Không chỉ riêng ngành Thép EU, mà ngành Thép thế giới nói chung đang đứng trước cuộc khủng hoảng thừa nghiêm trọng mà nguyên nhân phần lớn đến từ Trung Quốc. Trong giai đoạn trước, khi nền kinh tế bùng nổ, nhu cầu tiêu thụ thép của Trung Quốc ở mức cao nên ngành sản xuất thép nước này liên tục được mở rộng. Tuy nhiên, khi nền kinh tế Trung Quốc giảm tốc trong những năm gần đây và có chủ trương chuyển sang tập trung vào ngành dịch vụ thay vì sản xuất như trước, Trung Quốc bị dư thừa thép và do đó đã tìm cách xuất khẩu thép giá rẻ ra thị trường nước ngoài. Chính sách xuất khẩu thép giá rẻ của Trung Quốc đã đe dọa mạnh đến ngành thép của nhiều nước.
Ông Jean-Claude Juncker, Chủ tịch Ủy ban Châu Âu (EC) cho biết EC sẽ thực hiện tất cả các biện pháp có thể để bảo vệ ngành công nghiệp thép EU trước tình trạng xâm nhập ồ ạt của thép Trung Quốc vào thị trường EU.
Tính từ đầu năm đến nay, EC đã thực hiện 37 biện pháp chống bán phá giá và chống trợ giá đối với thép và các mặt hàng từ thép. Trong đó, có tới 15 biện pháp được áp dụng đối với một loạt loại thép và các sản phẩm từ thép của Trung Quốc như thép thanh xây dựng, thép không gỉ cuộn cán nguội, thép cuộn cacbon cán nguội với mức thuế suất từ 18,4% đến 25,3%.
Mới đây nhất, vào ngày 4/8/2016, EU đã áp thuế chống bán phá giá đối với các sản phẩm thép cán nguội nhập khẩu nhập khẩu từ Trung Quốc với mức thuế suất dao động từ 19,7% đến 22,1%. Dự kiến trong tháng 11/2016 tới đây, Ủy ban Châu Âu (EC) sẽ tiếp tục có biện pháp phòng vệ thương mại đối với thép tấm cán nóng và thép cuộn cán nóng nhập khẩu từ Trung Quốc với mức thuế suất có thể đạt từ 30% - 40% nhằm đảm bảo tạo dựng lại thế cạnh tranh cân bằng cho các hãng sản xuất thép của EU. Mức thuế suất dự kiến này thấp hơn nhiều so với mức thuế suất 522% mà Hoa Kỳ đang áp dụng cho các sản phẩm thép Trung Quốc tương tự nhập khẩu vào thị trường Hoa Kỳ.
EC cũng lên kế hoạch đẩy nhanh việc điều tra phòng vệ thương mại liên quan đến nhập khẩu thép giá rẻ từ Trung Quốc và khuyến khích các quốc gia thành viên có biện pháp đối phó mạnh tay hơn với thép giá rẻ từ Trung Quốc.
Chính sách xuất khẩu thép dư thừa giá rẻ của Trung Quốc đang ảnh hưởng mạnh đến ngành sản xuất thép trên toàn cầu
Tuy nhiên, bất chấp các nỗ lực của EU, lượng thép Trung Quốc được nhập khẩu vào EU vẫn tăng cao trong thời gian qua. Cụ thể, số liệu hải quan của EU cho thấy, tính đến tháng 5/2016, lượng thép cabon Trung Quốc được nhập khẩu vào EU đã tăng tới 21% so với cùng kỳ năm 2015 và chiếm 27% tổng lượng thép cacbon được EU nhập khẩu. Lượng thép không gỉ Trung Quốc được nhập khẩu vào EU trong 5 tháng đầu năm 2016 cũng đã tăng tới 17% so với cùng kỳ năm trước. Trong khi đó, giá các loại thép Trung Quốc nhập khẩu vào EU trong 5 tháng đầu năm 2016 lại giảm 31% so với cùng kỳ năm 2015.
Tổng lượng thép xuất khẩu của Trung Quốc trong năm 2015 đạt 112,4 triệu tấn; trong 7 tháng đầu năm 2016, lượng thép xuất khẩu của Trung Quốc đạt 67,4 triệu tấn, tăng 8,5% so với cùng kỳ năm 2015. Theo Hiệp hội thép Châu Âu cho thấy, tổng năng lực sản xuất thép dư thừa của Trung Quốc khoảng 400 triệu tấn, cao gần gấp 3 lần tổng nhu cầu sử dụng thép của EU (155 triệu tấn).
EU đang gia tăng sức ép lên Chính phủ Trung Quốc để cắt giảm tình trạng dư cung thép của nước này. Vào tháng 7/2016, ông Jean-Claude Juncker đã đề xuất tạo lập một cơ chế để EU có thể kiểm tra số liệu xuất khẩu thép Trung Quốc sang thị trường EU cũng như giám sát các nỗ lực của Trung Quốc trong việc cắt giảm tình trạng dư cung thép. Tuy nhiên, Chính phủ Trung Quốc chưa trả lời đề xuất trên và đều đưa ra các phản ứng gay gắt đối với các cáo buộc thép Trung Quốc giá rẻ gây hại ngành sản xuất thép của EU. Chính phủ Trung Quốc cũng đưa ra các cảnh báo sẽ có biện pháp trả đũa với các mặt hàng xuất khẩu của EU vào nước này.
Các chuyên gia phân tích cho biết nếu tình trạng căng thẳng trong thương mại thép giữa EU và Trung Quốc không được sớm giải quyết thì một cuộc chiến tranh thương mại toàn diện về thép giữa EU và Trung Quốc có thể sẽ nổ ra.
