Nhu cầu hội nhập tài chính ASEAN tăng

4 bước đi lớn

Ngày 4/4/2016, Hội nghị Bộ trưởng Tài chính ASEAN lần thứ 20 (AFMM 20) đã thông qua một lịch trình mới hướng đến mục tiêu hội nhập các dịch vụ tài chính trong khu vực Đông Nam Á vào năm 2025, nhằm tăng tốc độ phá bỏ những rào cản thị trường của các quốc gia thành viên.

Lịch trình mới này cho phép các nước ASEAN đối phó tốt hơn với những thách thức từ các yếu tố bên ngoài, và có điều kiện để triển khai chính sách tiền tệ, chính sách tài khóa và các biện pháp chính sách thận trọng khác để duy trì tăng trưởng kinh tế, ổn định tài chính và kinh tế vĩ mô.

Bước đi lớn đầu tiên là, tạo điều kiện thuận lợi cho các ngân hàng trong khối ASEAN thực hiện đầy đủ một số yêu cầu nhất định để được công nhận là “Ngân hàng ASEAN đạt chuẩn”, từ đó cho phép họ thực hiện giao dịch ở tất cả các quốc gia thành viên. Dự kiến có 2 ngân hàng sẽ được công nhận đạt chuẩn từ nay đến năm 2018.

Bước đi lớn thứ hai là, thành lập Diễn đàn Bảo hiểm ASEAN (AIFO) để tăng cường sự phối hợp giữa Ủy ban công tác về Tự do hóa dịch vụ tài chính và Hội nghị các nhà quản lý bảo hiểm ASEAN. Diễn đàn này sẽ giúp phối hợp hành động để hỗ trợ hội nhập thị trường bảo hiểm khu vực và cung cấp các chương trình nâng cao năng lực. Kết quả từ quá trình hợp tác này sẽ giúp đạt được những tiến bộ đáng kể trong hội nhập bảo hiểm ASEAN, qua đó thúc đẩy hội nhập thương mại, đầu tư và kinh tế theo các mục tiêu của Cộng đồng Kinh tế ASEAN.

Bước đi thứ ba là, thúc đẩy sự nỗ lực của Ủy ban công tác về Tự do hóa Tài khoản vốn để tự do hóa hơn nữa luân chuyển vốn trong khu vực, hỗ trợ mạnh mẽ hơn cho các hoạt động đầu tư, thương mại và kinh doanh, và tăng cường hội nhập các thị trường trong khu vực với các nền kinh tế toàn cầu. Hiện Ủy ban này đang tiếp tục hoàn thiện phương pháp luận về Lộ trình Tự do hóa tài khoản vốn để hướng dẫn kế hoạch cho các nước thành viên và lộ trình từng bước tự do hóa chế độ tài khoản vốn tương ứng với mức độ sẵn sàng của từng nền kinh tế.

Bước đi thứ tư là, thành lập Ủy ban công tác về Tài chính toàn diện với vai trò hỗ trợ mở rộng tiếp cận tài chính toàn diện trong khu vực ASEAN để cải thiện tăng trưởng kinh tế, xóa nghèo và giảm bất bình đẳng về thu nhập.

Thúc đẩy Liên kết giao dịch ASEAN

Hiện nay, những biện pháp nhằm thu hẹp khoảng cách tài chính giữa các quốc gia thành viên phát triển và đang phát triển đang được thực hiện, nhưng vẫn còn nằm trong giai đoạn ban đầu. Bởi lẽ, đích đến cuối cùng của hội nhập tài chính nhằm thúc đẩy tất cả các quốc gia thành viên tham gia vào Liên kết Giao dịch ASEAN (ATL) thông qua sàn giao dịch chứng khoán. Nhưng cho đến nay, mới có sàn giao dịch chứng khoán tại Singapore, Thái Lan và Malaysia tham gia vào ATL.

Sự chậm trễ này do khoảng cách giữa các thị trường chứng khoán vẫn còn khá lớn và thị trường tài chính chưa phát triển ở nhiều khu vực khác trong khối ASEAN. Minh chứng rõ nét nhất là giao dịch trên thị trường chứng khoán Yangon của Myanmar chỉ mới được bắt đầu từ cuối tháng 3 năm 2016; hoạt động giao dịch chứng khoán tại Lào đã mở cửa từ năm 2011 nhưng hiện chỉ có 5 doanh nghiệp đăng ký phát hành cổ phiếu; còn sàn chứng khoán Philippines, nơi thu hút sự tham gia của một số công ty có quy mô lớn, song tổng giá trị vốn hóa của sàn giao dịch này chỉ đạt mức dưới 40% so với ở Singapore thời điểm cuối năm 2015.

Đây là những lý do khiến các nước trong khu vực đều nhất trí cách tiếp cận thận trọng đối với vấn đề này. Có nghĩa là, chỉ khuyến khích chứ không đặt ra một lộ trình “cứng”, ấn định thời điểm cụ thể cho những quốc gia thành viên phải tham gia vào ATL.

Thay vào đó, các nước sẽ được tư vấn chuẩn bị những điều kiện về nguồn lực, cơ sở hạ tầng, nhân lực… trước khi tham gia vào ATL thông qua Diễn đàn Thị trường Vốn ASEAN; cũng như Diễn đàn Thị trường Trái phiếu ASEAN 2025 với mục tiêu tăng cường khả năng kết nối, sự phát triển toàn diện và ổn định của thị trường vốn ASEAN.

Các bước đi trên cho thấy, trong bối cảnh triển vọng kinh tế thế giới xuất hiện những tín hiệu hồi phục không chắc chắn, đã làm tăng lên nhu cầu của các nước ASEAN trong việc hướng tới tăng trưởng kinh tế khu vực thông qua hội nhập thị trường tài chính. Tuy nhiên, do khoảng cách chênh lệch khá lớn về mức độ phát triển thị trường tài chính giữa các nước trong khu vực, nên một mặt các nước ASEAN phải đẩy nhanh tốc độ hội nhập tài chính, hướng đến hội nhập toàn diện các dịch vụ tài chính trong khu vực vào năm 2025; mặt khác phải thận trọng với từng bước đi bằng cách tăng cường trao đổi thông tin song phương, đa phương; cũng như giám sát chặt chẽ từng bước đi của tự do hóa thị trường tài chính.