[eMagazine] Ngành Công Thương tạo đà cho mục tiêu tăng trưởng hai con số

6 tháng đầu năm, trước bối cảnh biến động của địa chính trị thế giới và yêu cầu tăng trưởng cao, Bộ Công Thương tập trung triển khai các giải pháp nhằm thúc đẩy phát triển công nghiệp, bảo đảm an ninh năng lượng, phát triển thị trường trong nước, mở rộng xuất khẩu, đồng thời đẩy mạnh hoàn thiện thể chế, cải cách thủ tục hành chính và tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp. Việc điều hành được thực hiện theo hướng bám sát diễn biến của thị trường, tăng cường phối hợp với các bộ, ngành, địa phương để kịp thời xử lý những vướng mắc phát sinh, tận dụng hiệu quả các cơ hội từ quá trình hội nhập kinh tế quốc tế và các hiệp định thương mại tự do.

Từ đó, nhiều lĩnh vực do ngành Công Thương quản lý tiếp tục duy trì đà tăng trưởng tích cực, đóng góp quan trọng vào kết quả phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. Những kết quả đạt được cũng phản ánh sự gắn kết ngày càng chặt chẽ giữa sản xuất công nghiệp, năng lượng, thương mại trong nước và hoạt động xuất nhập khẩu. Đây cũng là nền tảng quan trọng để ngành Công Thương tiếp tục phát huy vai trò là một trong những động lực tăng trưởng của nền kinh tế trong những tháng cuối năm.

Báo cáo của Bộ Công Thương cho thấy bức tranh 6 tháng đầu năm nhiều điểm sáng. Chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) tăng 10,8%; tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tăng 12,9%; tổng kim ngạch xuất nhập khẩu tăng 27,1%; sản lượng điện sản xuất và nhập khẩu tăng 9,57% so với cùng kỳ năm trước.

Sự cộng hưởng của các động lực tăng trưởng đã lan tỏa tới toàn bộ nền kinh tế. Sản xuất công nghiệp phục hồi kéo theo nhu cầu về điện năng, nhiên liệu, máy móc, nguyên vật liệu và dịch vụ hỗ trợ. Khi năng lực sản xuất được mở rộng, lượng hàng hóa được đưa ra thị trường trong nước và xuất khẩu cũng tăng lên. Ngược lại, sức mua trong nước được duy trì và thị trường xuất khẩu tiếp tục mở rộng lại tạo đầu ra ổn định cho doanh nghiệp, khuyến khích đầu tư mở rộng sản xuất. Những chuyển động này đang tạo nên một vòng quay tích cực giữa sản xuất, thị trường và thương mại.

Điều này thể hiện rõ ở khu vực công nghiệp chế biến, chế tạo - lĩnh vực được xem là động lực tăng trưởng quan trọng của nền kinh tế. 6 tháng đầu năm 2026, ngành chế biến, chế tạo tăng 11,4%, tiếp tục giữ vai trò dẫn dắt tăng trưởng công nghiệp. Theo Cục Thống kê, Bộ Tài chính, chỉ số sản xuất công nghiệp 6 tháng đầu năm đạt mức tăng cao nhất kể từ năm 2019, phản ánh quá trình phục hồi của khu vực sản xuất đang chuyển sang giai đoạn ổn định hơn, với nền tảng vững chắc hơn những năm trước. Điều đáng chú ý là đà tăng trưởng không còn tập trung ở một vài ngành hay địa phương, mà đã lan tỏa tới nhiều lĩnh vực công nghiệp nền tảng như cơ khí, kim loại, hóa chất, điện tử, sản xuất ô tô... Qua đó, tạo thêm dư địa cho các ngành công nghiệp chế biến, chế tạo phát triển theo chiều sâu.

