Ngày 24/9/2026, tại TP. Hồ Chí Minh, Tổng công ty Phân bón và Hóa chất Dầu khí (PVFCCo - Phú Mỹ) tổ chức Hội thảo “Định hướng phát triển phân bón hữu cơ - Từ chính sách đến chiến lược Phú Mỹ”. Hội thảo có sự tham gia của lãnh đạo Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, Bộ Nông nghiệp và Môi trường; các chuyên gia, đối tác, nhà cung cấp, nhà phân phối cùng hệ thống kinh doanh Phân bón Phú Mỹ tại nhiều địa phương.
Điểm đáng chú ý của hội thảo không chỉ nằm ở câu chuyện mở rộng một phân khúc sản phẩm mới. Từ góc nhìn quản lý nhà nước, doanh nghiệp đến hệ thống phân phối, các trao đổi đều hướng tới một câu hỏi lớn hơn: phân bón hữu cơ cần được phát triển như thế nào để vừa đáp ứng yêu cầu phục hồi sức khỏe đất, vừa tạo hiệu quả kinh tế đủ sức thuyết phục người nông dân thay đổi tập quán sử dụng phân bón?
Hữu cơ trở thành một cấu phần của chiến lược dài hạn
Những năm gần đây, yêu cầu phát triển nền nông nghiệp xanh, tuần hoàn và giảm phát thải đã tạo thêm động lực cho thị trường phân bón hữu cơ.
Theo Đề án phát triển sản xuất và sử dụng phân bón hữu cơ đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050 được phê duyệt tại Quyết định số 5190/QĐ-BNN-BVTV, phát triển phân bón hữu cơ trên cơ sở khai thác nguồn phụ phẩm nông nghiệp được xác định là hướng đi lâu dài nhằm hướng tới nông nghiệp sinh thái, tuần hoàn, thích ứng với biến đổi khí hậu và tạo ra nông sản có giá trị gia tăng cao.
Đến năm 2030, Đề án đặt mục tiêu tỷ lệ sản phẩm phân bón hữu cơ được phép lưu hành đạt trên 30% tổng số sản phẩm phân bón; công suất sản xuất của các cơ sở đủ điều kiện đạt 5 triệu tấn/năm; lượng phân bón hữu cơ công nghiệp sử dụng chiếm tối thiểu 30% tổng lượng phân bón sử dụng trong sản xuất nông nghiệp. Đồng thời, các mô hình sử dụng phân bón hữu cơ hiệu quả sẽ được xây dựng trên 9 nhóm cây trồng chủ lực quốc gia.
Chính sách đang dần được chuyển thành hành động tại các địa phương. Theo thông tin tại hội thảo của PVFCCo - Phú Mỹ, 25/34 tỉnh, thành phố đã ban hành kế hoạch triển khai Đề án; hơn 900 lớp tập huấn với trên 40.000 lượt nông dân và hơn 40 mô hình ứng dụng phân bón hữu cơ trên các cây trồng chủ lực đã được thực hiện.
Đây cũng là bối cảnh để PVFCCo - Phú Mỹ xác lập rõ hơn vị trí của phân bón hữu cơ trong chiến lược phát triển.
Phát biểu tại hội thảo, Chủ tịch HĐQT PVFCCo - Phú Mỹ Nguyễn Xuân Hòa cho rằng, sau nhiều năm thâm canh, tại một số vùng sản xuất đã xuất hiện những vấn đề liên quan đến suy giảm chất lượng đất. Trong khi đó, yêu cầu về chất lượng nông sản, an toàn thực phẩm, bảo vệ môi trường và sử dụng hiệu quả tài nguyên ngày càng cao.
Vì vậy, với Phú Mỹ, phân bón hữu cơ không phải một hoạt động mang tính ngắn hạn mà đã được xác định trong chiến lược phát triển của Tổng công ty, vừa bổ sung cho thế mạnh truyền thống về phân bón vô cơ, vừa mở rộng danh mục sản phẩm và tạo thêm không gian tăng trưởng.
Thực tế, năm 2025 PVFCCo - Phú Mỹ đã chính thức đưa dòng Hữu cơ Phú Mỹ Organic ra thị trường. Danh mục sản phẩm hiện có các dòng với hàm lượng hữu cơ từ 60% trở lên, phục vụ nhiều nhóm cây trồng từ cây lương thực, cây công nghiệp đến cây ăn quả và rau màu.
