FTA Việt Nam - EAEU: Nhiều cơ hội xuất khẩu cho doanh nghiệp

• Trong những năm gần đây, Việt Nam tích cực tham gia ký kết nhiều FTA, mở ra nhiều cơ hội cho phát triển kinh tế - xã hội. Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - EAEU (gồm các nước: Nga, Armenia, Belarus, Kazakhstan và Kyrgyzstan) được đánh giá là Hiệp định toàn diện, bao quát nhiều lĩnh vực.

Hiệp định này dành cho Việt Nam nhiều ưu đãi đối với các mặt hàng xuất khẩu thế mạnh như nông sản, thủy sản, dệt may, da giày. Ngoài ra, phải kể đến đồ gỗ và một số sản phẩm chế biến, trong đó, hơn 80% hàng hóa của Việt Nam xuất vào 3 nước thuộc Liên minh sẽ được miễn thuế. Các mặt hàng tiêu dùng sẽ có nhiều cơ hội xuất khẩu tốt, do các nước này không tập trung nhiều vào công nghiệp hàng tiêu dùng. Bên cạnh đó, các tiêu chuẩn và người tiêu dùng tại thị trường này cũng không quá khắt khe, khó tính.

Liên minh kinh tế Á - Âu có dân số hơn 183 triệu người với tổng GDP khoảng 2.200 tỷ USD, tuy là một tổ chức kinh tế mới được thành lập, là thị trường mới mở cửa nhưng EAEU có mức tăng trưởng GDP khá và tương đối ổn định, có cơ cấu danh mục hàng hóa xuất nhập khẩu không mang tính cạnh tranh mà chủ yếu mang tính bổ trợ cho nhu cầu sản xuất và tiêu dùng của Việt Nam.

Ông Đặng Hoàng Hải, Vụ trưởng Vụ Thị trường châu Âu (Bộ Công Thương) nhận định: “Liên minh kinh tế Á - Âu là thị trường tiềm năng lớn. Việt Nam có nhiều cơ hội thu hút đầu tư trong những lĩnh vực phía Liên minh có thế mạnh như khai thác và chế biến khoáng sản, sản xuất năng lượng, chế tạo máy, hóa chất... Đồng thời, thông qua Hiệp định, Việt Nam cũng có cơ hội đẩy mạnh và mở rộng đầu tư sang các nước Liên minh trong công nghiệp nhẹ, công nghiệp chế biến, khai thác dầu khí”.

Tham gia vào các FTA, Việt Nam có cơ hội mở rộng tiếp thu công nghệ tiên tiến trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.

“Liên minh kinh tế Á - Âu chủ yếu nhập khẩu các sản phẩm chăn nuôi như thịt, sữa, sản phẩm từ sữa; thuốc lá; đồ uống có cồn; xăng dầu; sắt thép; máy móc thiết bị; phụ tùng ô tô và một số loại ô tô tải và xe buýt… Trong khi đó, Việt Nam nhập khẩu từ các nước EAEU chủ yếu ở các mặt hàng xăng dầu, phân bón, sắt thép, máy móc thiết bị, quặng, cao su, thủy sản, gỗ giấy, phương tiện vận tải và phụ tùng, nông sản...”, ông Hải cho biết thêm.

Liên bang Nga - thị trường tiềm năng lớn

Trong các nước Liên minh kinh tế Á - Âu, Nga là quốc gia đối tác thương mại, là thị trường lớn được nhiều doanh nghiệp Việt chú ý đến. Mặc dù kim ngạch xuất khẩu giữa hai nước ngày càng tăng, nhưng chưa xứng đáng với tiềm năng hai nước sẵn có. Trong 6 tháng đầu năm, kim ngạch thương mại Việt Nam - LB Nga đạt 1,3 tỷ USD, tăng 42,5% so với cùng kỳ, trong đó Việt Nam chủ yếu nhập khẩu các mặt hàng sắt thép, máy móc thiết bị...

Đặc biệt, Liên bang Nga đang có vùng kinh tế Viễn Đông mới nổi, thị trường này được dự báo là “cơ hội vàng” cho các doanh nghiệp xuất khẩu. Vùng Viễn Đông Nga hiện có nhiều thế mạnh và đang tập trung vào công nghiệp khai thác dầu khí. Với nguồn tài nguyên thủy hải sản, lâm nghiệp, đất đai hết sức phong phú, đa dạng.

Các ngành công nghiệp nhẹ như: dệt may, da giày, chế biến gỗ và sản xuất đồ nội thất cũng là những ngành thu hút nhiều lao động. Những ngành nói trên đều là thế mạnh và tiềm năng của Việt Nam. Trong 4 tháng đầu năm 2016, tổng kim ngạch xuất khẩu giữa Việt Nam và Viễn Đông là 5.770,7 tỷ USD, đứng thứ 12 trong các nước có kim ngạch ngoại thương lớn với vùng Viễn Đông.

Tại Hội thảo “Giới thiệu thị trường các nước thành viên Liên minh kinh tế Á - Âu và cơ hội thúc đẩy xuất khẩu thông qua “Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - Liên minh kinh tế Á - Âu”, ông Đặng Hoàng Hải khẳng định: “Việt Nam không chỉ có tiềm năng lao động dồi dào phù hợp với những ngành nghề đang được ưu tiên phát triển tại Viễn Đông, mà Việt Nam còn có thế mạnh về khai thác dầu mỏ và đóng tàu. Việt Nam hiện là một trong 6 quốc gia hàng đầu về đóng tàu và sẵn sàng tham gia tích cực vào việc hiện đại hóa và phát triển ngành tàu biển tại vùng Viễn Đông của Nga”.

Cũng trong Hội thảo, ông Hải cho biết thêm, các doanh nghiệp sản xuất hàng xuất khẩu Việt Nam sẽ có nhiều lợi thế hơn khi Việt Nam - Liên bang Nga có quan hệ đối tác chiến lược, hợp tác toàn diện, lâu dài. Bên cạnh đó, cộng đồng người Việt sinh sống và làm việc tại Nga khá đông, chủ yếu kinh doanh trong lĩnh vực bán lẻ hàng tiêu dùng, mở ra cơ hội xuất khẩu hàng hóa nhiều hơn cho các doanh nghiệp Việt Nam.

Bên cạnh những lợi ích từ Hiệp định Việt Nam - EAEU mang lại thì nó cũng đặt ra không ít thách thức cho các doanh nghiệp sản xuất xuất khẩu. Trong đó, khó khăn nhất vẫn là khoảng cách địa lí. Để khắc phục khó khăn này, ông Hải cho biết: “Các doanh nghiệp cần nhanh chóng nghiên cứu kỹ các quy định của Hiệp định liên quan đến quy tắc xuất xứ (vận tải trực tiếp, danh mục loại trừ hóa đơn thương mại từ các nước, vùng lãnh thổ có chế độ ưu đãi đặc biệt...). Đặc biệt cần chú trọng đến việc thay đổi tư duy, cách tiếp cận để có những chiến lược kinh doanh, sản xuất phù hợp đối với từng thị trường.