Sự mở rộng của sản xuất cũng được thể hiện qua nhu cầu đối với các yếu tố đầu vào. Trong cơ cấu nhập khẩu 6 tháng đầu năm, nhóm tư liệu sản xuất tiếp tục chiếm tới 94,1% tổng kim ngạch nhập khẩu, cho thấy doanh nghiệp đang gia tăng nhập khẩu máy móc, thiết bị, nguyên vật liệu và linh kiện phục vụ sản xuất. Điều này phản ánh kỳ vọng của cộng đồng doanh nghiệp vào triển vọng thị trường cũng như xu hướng mở rộng quy mô sản xuất trong thời gian tới.

Ở chiều ngược lại, quá trình mở rộng sản xuất chỉ có thể duy trì khi các điều kiện đầu vào được bảo đảm ổn định. Trong bối cảnh nhu cầu phụ tải điện liên tục tăng cao cùng với sự phục hồi của sản xuất và kinh doanh, ngành Công Thương đã tập trung chỉ đạo bảo đảm cung ứng điện, xăng dầu và các nguồn năng lượng thiết yếu, không để xảy ra gián đoạn chuỗi cung ứng. Hệ thống điện quốc gia được vận hành an toàn, ổn định; các nguồn điện được huy động linh hoạt, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội và tạo điều kiện để doanh nghiệp duy trì, mở rộng hoạt động sản xuất.

Không chỉ các yếu tố đầu vào được củng cố, đầu ra của sản xuất cũng tiếp tục được mở rộng. Tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tiếp tục duy trì mức tăng khá, phản ánh sức mua của thị trường nội địa đang từng bước cải thiện. Trong khi đó, xuất khẩu tiếp tục giữ vai trò động lực quan trọng với nhóm hàng công nghiệp chế biến chiếm khoảng 90% tổng kim ngạch xuất khẩu. Doanh nghiệp vừa có điều kiện mở rộng sản xuất nhờ thị trường trong nước, vừa được tiếp tục tận dụng hiệu quả các cơ hội từ thị trường quốc tế và các hiệp định thương mại tự do để mở rộng đơn hàng, nâng cao công suất và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Cần nói thêm, đằng sau sự mở rộng của sản xuất không chỉ là tín hiệu tích cực từ thị trường, mà còn là những nỗ lực tháo gỡ khó khăn về cơ chế, chính sách, thúc đẩy đầu tư, phát triển các dự án công nghiệp và năng lượng trọng điểm. Đây là những yếu tố góp phần tạo môi trường thuận lợi hơn cho doanh nghiệp mở rộng hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Những kết quả đạt được trong 6 tháng đầu năm là minh chứng ngành Công Thương đang đi đúng hướng trong việc tạo lập các động lực tăng trưởng. Tuy nhiên, để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai con số trong cả năm và tạo nền tảng cho giai đoạn phát triển tiếp theo, chặng đường mới chỉ qua một nửa. Trong bối cảnh kinh tế thế giới vẫn tiềm ẩn nhiều yếu tố bất định, tăng trưởng sẽ không đến từ quán tính của thị trường mà phụ thuộc vào khả năng tiếp tục khơi thông các nguồn lực và khai thác hiệu quả những dư địa còn lại.

Dư địa tăng trưởng trước hết đến từ khu vực công nghiệp chế biến, chế tạo - động lực chủ lực của nền kinh tế. Đà phục hồi của sản xuất trong nửa đầu năm cùng với tiến độ triển khai nhiều dự án công nghiệp trọng điểm đang tạo điều kiện để tiếp tục mở rộng năng lực sản xuất trong những tháng cuối năm. Nếu các dự án được đưa vào vận hành đúng tiến độ, nhiều ngành công nghiệp sẽ có thêm sản lượng mới, đóng góp trực tiếp vào tăng trưởng của toàn ngành.

Thị trường trong nước với quy mô hơn 100 triệu dân tiếp tục là điểm tựa quan trọng của tăng trưởng. Trong bối cảnh thị trường quốc tế còn tiềm ẩn nhiều rủi ro, việc phát huy sức mua nội địa, phát triển hệ thống phân phối hiện đại và thương mại điện tử giúp mở rộng đầu ra cho doanh nghiệp, đồng thời góp phần nâng cao khả năng chống chịu của nền kinh tế trước các biến động bên ngoài.

