Trách nhiệm xã hội doanh nghiệp (CRS) vẫn còn là một khái niệm mới mẻ, không riêng gì ở Việt Nam mà ở hầu hết các quốc gia trên thế giới. Tuy nhiên khái niệm này đang ngày càng trở nên phổ biến, thậm chí nó như là một nền tảng để người tiêu dùng nhìn nhận và lựa chọn sản phẩm, thương hiệu đó mỗi khi mua sắm. Trong qua khứ, một số doanh nghiệp cho rằng CRS là các hoạt động nhân đạo (ủng hộ cho những người có hoàn cảnh khó khăn) nhưng ngày nay điều đó chỉ là một phần rất nhỏ trong CRS gồm: các vấn đề liên quan đến phúc lợi của người lao động, biện pháp cải thiện môi trường, giảm thiểu chất gây hiệu ứng nhà kính nhằm đối phó với vấn đề khí thải toàn cầu.
Theo các chuyên gia kinh tế nước ngoài, các công ty liên doanh thì Việt Nam đã đạt được mức tăng trưởng kinh tế đáng kể trong vài thập kỉ qua. Hiện tại không phải là thời điểm để cả nền kinh tế bị “phán xét” bởi những con số lạm phát mà là lúc cần phải thẩm thấu trách nhiệm xã hội của mình để có thể phát triển bền vững và toàn diện nhất. Khủng hoảng kinh tế dẫn tới lạm phát chính là do người tiêu dùng ngày càng mất niềm tin vào doanh nghiệp. Hội Tiêu chuẩn và bảo vệ người tiêu dùng (NTD) Việt Nam nhận định: NTD nước ta là đối tượng chịu thua thiệt nhiều nhất, bị "móc túi" công khai nhất hiện nay. Tình trạng gian lận hiện hữu khắp hệ thống bán hàng/cung cấp dịch vụ, từ thực phẩm, nông sản, thuốc chữa bệnh, điện, nước, xăng, gas, nhà ở... đến các dịch vụ y tế, giáo dục, giao thông, ngân hàng... vì thế không phải ngẫu nhiên khi hàng loạt các trang tin tức của chúng ta “đẻ” ra những chuyên mục bảo vệ người tiêu dùng, đường dây nóng…rồi cấp cao hơn là Ban thanh tra, phòng chống hàng giả hàng nhái, các giải thưởng… mà vì doanh nghiệp chưa có cách tiếp cận thị trường phối hợp trên ba phương diện chính: chú trọng đến lợi ích con người, trái đất và lợi nhuận doanh nghiệp.
Các doanh nghiệp nhỏ và vừa ở Việt Nam muốn làm được điều đó phải tiến tới hoạt động nhờ vào công nghệ sạch hơn, mua sắm xanh (xây dựng tiêu chí xác định sản phẩm/dịch vụ thân thiện môi trường, hướng dẫn mua sắm xanh trong các văn phòng... ) và vận dụng bộ quy tắc ứng xử (an toàn vệ sinh lao động, bảo hộ lao động, bảo vệ cá nhân…). “Doanh nghiệp nên coi trách nhiệm xã hội là bài toán đầu tư hơn là chi phí, chỉ có như vậy hình ảnh, uy tín của doanh nghiệp mới đẹp lên trong con mắt người tiêu dùng, hơn nữa nó còn là vũ khí cạnh tranh lành mạnh trong thời khủng hoảng kinh tế”, ông Vinh nói.
Quả thật, người tiêu dùng ngày nay - họ không những chất vấn nhà sản xuất mà còn biết mách nhau cùng “hiến kế” chống lại những “thói hư tật xấu” của doanh nghiệp nếu chỉ biết vì lợi nhuận. Thậm chí họ còn muốn thành lập cái “Tòa án bảo vệ người tiêu dùng Việt”. Người tiêu dùng Việt Nam nếu có cùng lợi ích, cùng phản ứng và được giáo dục, được trang bị, được tổ chức một cách khoa học thì chắc chắn việc doanh nghiệp không nhận thức đầy đủ cái gọi là trách nhiệm xã hội sẽ bị đào thải nhất là hiện tại lương thì thấp, giá cả lại leo thang.
“Cuối cùng tôi đã hiểu ra rằng, CSR đối với mỗi doanh nghiệp là làm ăn kinh doanh có lãi bằng một phương cách bền vững mà tất cả mọi người kể cả một số bộ phận xã hội mà doanh nghiệp có ảnh hưởng tác động, từ các nhân viên đến bản thân tôi là lãnh đạo, đều cảm thấy thoải mái và hài lòng” - Đó là quan điểm rất chính xác và đã được trải nghiệm bởi người chủ một doanh nghiệp nước ngoài đang hoạt động tại Việt Nam. Vì thế vô tình mà hữu ý nó trở thành kết luận cho vấn đề nêu ra: muốn doanh nghiệp thẩm thấu và giải đúng “bài toán” trách nhiệm xã hội của mình thì cần hình thành hệ thống kiểm toán giống như kiểm toán tài chính vậy. Chỉ khi làm vậy, nhà nước và người tiêu dùng mới biết thực tế doanh nghiệp đã giải bài toán đó đến đâu rồi.
Mai Phương