Nếu năm 2025 sản lượng tiêu thụ hữu cơ của Phú Mỹ mới khoảng 3.000 tấn, thì năm 2026 Tổng công ty đặt mục tiêu mở rộng quy mô lên khoảng 30.000 tấn, tức gấp 10 lần. Cùng với nguồn hàng từ Nhật Bản, Hàn Quốc, Phú Mỹ cũng triển khai phương án gia công trong nước để từng bước hoàn thiện chuỗi cung ứng.
Khoảng cách lớn giữa hai con số 3.000 tấn và 30.000 tấn cho thấy hữu cơ đã vượt khỏi phạm vi một sản phẩm thử nghiệm để trở thành một hướng kinh doanh mà doanh nghiệp đang muốn phát triển ở quy mô lớn hơn.
Không đặt hữu cơ và vô cơ ở hai phía đối lập
Một trong những thông điệp quan trọng tại hội thảo là phân bón hữu cơ không được nhìn nhận như một sự thay thế tuyệt đối cho phân bón vô cơ.
Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Dương Đức Huy nhấn mạnh, hai nhóm phân bón cần được đặt trong quan hệ bổ trợ. Dinh dưỡng cho cây trồng phải được sử dụng cân đối, đúng loại, đúng thời điểm, theo nhu cầu của từng loại cây và phù hợp với từng vùng sinh thái.
Cách tiếp cận này cũng phù hợp với mục tiêu của Đề án phát triển sản xuất và sử dụng phân bón hữu cơ đến năm 2030 khi đặt vấn đề cân đối dinh dưỡng vô cơ - hữu cơ như một giải pháp duy trì và nâng cao sức khỏe đất, thay vì loại bỏ hoàn toàn một nhóm phân bón.
Đây là điểm quan trọng đối với một doanh nghiệp vốn có nền tảng mạnh về urê và NPK như PVFCCo - Phú Mỹ.
Thay vì đặt hữu cơ bên cạnh vô cơ như hai nhóm sản phẩm độc lập, doanh nghiệp lựa chọn hướng tích hợp chúng vào một hệ giải pháp dinh dưỡng cây trồng.
Định hướng phát triển Phân bón Hữu cơ Phú Mỹ đến năm 2030 được xác định theo ba mục tiêu gồm năng suất cây trồng - sức khỏe đất - chất lượng nông sản, với thông điệp: “Hồi sinh đất - Bật sức cây - Nâng tầm nông sản Việt”.
Theo kế hoạch, bên cạnh sản phẩm hữu cơ, Phú Mỹ sẽ tiếp tục hoàn thiện các nhóm hữu cơ khoáng, hữu cơ vi sinh, sản phẩm cải tạo đất, humic, than sinh học… qua đó bổ sung cho hệ sản phẩm vô cơ hiện có và xây dựng các chương trình dinh dưỡng phù hợp với cây trồng, đất đai và mùa vụ.
Điều này cũng cho thấy thay đổi đáng chú ý trong tư duy phát triển sản phẩm. Thay vì câu hỏi “bán thêm loại phân bón nào”, trọng tâm đang dịch chuyển sang câu hỏi “cây trồng và đất tại từng khu vực đang cần giải pháp dinh dưỡng gì”.
Khi đó, một sản phẩm chỉ trở thành một cấu phần trong cả chương trình dinh dưỡng.
Từ bán phân bón đến cung cấp giải pháp dinh dưỡng toàn diện
Đích đến mà Phú Mỹ đặt ra vì vậy không dừng ở việc tăng sản lượng phân bón hữu cơ.
Giải pháp dự kiến bao gồm cả sản phẩm, mô hình trình diễn, hoạt động thực địa, tư vấn dinh dưỡng đất, ứng dụng công nghệ và nền tảng số. Đây là bước dịch chuyển từ cung cấp từng sản phẩm riêng lẻ sang xây dựng quan hệ dài hạn hơn với nông dân và hệ thống phân phối.
Nhưng chính quá trình này cũng đặt ra không ít bài toán.
