Hiệp định EVFTA: Hiện đại hóa thể chế, chính sách

Tham dự Hội thảo có Thứ trưởng Bộ Công Thương Trần Quốc Khánh - Trưởng đoàn đàm phán EVFTA của Việt Nam và ông Mauro Petriccione - Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Thương mại Ủy ban châu Âu, Trưởng đoàn Đàm phán Hiệp định Thương mại tự do (FTA) của EU.

Phát biểu tại Hội thảo, Thứ trưởng Trần Quốc Khánh khẳng định: “Khi Việt Nam tham gia các Hiệp định thương mại, kinh tế như TPP, FTA... sẽ mở ra rất nhiều cơ hội, cũng như những thách thức kinh doanh cho các doanh nghiệp Việt Nam và các doanh nghiệp nước ngoài. Tuy nhiên, cơ hội rất nhiều nhưng tự thân nó không biến thành lợi ích. Do đó, các doanh nghiệp Việt Nam cần chủ động nắm bắt xu hướng, tiếp cận thị trường, tìm hiểu rõ thị trường của Liên minh châu Âu...”.

“Việc Việt Nam và EU kết thúc đàm phán Hiệp định vào tháng 12/2015 là một bước tiến quan trọng trong lộ trình tăng cường quan hệ song phương toàn diện. Với mức độ cam kết đạt được, EVFTA là một Hiệp đinh toàn diện, chất lượng cao, đảm bảo cân bằng lợi ích cho cả Việt Nam và EU” - ông Mauro Petriccione nói.

Tại Hội thảo, nhiều chuyên gia khẳng định: FTA mang lại cả cơ hội và thách thức, trong đó thách thức lớn nhất là cải thiện môi trường kinh doanh, hiện đại hóa thể chế chính sách. Không có một FTA nào cho không cả, mà luôn có cả cơ hội, cả khó khăn...

Thứ trưởng Trần Quốc Khánh cho rằng, nhân tố chính để thúc đẩy Hiệp định EVFTA thực thi chính là phụ thuộc vào các doanh nghiệp Việt Nam. Cải thiện môi trường kinh doanh, hiện đại hóa thể chế chính sách và minh bạch hóa hoạt động của các doanh nghiệp Nhà nước là yếu tố cần thiết để nâng cao năng lực cạnh tranh cũng như hiệu quả hoạt động của các doanh nghiệp. Thứ trưởng khẳng định rằng: “Nhà nước sẽ không hỗ trợ doanh nghiệp nhà nước quá mức cần thiết, chỉ hỗ trợ, phục vụ những mục tiêu nhất định. Các doanh nghiệp nhà nước đặt trong môi trường cạnh tranh bình đẳng hơn, tạo môi trường kinh doanh rộng mở hơn”.

Thứ trưởng Trần Quốc Khánh phát biểu tại Hội thảo

Ông Mauro Petriccione - Trưởng Đoàn đàm phán Hiệp định EVFTA của EU cho rằng: “FTA Việt Nam - EU là hiệp định thế hệ mới ràng buộc nhiều điều khoản về doanh nghiệp Nhà nước và khu vực Nhà nước. Lo ngại lớn nhất và cũng là tiêu chí mà các nhà đầu tư EU đặt yêu cầu lớn nhất cho Việt Nam đó là các doanh nghiệp nhà nước đặt trong môi trường cạnh tranh bình đẳng hơn, cho dù có hiệu quả hay không. Đây sẽ là công việc mà Việt Nam cần làm nhiều và thách thức lớn của Việt Nam thời gian tới”.

Thứ trưởng cũng cho biết, để tăng cường cơ hội đầu tư, sản xuất kinh doanh cho các doanh nghiệp thì bản thân các doanh nghiệp phải tự tìm cơ hội, phát triển ở nhiều thị trường, trên nhiều lĩnh vực. Đặc biệt, đảm bảo cân đối thị trường, mở rộng thị trường xuất khẩu, nhập khẩu chứ không chỉ phụ thuộc vào một quốc gia, một thị trường nhất định.

"Cơ hội rất nhiều, nhưng tự thân nó không biến thành lợi ích" - Thứ trưởng Trần Quốc Khánh nhấn mạnh

Hiệp định thương mại tự do Việt Nam - EU (EVFTA) không chỉ giúp Việt Nam cơ cấu lại cán cân xuất nhập khẩu, mở rộng thị trường mà còn giúp Việt Nam cải thiện môi trường kinh doanh, môi trường thể chế, điều này có lợi cho cả nhà đầu tư nước ngoài và doanh nghiệp trong nước. Sau 7 năm kể từ khi Hiệp định có hiệu lực, EU sẽ xóa bỏ thuế nhập khẩu đối với 99,2% số dòng thuế, tương đương 99,7% kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam. Đối với khoảng 0,3% kim ngạch xuất khẩu còn lại, EU cam kết dành cho Việt Nam hạn ngạch thuế quan với thuế nhập khẩu trong hạn ngạch là 0%.  