Mặt khác, thị trường xuất khẩu vẫn còn nhiều cơ hội nhờ mạng lưới các hiệp định thương mại tự do mà Việt Nam đã tham gia. Dù xu hướng bảo hộ thương mại và các yêu cầu mới về tiêu chuẩn xanh, truy xuất nguồn gốc hay phát triển bền vững ngày càng gia tăng, nhiều ngành hàng của Việt Nam vẫn còn dư địa mở rộng thị phần nếu tận dụng tốt các cam kết hội nhập, nâng cao năng lực cạnh tranh và thích ứng với các quy định mới của thị trường nhập khẩu.

Một dư địa quan trọng khác đến từ thể chế và môi trường đầu tư, kinh doanh. Thực tiễn cho thấy, nhiều dự án sản xuất, năng lượng và hạ tầng thương mại có khả năng tạo thêm năng lực tăng trưởng nhưng vẫn chịu tác động bởi những vướng mắc về thủ tục đầu tư, đất đai, môi trường, giải phóng mặt bằng hoặc cơ chế thực hiện. Việc tiếp tục hoàn thiện thể chế, cải cách thủ tục hành chính, thúc đẩy chuyển đổi số và nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước không chỉ tạo thuận lợi cho doanh nghiệp mà còn góp phần khơi thông các nguồn lực xã hội, chuyển hóa tiềm năng thành kết quả tăng trưởng cụ thể.

Tuy nhiên, những dư địa này sẽ không tự chuyển hóa thành kết quả nếu thiếu một phương thức điều hành đủ linh hoạt để nhận diện đúng cơ hội, tháo gỡ kịp thời các điểm nghẽn và điều phối hiệu quả giữa các lĩnh vực.Chính yêu cầu đó đặt ra nhiệm vụ phải đổi mới mạnh mẽ hơn trong công tác chỉ đạo, điều hành nhằm biến tiềm năng thành động lực phát triển thực chất.

Trong bối cảnh đó, công tác điều hành của Bộ Công Thương năm 2026 cho thấy nhiều chuyển biến đáng chú ý từ quản lý theo kế hoạch sang điều hành theo mục tiêu và kịch bản tăng trưởng. Điều này được thể hiện rõ qua các Chương trình hành động triển khai Nghị quyết số 01/NQ-CP ngày 08/01/2026 của Chính phủ về nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, dự toán ngân sách nhà nước năm 2026 và Nghị quyết số 168/NQ-CP ngày 27/6/2026 của Chính phủ về cập nhật kịch bản tăng trưởng và giải pháp trọng tâm trong các quý còn lại nhằm thực hiện mục tiêu tăng trưởng năm 2026 phấn đấu từ 10% trở lên gắn với giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô.

Lần đầu tiên, các nhiệm vụ được giao và tổ chức điều hành trong mối liên hệ trực tiếp với mục tiêu tăng trưởng của từng lĩnh vực và của toàn ngành. Các chương trình hành động đều xác định rõ nhiệm vụ trọng tâm, đơn vị chủ trì, tiến độ thực hiện và cơ chế theo dõi, qua đó từng bước chuyển từ tư duy "thực hiện nhiệm vụ" sang quản trị theo mục tiêu và kết quả đầu ra. Hiệu quả điều hành không chỉ được đánh giá bằng việc hoàn thành kế hoạch công tác, mà còn bằng mức độ đóng góp của từng lĩnh vực đối với tăng trưởng sản xuất công nghiệp, xuất khẩu, thương mại trong nước, bảo đảm an ninh năng lượng và phát triển thị trường.

Đặc biệt, sau khi Chính phủ ban hành Nghị quyết số 168/NQ-CP cập nhật kịch bản tăng trưởng, Bộ Công Thương đã nhanh chóng rà soát, điều chỉnh Chương trình hành động, phân công lại nhiệm vụ theo từng lĩnh vực, đơn vị và mốc thời gian thực hiện. Điều này phản ánh tư duy điều hành linh hoạt, coi tăng trưởng là mục tiêu xuyên suốt để huy động đồng thời các động lực của sản xuất, thương mại, năng lượng và thị trường.

