Sáng 16/10, tại Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết Hội nghị lần thứ tư Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV, đồng chí Nguyễn Thanh Nghị, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương đã giới thiệu chuyên đề về Quy định số 224-QĐ/TW, ngày 14/10/2026 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về đảng viên tham gia hoạt động đầu tư, kinh doanh.
Thống nhất nhận thức, bảo đảm thực hiện đúng quy định
Ngày 14/10/2026, Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV ban hành Quy định số 224-QĐ/TW về đảng viên tham gia hoạt động đầu tư, kinh doanh. Quy định xác lập những nguyên tắc, giới hạn, quyền, trách nhiệm và cơ chế kiểm soát xung đột lợi ích đối với đảng viên; đồng thời thay thế Quy định số 15-QĐ/TW ngày 28/8/2006 về đảng viên làm kinh tế tư nhân. Đây là cơ sở quan trọng để cụ thể hóa yêu cầu quản lý đảng viên phù hợp với thực tiễn phát triển kinh tế và sự đa dạng của các hình thức đầu tư, kinh doanh hiện nay.
Theo quy định mới, quyền tham gia đầu tư, kinh doanh được xác định trên cơ sở chức danh, vị trí công tác, chức trách và nhiệm vụ được giao. Quyền sở hữu, quyền tài sản và các lợi ích hợp pháp của đảng viên được bảo vệ theo pháp luật; cấp ủy, tổ chức đảng không đặt thêm điều kiện, thủ tục hạn chế quyền đầu tư, kinh doanh hợp pháp ngoài những yêu cầu được quy định.
Điểm đáng chú ý là Quy định số 224-QĐ/TW không tiếp cận hoạt động kinh doanh của đảng viên theo một khuôn khổ áp dụng đồng nhất cho mọi đối tượng, mà phân định rõ phạm vi được phép thực hiện, hoạt động phải được chấp thuận và những giới hạn không được vượt qua. Cách tiếp cận này tạo cơ sở để phát huy năng lực, kinh nghiệm và nguồn lực hợp pháp của đảng viên, đồng thời tăng cường kiểm soát những vị trí, lĩnh vực có nguy cơ phát sinh xung đột lợi ích.
Đối với đảng viên ngoài khu vực công, quy định cho phép thực hiện các hoạt động đầu tư, kinh doanh mà pháp luật không cấm, không phải xin chấp thuận của tổ chức đảng. Trong khi đó, với cán bộ, công chức, viên chức và những nhóm đảng viên có vị trí, chức trách đặc thù, quyền tham gia kinh doanh được xác định theo những giới hạn cụ thể.
Một số hoạt động phải được cấp có thẩm quyền chấp thuận; một số hoạt động quản lý, điều hành doanh nghiệp hoặc đầu tư vào lĩnh vực có liên quan trực tiếp đến nhiệm vụ công không được phép thực hiện.
Việc triển khai vì vậy cần bắt đầu từ nhận thức đầy đủ, thống nhất trong cấp ủy, tổ chức đảng và từng đảng viên. Không nên hiểu quy định theo hướng hạn chế mọi hoạt động kinh doanh của đảng viên, nhưng cũng không thể coi việc được phép đầu tư, kinh doanh là căn cứ để xem nhẹ kỷ luật, trách nhiệm nêu gương hay những giới hạn gắn với chức vụ, quyền hạn.
Kiểm soát xung đột lợi ích, ngăn ngừa lợi dụng chức vụ, quyền hạn
Trong tổ chức thực hiện, kiểm soát xung đột lợi ích cần được xác định là một trong những nhiệm vụ trọng tâm. Bởi trên thực tế, ranh giới giữa hoạt động đầu tư, kinh doanh hợp pháp và hành vi lợi dụng vị trí công tác để tạo lợi thế riêng có thể bị xóa nhòa nếu thiếu cơ chế nhận diện, báo cáo và giám sát hiệu quả.
Quy định số 224-QĐ/TW yêu cầu đảng viên trong khu vực công không được sử dụng trái quy định tài sản nhà nước, thông tin, dữ liệu, nhân lực, kết quả nghiên cứu và các nguồn lực công khác phục vụ hoạt động kinh doanh của bản thân, người có liên quan hoặc nhóm lợi ích. Đảng viên cũng không được đầu tư vào tổ chức kinh tế, lĩnh vực mà mình trực tiếp quyết định, quản lý; không để hoạt động kinh doanh ảnh hưởng đến việc hoàn thành nhiệm vụ được giao.
Đáng chú ý, việc xác định xung đột lợi ích không chỉ căn cứ vào tài sản đứng tên đảng viên, mà còn xem xét lợi ích trực tiếp, gián tiếp và lợi ích thực tế được thụ hưởng. Khi phát sinh xung đột lợi ích hoặc khi cấp có thẩm quyền phát hiện, yêu cầu, đảng viên phải kịp thời báo cáo và không tham gia xử lý công việc có xung đột lợi ích chưa được kiểm soát, trừ trường hợp được cấp có thẩm quyền cho phép.
Để các yêu cầu này đi vào thực chất, cấp ủy và tổ chức đảng cần rà soát đội ngũ đảng viên theo chức danh, vị trí công tác và lĩnh vực phụ trách; xác định những trường hợp có khả năng phát sinh xung đột lợi ích; hướng dẫn thực hiện trách nhiệm báo cáo và áp dụng biện pháp kiểm soát phù hợp. Việc quản lý cần dựa trên thông tin, hồ sơ và mối liên hệ lợi ích cụ thể, tránh hình thức, cảm tính hoặc chỉ tập trung vào việc kê khai mà thiếu theo dõi trong quá trình thực hiện.