“Chúng ta có thể tiếp cận với các thị trường lớn của thế giới, xuất khẩu hàng sản xuất từ Việt Nam đi các nước mà không phải chịu thuế nhập khẩu”, Thứ trưởng Trần Quốc Khánh nhấn mạnh. Và đây chính là lợi ích lớn thu hút các nhà đầu tư nước ngoài đến Việt Nam nhiều trong thời gian gần đây.

Bên cạnh những lợi ích, cơ hội kinh doanh mà EVFTA mang lại, Chính phủ Việt Nam và các doanh nghiệp còn phải đối mặt với nhiều thách thức. Trong đó thách thức lớn nhất môi trường kinh doanh và hiện đại hóa môi trường thể chế.

Xác định môi trường kinh doanh là một trong những chiến lược phát triển bền vững, lâu dài

Tại cuộc Hội thảo, Thứ trưởng Trần Quốc Khánh nhấn mạnh: Chú trọng đến môi trường kinh doanh là một trong những chiến lược phát triển bền vững, lâu dài. Người tiêu dùng EU rất quan tâm đến môi trường và bảo đảm quyền lợi của người lao động nên nếu muốn xuất khẩu vào thị trường EU, doanh nghiệp cần quan tâm đến yếu tố này và làm điều này để chinh phục thị trường EU.

Ông Nguyễn Quang Vinh - Phó Tổng Thư ký Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam cho hay: “Cơ hội phát triển cho các doanh nghiệp thì rất nhiều, nhưng để nắm bắt được những cơ hội do Hiệp định EVFTA mang lại thì lại là một quá trình”. Theo ông Nguyễn Quang Vinh, để tận dụng tốt các cơ hội mà EVFTA mang lại, các doanh nghiệp Việt Nam cần cải tiến quản trị doanh nghiệp; chủ  động, nỗ lực, tiếp cận thị trường châu Âu; nâng cao năng lực cạnh tranh bằng chất lượng các sản phẩm hoặc bằng giá cả...

Đặc biệt, nhân dịp này cuốn “Sổ tay Hướng dẫn về Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - EU” do cơ quan này biên soạn cũng ra mắt cộng đồng doanh nghiệp hai bên với một cách trình bày rõ ràng và đơn giản. Thứ trưởng Trần Quốc Khánh cũng tiết lộ, một cuốn sách hướng dẫn khác về FTA Việt Nam - EU bằng tiếng Việt, do Bộ Công Thương xây dựng cũng sẽ sớm được công bố trong thời gian tới.

“Đây là nỗ lực của Bộ Công Thương nhằm giới thiệu các nội dung chi tiết của Hiệp định EVFTA với hình thức dễ hiểu, thông tin cô đọng để các doanh nghiệp Việt Nam sớm chủ động chuẩn bị khai thác hiệu quả nhất các cơ hội kinh doanh, đầu tư ngay khi Hiệp định có hiệu lực”, Thứ trưởng Trần Quốc Khánh chia sẻ thêm.

Ngày 02/12/2015, tại Brussels (Bỉ), Bộ trưởng Bộ Công Thương Việt Nam Vũ Huy Hoàng và Cao ủy Thương mại EU Cecilia Malmstrom đã ký Tuyên bố về việc chính thức kết thúc đàm phán Hiệp định Thương mại tự do giữa Việt Nam và Liên minh châu Âu.

EU hiện là đối tác thương mại lớn thứ hai của Việt Nam với kim ngạch thương mại song phương đạt trên 38,4 tỉ euro. Trong vòng 20 năm qua, các nhà đầu tư EU đã mang lại trên 23,2 tỉ USD vốn đầu tư trong 1730 dự án tại Việt Nam (tính tới tháng 12/2015). Quan hệ kinh tế hai bên đã có sự tăng trưởng mạnh mẽ và dự kiến sẽ tiếp tục được tăng cường với việc thực hiện FTA này.

Sau Singapore, Việt Nam là quốc gia thứ hai trong ASEAN đạt được một FTA có tính tham vọng và toàn diện với EU vào tháng 12 năm 2015 vừa qua. FTA này sẽ mở ra những cơ hội mới cho doanh nghiệp Việt Nam và châu Âu. Do đó, điều quan trọng là các doanh nghiệp có được nhận thức tốt về những thỏa thuận mà hai bên đã được nhằm thu được những lợi ích từ FTA Việt Nam-EU.