Quyền lợi người tiêu dùng gắn với định hướng tiêu dùng bền vững
Phát biểu tại Diễn đàn Tiêu dùng bền vững năm 2026, ông Trịnh Anh Tuấn - Chủ tịch Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia (Bộ Công Thương) cho biết, tiêu dùng bền vững không đơn thuần là việc lựa chọn những sản phẩm thân thiện với môi trường, đó còn là cách thức sử dụng tài nguyên có trách nhiệm, hạn chế lãng phí, bảo đảm chất lượng cuộc sống và cân nhắc những tác động lâu dài của mỗi quyết định tiêu dùng đối với cộng đồng và các thế hệ tương lai.
Trong tiến trình đó, những lựa chọn có trách nhiệm của người tiêu dùng sẽ tạo động lực để doanh nghiệp đổi mới công nghệ, nâng cao chất lượng sản phẩm, minh bạch thông tin và chuyển đổi sang các mô hình sản xuất, kinh doanh xanh hiệu quả hơn.
Tiêu dùng bền vững đang đặt ra yêu cầu thay đổi không chỉ trong thói quen lựa chọn sản phẩm mà còn ở cách thức sử dụng tài nguyên, năng lượng và trách nhiệm của các chủ thể tham gia thị trường. Trong đó, người tiêu dùng giữ vai trò quan trọng thông qua những quyết định mua sắm, sử dụng hàng hóa, dịch vụ; còn doanh nghiệp có trách nhiệm nâng cao chất lượng sản phẩm, minh bạch thông tin và từng bước chuyển đổi phương thức sản xuất, kinh doanh.
Theo ông Trịnh Anh Tuấn, Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng năm 2023 quy định chính sách thúc đẩy sản xuất và tiêu dùng bền vững, trong đó khuyến khích đầu tư, sản xuất, lưu thông, phân phối, xuất khẩu, nhập khẩu sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ và công nghệ thân thiện với môi trường, hướng đến kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn nhằm nâng cao lợi ích của người tiêu dùng. Luật cũng đề cập việc chủ động và có trách nhiệm tham gia các hoạt động thúc đẩy sản xuất, tiêu dùng bền vững của khu vực và thế giới.
Cùng với đó, Kết luận số 207-KL/TW ngày 10/11/2025 của Ban Bí thư về tiếp tục thực hiện Chỉ thị số 30-CT/TW ngày 22/01/2019 của Ban Bí thư về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng và trách nhiệm quản lý của Nhà nước đối với công tác bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng tiếp tục nhấn mạnh yêu cầu tăng cường trách nhiệm quản lý nhà nước, khuyến khích các tổ chức, cá nhân kinh doanh nghiên cứu, ứng dụng khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo hướng tới sản xuất, tiêu dùng xanh.
Những năm vừa qua, Bộ Công Thương đã từng bước hoàn thiện các chính sách thúc đẩy sản xuất và tiêu dùng bền vững. Trong đó Chương trình hành động quốc gia về sản xuất và tiêu dùng bền vững giai đoạn 2021 - 2030 định hướng sử dụng hiệu quả tài nguyên, phát triển các sản phẩm thân thiện với môi trường và thúc đẩy kinh tế tuần hoàn.
Mới đây nhất, năm 2026, Bộ Công Thương đã ban hành Chương trình quốc gia về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng giai đoạn 2026 - 2030, góp phần nâng cao trách nhiệm của các chủ thể tham gia thị trường, hướng tới xây dựng môi trường tiêu dùng an toàn, lành mạnh.
Tiêu dùng trách nhiệm, tiết kiệm năng lượng và bảo vệ tương lai
Chia sẻ về chủ đề của Diễn đàn năm nay, Chủ tịch Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia Trịnh Anh Tuấn cho rằng, đây là chủ đề có ý nghĩa đặc biệt, cụ thể hóa chỉ đạo tại Kết luận 207 của Ban Bí thư, trong đó nhấn mạnh ba nội dung có mỗi quan hệ mật thiết với nhau: “Tiêu dùng trách nhiệm - Tiết kiệm năng lượng - Bảo vệ tương lai”.
Trước hết, tiêu dùng có trách nhiệm là nền tảng để hình thành phương thức tiêu dùng văn minh, an toàn và bền vững. Người tiêu dùng cần được tiếp cận thông tin đầy đủ, chính xác, minh bạch về chất lượng, nguồn gốc, đặc tính và mức độ an toàn của sản phẩm, từ đó đưa ra những lựa chọn phù hợp với nhu cầu và điều kiện của mình.
Tiếp đó, tiết kiệm năng lượng là giải pháp thiết thực mang lại lợi ích cho người tiêu dùng, doanh nghiệp và nền kinh tế. Việc lựa chọn, sử dụng các sản phẩm có hiệu suất năng lượng cao, sử dụng điện hợp lý và hạn chế lãng phí tài nguyên không chỉ góp phần giảm chi phí mà còn hỗ trợ mục tiêu bảo đảm an ninh năng lượng, giảm phát thải và thúc đẩy chuyển dịch năng lượng theo hướng xanh hơn.
Bên cạnh đó, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng là điều kiện quan trọng để xây dựng niềm tin thị trường và thúc đẩy tiêu dùng bền vững. Người tiêu dùng chỉ có thể thực hiện quyền lựa chọn hiệu quả khi được bảo đảm quyền tiếp cận thông tin, quyền được an toàn và được bảo vệ trước những hành vi kinh doanh không trung thực. Đối với doanh nghiệp, uy tín, chất lượng và trách nhiệm là những yếu tố quan trọng tạo nên lợi thế cạnh tranh lâu dài.
Do đó, Chủ tịch Trịnh Anh Tuấn kỳ vọng Diễn đàn Tiêu dùng bền vững năm 2026 là không gian trao đổi cởi mở, thực chất, nơi các cơ quan quản lý, chuyên gia, doanh nghiệp và người tiêu dùng cùng chia sẻ kinh nghiệm, nhận diện những khó khăn, thách thức và đề xuất các giải pháp có tính khả thi. Những ý kiến, đề xuất tại diễn đàn sẽ là nguồn thông tin tham khảo quan trọng để các cơ quan, đơn vị liên quan tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện các giải pháp và thúc đẩy các hoạt động sản xuất, tiêu dùng bền vững trong thời gian tới.
“Với sự quan tâm, chỉ đạo của các cấp lãnh đạo, sự chủ động, trách nhiệm của các cơ quan quản lý, sự đồng hành của cộng đồng doanh nghiệp, sự hỗ trợ của các tổ chức hiệp hội, cơ quan báo chí truyền thông và đặc biệt là sự tham gia tích cực của người tiêu dùng, chúng ta có cơ sở để tin tưởng rằng thông điệp tiêu dùng trách nhiệm, tiết kiệm năng lượng, bảo vệ tương lai sẽ tiếp tục được lan tỏa mạnh mẽ, trở thành những hành động thiết thực trong sản xuất, kinh doanh và đời sống xã hội”, ông Trịnh Anh Tuấn chia sẻ.