VEAM và hành trình xây dựng văn hóa an toàn

Con người là tài sản quý giá nhất

Được thành lập từ ngày 09/01/1997, Công đoàn Tổng công ty Máy động lực và Máy nông nghiệp Việt Nam (VEAM) đã trải qua 7 kỳ đại hội, không ngừng lớn mạnh cả về tổ chức và vai trò đại diện. Từ 16 công đoàn cơ sở ban đầu với gần 8.000 đoàn viên, đến nay Công đoàn VEAM đang quản lý 24 công đoàn cơ sở với gần 15.000 đoàn viên, người lao động đang làm việc tại các doanh nghiệp nhà nước, công ty cổ phần và các liên doanh.

Song hành cùng quá trình phát triển ấy, công tác an toàn vệ sinh lao động, phòng chống cháy nổ (ATVSLĐ - PCCN) luôn được xác định là nhiệm vụ trọng tâm, xuyên suốt. Với đặc thù là một tổng công ty sản xuất cơ khí quy mô lớn, môi trường làm việc tại VEAM tiềm ẩn nhiều yếu tố nguy cơ, đòi hỏi công tác ATVSLĐ không chỉ dừng lại ở yêu cầu pháp lý, mà phải trở thành một giá trị cốt lõi trong quản trị doanh nghiệp.

Theo bà Nguyễn Thị Huệ – