn HiếnAnh em trong Đội cho biết, trong công việc Anh rất nghiêm túc, sắp xếp và xử lý công việc đâu ra đấy, rất coi trọng tính kỷ luật; tuy nhiên mọi người cũng cảm thấy ở Anh luôn có sự điềm đạm, thân ái; Anh thực sự được anh em yêu quý, tin tưởng bởi tinh thần kỷ luật cao, bản lĩnh nghề nghiệp vững vàng và hết mực lo lắng cho anh em trong công việc cũng như cuộc sống. Chia sẻ chuyện nghề, anh Hiến bộc bạch “QLTT là một ngành đặc thù, thường xuyên phải đấu tranh với những mặt trái của xã hội nên cũng có nhiều áp lực lắm. Với 28 năm thâm niên công tác, Anh luôn xác định và mong muốn đem lại cho xã hội, cho người dân được sự bình đẳng trong kinh doanh; mọi người dân được hưởng và đảm bảo những quyền, lợi ích hợp pháp của mình theo pháp luật và đây chính là động lực xuyên suốt đối với Anh trong sự nghiệp”. Cũng từ những suy nghĩ đó, anh Hiến luôn quán triệt tinh thần cho anh em trong Đội luôn phải kiên quyết đấu tranh với những thủ đoạn gian dối trong kinh doanh.
Những năm gần đây, được sự quan tâm của các cấp, các ngành, đặc biệt được Chi Cục QLTT, Ban chỉ đạo 389 của Tỉnh, của Huyện quan tâm sâu, sát, công tác phối hợp giữa các lực lượng chức năng đã được tăng cường, bởi vậy hiệu quả trong công tác kiểm tra, phát hiện và ngăn ngừa những sai phạm trong hoạt động sản xuất kinh doanh trên địa bàn Huyện đã được nâng lên rõ rệt. Theo báo cáo của Đội QLTT Số 6, trong năm 2016, đã độc lập và phối hợp kiểm tra 217 vụ (tăng 24 vụ so với năm trước); xử lý hành chính 67 vụ; tổng giá trị tiền phạt hành chính và giá trị hàng hóa bị tịch thu là 105.996.000 đồng (trong đó tiền phạt 93.750.000 đồng), đạt 170% so với kế hoạch năm. Trong Quý I/2017, đã độc lập và phối hợp kiểm tra 48 vụ; xử phạt vi phạm hành chính 34 vụ; tổng tiền phạt vi phạm hành chính và giá trị hàng hóa là 25.000.000 đồng (trong đó giá trị hàng hóa 1.525.000 đồng).
“Máu nghề” đã thấm nhuần trong tư tưởng mỗi thành viên Đội QLTT Số 6. Và sau mỗi chuyến đi công tác trên chiếc ôtô cũ kỹ trở về trụ sở, cả đội lại hát vang bài “5 anh em trên một chiếc xe tăng” của nhạc sĩ Doãn Nho. Lúc đó, trong lòng mọi người dường như quên hết khó khăn, mệt nhọc, giành chỗ cho sự lạc quan, yêu đời với niềm tự hào bởi những chiến công thầm lặng của các anh đang góp phần giữ gìn một môi trường kinh doanh lành mạnh./.
Quang Tuấn