Đồng thời, việc gắn từng nhiệm vụ với kết quả đầu ra và tiến độ thực hiện cụ thể cũng góp phần nâng cao trách nhiệm giải trình trong quá trình tổ chức thực hiện. Khi đó, Chương trình hành động được cập nhật linh hoạt theo diễn biến thực tiễn, thay vì chỉ được xây dựng theo một kế hoạch cố định ngay từ đầu năm, nhằm bảo đảm khả năng phản ứng chính sách và duy trì quỹ đạo tăng trưởng.

Cùng với đó, phương thức điều hành cũng được tổ chức theo hướng bám sát thực tiễn hơn. Thay vì chỉ theo dõi các chỉ tiêu tổng hợp của toàn ngành, Bộ Công Thương yêu cầu tăng cường phân tích, dự báo diễn biến thị trường; theo dõi sát tình hình thực hiện của từng lĩnh vực, từng địa phương và các dự án trọng điểm; đồng thời chủ động phối hợp với các bộ, ngành và địa phương để tháo gỡ khó khăn ngay trong quá trình triển khai. Nhờ vậy, công tác điều hành đi sâu vào từng động lực tăng trưởng cụ thể, tạo điều kiện để các dự án công nghiệp, năng lượng, hạ tầng thương mại và logistics sớm phát huy hiệu quả, đóng góp trực tiếp vào tăng trưởng.

Song song với các giải pháp điều hành trực tiếp, Bộ Công Thương tiếp tục xác định hoàn thiện thể chế, cải cách thủ tục hành chính, chuyển đổi số và nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước là những nhiệm vụ có tính nền tảng. Việc đẩy nhanh tiến độ xây dựng, ban hành các văn bản quy phạm pháp luật; tháo gỡ các vướng mắc về đầu tư, đất đai, môi trường, giải phóng mặt bằng; đồng thời cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh sẽ góp phần khơi thông các nguồn lực xã hội, tạo điều kiện để doanh nghiệp mở rộng sản xuất, nâng cao năng lực cạnh tranh và gia tăng đóng góp cho tăng trưởng.

Nhìn tổng thể, điểm nổi bật trong công tác điều hành của ngành Công Thương năm 2026 không nằm ở việc ban hành thêm nhiều giải pháp mới, mà ở sự thay đổi trong tư duy tổ chức thực hiện. Điều hành theo kịch bản tăng trưởng đã trở thành phương thức xuyên suốt, kết nối các lĩnh vực công nghiệp, năng lượng, thương mại và thị trường trong một mục tiêu chung, đồng thời tạo cơ chế theo dõi, điều chỉnh và phân bổ nguồn lực linh hoạt hơn theo diễn biến thực tiễn. Chính sự chuyển đổi trong phương thức điều hành đang tạo điều kiện để các chính sách được triển khai linh hoạt hơn, nhanh chóng chuyển hóa thành kết quả cụ thể đối với sản xuất, kinh doanh và tăng trưởng của nền kinh tế.

Những kết quả đạt được trong 6 tháng đầu năm khẳng định các động lực tăng trưởng của ngành đang được phục hồi và kết nối ngày càng chặt chẽ hơn, từ sản xuất công nghiệp, năng lượng đến thương mại trong nước và xuất nhập khẩu. Quan trọng hơn, những động lực này không vận hành riêng lẻ mà được điều phối theo một mục tiêu tăng trưởng thống nhất, tạo hiệu ứng lan tỏa giữa sản xuất, đầu tư và thị trường.

Với nền tảng đã được tạo dựng trong nửa đầu năm, cùng việc tiếp tục đổi mới phương thức điều hành theo mục tiêu và kịch bản tăng trưởng, ngành Công Thương có cơ sở để phát huy vai trò là một trong những động lực tăng trưởng quan trọng của nền kinh tế, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng năm 2026, đồng thời tạo nền tảng nâng cao chất lượng tăng trưởng và năng lực thích ứng trong giai đoạn tiếp theo.