Cùng với đó, cần phân định rõ trách nhiệm của đảng viên, người đứng đầu, cấp ủy quản lý cán bộ và cơ quan kiểm tra, giám sát. Mỗi khâu phải có đầu mối chịu trách nhiệm, quy trình xử lý và cơ chế phối hợp phù hợp. Trường hợp phát hiện dấu hiệu vi phạm, việc xem xét phải bảo đảm khách quan, đúng thẩm quyền, đúng quy định; đồng thời phân biệt rõ giữa hoạt động đầu tư, kinh doanh hợp pháp với hành vi lợi dụng chức vụ, quyền hạn để trục lợi.
Đưa quy định vào thực tiễn bằng giải pháp đồng bộ
Để triển khai hiệu quả Quy định số 224-QĐ/TW, thứ nhất, các cấp ủy, tổ chức đảng cần tổ chức quán triệt nội dung quy định phù hợp với từng nhóm đối tượng. Công tác tuyên truyền không chỉ dừng ở phổ biến văn bản, mà phải giúp đảng viên hiểu rõ quyền, nghĩa vụ, giới hạn và trách nhiệm của mình trong từng trường hợp cụ thể.
Thứ hai, cần khẩn trương cụ thể hóa quy định thành quy trình thực hiện tại cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp thuộc phạm vi quản lý, trên cơ sở hướng dẫn của Ban Bí thư và các cơ quan có thẩm quyền. Việc hướng dẫn phải rõ ràng, dễ áp dụng, nhất là đối với thủ tục xin chấp thuận, trách nhiệm báo cáo khi phát sinh xung đột lợi ích và cơ chế xử lý những tình huống có liên quan đến người thân thích hoặc lợi ích kinh tế gián tiếp.
Thứ ba, tăng cường kiểm tra, giám sát gắn với ứng dụng công nghệ số. Việc khai thác, chia sẻ và sử dụng thông tin, dữ liệu, hồ sơ quản lý theo thẩm quyền sẽ góp phần nâng cao khả năng phát hiện sớm nguy cơ xung đột lợi ích, giảm phụ thuộc vào báo cáo một chiều và hạn chế những khoảng trống trong quản lý. Tuy nhiên, quá trình này phải bảo đảm yêu cầu bảo vệ thông tin, dữ liệu cá nhân và tuân thủ các quy định liên quan.
Thứ tư, đề cao trách nhiệm nêu gương của cán bộ, đảng viên, nhất là người đứng đầu. Mỗi đảng viên cần chủ động rà soát hoạt động đầu tư, kinh doanh của bản thân và những lợi ích có liên quan; thực hiện đúng các giới hạn theo vị trí công tác; không sử dụng uy tín, quan hệ hoặc ảnh hưởng trong công tác để tạo lợi thế bất bình đẳng. Cấp ủy, tổ chức đảng cần kịp thời biểu dương những đảng viên kinh doanh tiêu biểu, tuân thủ pháp luật, có trách nhiệm với người lao động, người tiêu dùng, môi trường và cộng đồng.
Thứ năm, gắn thực hiện quy định với hoàn thiện môi trường đầu tư, kinh doanh minh bạch, bình đẳng. Việc kiểm soát xung đột lợi ích phải hướng tới ngăn chặn hành vi trục lợi, chứ không tạo ra những thủ tục không cần thiết đối với hoạt động hợp pháp. Đây cũng là yêu cầu để bảo vệ quyền tài sản chính đáng, khuyến khích tinh thần khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo và phát huy đóng góp của đội ngũ đảng viên có năng lực trong phát triển kinh tế.
Quy định số 224-QĐ/TW có hiệu lực kể từ ngày ký (14/10/2026). Theo điều khoản thi hành, đảng viên đang tham gia hoạt động đầu tư, kinh doanh hợp pháp trước ngày quy định có hiệu lực được tiếp tục thực hiện, cho đến khi pháp luật có quy định khác; các hoạt động phát sinh sau thời điểm này phải thực hiện theo quy định mới.
Việc triển khai cần bảo đảm tính liên tục, tránh gây xáo trộn không cần thiết đối với hoạt động kinh doanh hợp pháp, đồng thời nghiêm túc xử lý những trường hợp vi phạm hoặc không đáp ứng yêu cầu kiểm soát xung đột lợi ích.
Kỷ luật nghiêm minh đi đôi với phát huy nguồn lực
Hiệu quả của Quy định số 224-QĐ/TW không chỉ được đo bằng số hội nghị quán triệt, số văn bản hướng dẫn hay số cuộc kiểm tra, mà quan trọng hơn là khả năng chuyển hóa các nguyên tắc thành hành vi thực tế của mỗi đảng viên và cơ chế quản lý có hiệu quả tại từng tổ chức đảng.
Khi quyền tham gia đầu tư, kinh doanh hợp pháp được bảo đảm, các giới hạn theo chức trách được xác định rõ và xung đột lợi ích được kiểm soát thực chất, quy định sẽ góp phần tạo dựng môi trường kinh doanh công bằng, củng cố niềm tin của doanh nghiệp và xã hội, đồng thời phát huy tốt hơn nguồn lực trong đội ngũ đảng viên.
Quán triệt và triển khai nghiêm túc Quy định số 224-QĐ/TW vì thế cần được nhìn nhận như một nhiệm vụ đồng thời của công tác xây dựng Đảng và phát triển kinh tế. Mục tiêu cuối cùng là xây dựng đội ngũ đảng viên vừa có bản lĩnh chính trị, đạo đức và ý thức tổ chức kỷ luật, vừa phát huy năng lực chuyên môn, tinh thần đổi mới sáng tạo, nêu gương và trách nhiệm xã hội; Khơi thông nguồn lực đầu tư, kinh doanh gắn với kỷ luật của Đảng đóng góp thiết thực vào sự phát triển nhanh, bền vững của đất nước.