Phân bón hữu cơ có nguồn nguyên liệu khá phong phú, từ phụ phẩm nông nghiệp, chất thải chăn nuôi đến nhiều nguồn hữu cơ khác. Song theo cơ quan quản lý, thách thức không chỉ là có nguyên liệu, mà nằm ở khả năng thu gom, phân loại, xử lý, kiểm soát quy trình và bảo đảm chất lượng sản phẩm đầu ra. Khi chuỗi này được tổ chức tốt, phân bón hữu cơ mới có thể gắn thực chất với kinh tế tuần hoàn và giảm tác động đến môi trường.
Tại hội thảo, các nhà phân phối và điểm bán đề cập đến giá sản phẩm, quy cách bao bì, nguồn cung, thời điểm giao hàng và chính sách thị trường. Đặc biệt, với sản xuất nông nghiệp phụ thuộc chặt vào mùa vụ, một sản phẩm tốt nhưng không được cung ứng đúng thời điểm cây trồng cần bón vẫn khó tạo được thị trường ổn định.
Do đó, con đường từ vài nghìn lên hàng chục nghìn tấn sản phẩm hữu cơ không đơn thuần là bài toán sản lượng. Doanh nghiệp còn phải giải quyết đồng thời giá thành, logistics, tổ chức nguồn hàng, hệ thống phân phối và khả năng chứng minh hiệu quả sản phẩm.
Trong đó, yếu tố quyết định vẫn nằm ngoài cánh cổng nhà máy: hiệu quả trên đồng ruộng.
Theo Cục trưởng Dương Đức Huy, sản phẩm cần được nghiên cứu theo từng nhóm cây trồng, giai đoạn sinh trưởng và nhu cầu dinh dưỡng cụ thể. Khi nông dân nhìn thấy sự thay đổi của đất, cây trồng, năng suất, chất lượng nông sản và hiệu quả kinh tế thì kết quả sản xuất thực tế sẽ trở thành cơ sở thuyết phục nhất để mở rộng thị trường.
Bởi vậy, các đề xuất tại hội thảo về mở rộng mô hình trình diễn, theo dõi kết quả qua nhiều vụ và hình thành dữ liệu thực tế về năng suất, chất lượng nông sản, hiệu quả kinh tế có ý nghĩa không kém việc phát triển thêm sản phẩm mới.
Theo Tổng Giám đốc Phan Công Thành, các ý kiến tại Hội thảo là cơ sở để Tổng công ty tiếp tục hoàn thiện sản phẩm, nguồn cung, chính sách kinh doanh và tổ chức thị trường. Sau Hội thảo, các bộ phận liên quan sẽ hoàn thiện danh mục sản phẩm, kế hoạch kinh doanh phân bón hữu cơ năm 2027; đồng thời xây dựng chương trình truyền thông, mô hình trình diễn và lựa chọn cây trồng, địa bàn, hệ thống phân phối trọng điểm.
Nhìn rộng hơn, bước đi vào phân bón hữu cơ diễn ra trong quá trình PVFCCo - Phú Mỹ liên tục mở rộng danh mục từ nền tảng urê truyền thống sang NPK, các dòng bổ sung vi sinh và nhiều sản phẩm mới. Báo cáo của doanh nghiệp cho thấy Hữu cơ Phú Mỹ Organic được đưa ra thị trường trong năm 2025 như một phần của định hướng phát triển sản phẩm theo hướng bền vững hơn.
Vì thế, ý nghĩa của chiến lược hữu cơ có thể không chỉ nằm ở con số bao nhiêu tấn sản phẩm được tiêu thụ.
Quan trọng hơn là sự dịch chuyển trong cách PVFCCo - Phú Mỹ tiếp cận thị trường: từ một doanh nghiệp cung cấp phân bón sang từng bước cung cấp giải pháp dinh dưỡng toàn diện, trong đó hữu cơ và vô cơ được kết hợp trên cơ sở nhu cầu thực tế của đất và cây trồng.
Nếu những giải pháp ấy được kiểm chứng bằng dữ liệu sản xuất và hiệu quả kinh tế trên đồng ruộng, phân bón hữu cơ không chỉ mở thêm một phân khúc sản phẩm cho Phú Mỹ, mà còn có thể trở thành một cấu phần quan trọng trong không gian tăng trưởng mới của doanh nghiệp, đồng hành với quá trình chuyển đổi sang nền nông nghiệp xanh, tuần hoàn và có giá trị cao hơn.
