Theo số liệu của Tổ chức Du lịch Liên hiệp quốc (UNWTO) năm 2015, nguồn khách chính đến từ thị trường nội khối ASEAN chiếm 46% tổng lượt khách quốc tế đến ASEAN. Các thị trường châu Á (không bao gồm ASEAN) chiếm 30%, châu Âu 12%, châu Đại Dương 4% và châu Mỹ 4%.
Số liệu cho thấy, lực lượng dẫn dắt phát triển du lịch ASEAN chính là du lịch nội khối. Để thúc đẩy xu hướng này, ASEAN đã chọn cách tiếp cận chiến lược hơn, gạt bỏ mọi rào cản nhằm xây dựng hình ảnh ASEAN như một điểm đến du lịch cạnh tranh, bền vững, toàn diện và hội nhập hơn về mặt kinh tế - xã hội. Điều này đặt ra sự cần thiết phải giải quyết các vấn đề về kết nối chính, qua biên giới, đầu tư, điểm đến và phát triển sản phẩm, tiêu chuẩn chất lượng, an toàn và an ninh, cơ sở hạ tầng du lịch, di sản thiên nhiên và văn hóa và biến đổi khí hậu.
Trên cơ sở đó, đến cuối năm 2015, ASEAN đã đưa ra tầm nhìn định hướng cho sự phát triển của ASEAN như một điểm đến du lịch duy nhất: “Đến năm 2025, ASEAN sẽ là một điểm đến du lịch chất lượng, cung cấp trải nghiệm về một ASEAN đa dạng và độc đáo, với cam kết phát triển du lịch có trách nhiệm, bền vững, toàn diện và cân bằng, để góp phần đáng kể vào sự thịnh vượng về kinh tế - xã hội của người dân ASEAN”.
Thực hiện tầm nhìn chiến lược này, tháng 4 vừa qua, Việt Nam đã tổ chức toạ đàm cấp Bộ trưởng về phương hướng tăng cường hợp tác, liên kết phát triển du lịch giữa các quốc gia Việt Nam, Campuchia, Lào, Thái Lan, Philippines và Indonesia.
Tại cuộc tọa đàm này, các Bộ trưởng đã đưa ra định hướng phát triển du lịch nội khối của mình. Bộ trưởng Bộ Du lịch Campuchia, ngài Thong Khon cũng cho rằng, việc tạo điều kiện thuận lợi cho việc đi lại trong nội khối ASEAN nên được xem là ưu tiên hàng đầu. Điều này chắc chắn sẽ làm tăng sức hấp dẫn của du khách trong khối và du khách quốc tế khi muốn khám phá các danh thắng thiên nhiên và di sản văn hoá phong phú của các nước ASEAN mà không gặp quá nhiều phiền phức về thủ tục.
Hiện tại Campuchia - Việt Nam - Thái Lan đã đồng ý thiết lập lộ trình du lịch mới để khai thác tiềm năng của tuyến hành lang du lịch phía Nam qua các tỉnh/thành phố như: Bangkok - Rayong - Trat - Koh Kong - Shihanouk Ville - Kampot - Kep - Phú Quốc - TP. Hồ Chí Minh.
Trước đó, ASEAN đã thành lập 3 nhóm công tác nhằm mục tiêu thúc đẩy du lịch nội khối như một động lực chính cho sự phát triển du lịch của ASEAN, bao gồm:
- Nhóm công tác Tiếp thị và Truyền thông Du lịch ASEAN (MCWG): MCWG có trách nhiệm phối hợp thực hiện các hoạt động tiếp thị và truyền thông tập trung vào: Phát triển khuôn khổ tiếp thị chiến lược và thực hiện chiến lược tiếp thị du lịch khu vực ASEAN bao gồm việc thành lập một nhóm nghiên cứu thị trường; phát triển các chiến dịch để xúc tiến các điểm đến/tuyến du lịch khu vực và tiểu vùng, các gói sản phẩm mang tính trải nghiệm và sáng tạo; tăng cường các chính sách quan hệ đối ngoại và các thủ tục của Du lịch ASEAN thông qua quan hệ công chúng, bao gồm đối thoại giữa các đối tác và sự hỗ trợ của các tổ chức quốc tế, tăng cường các hoạt động truyền thông với các bên liên quan ở khối tư nhân.
- Nhóm công tác Phát triển Sản phẩm Du lịch ASEAN (PDWG): Phát triển các tuyến và các gói du lịch khu vực và tiểu vùng có tính trải nghiệm và sáng tạo, song song với xác định các chiến lược đầu tư để cung cấp tài chính để phát triển sản phẩm. Lập kế hoạch phát triển sản phẩm chính của nhóm bao gồm các kế hoạch phát triển du lịch sinh thái, du lịch công viên và du lịch nhà vườn, du lịch lưu trú nhà dân, du lịch văn hóa và di sản, du lịch tàu biển, du lịch đường sông (với UNWTO), du lịch sức khỏe và chăm sóc sắc đẹp.
- Nhóm công tác Du lịch Chất lượng ASEAN (QTWG): QTWG có trách nhiệm nâng cao chất lượng dịch vụ, cơ sở vật chất và nguồn nhân lực trong khu vực. Nhóm công tác này chịu trách nhiệm chính cho việc phát triển các tiêu chuẩn, đảm bảo chứng nhận của bên thứ ba, xác định các lĩnh vực mới để phát triển các tiêu chuẩn và cung cấp đầu vào để phát triển nguồn nhân lực ASEAN. Đến nay, QTWG đã hoàn thành một phần quan trọng của chương trình làm việc bao gồm: (i) Phát triển các tiêu chuẩn và quy trình cấp chứng chỉ cho các khách sạn xanh, cơ sở lưu trú nhà dân, nhà vệ sinh công cộng, dịch vụ spa, an ninh và an toàn, các thành phố du lịch sạch, du lịch cộng đồng và các địa điểm du lịch hội thảo (MICE); (ii) Tăng cường khả năng của du lịch ASEAN để giải quyết biến đổi khí hậu, bao gồm phát triển dữ liệu cơ bản và kế hoạch thực hiện các hoạt động nhằm góp phần giảm nhẹ biến đổi khí hậu.
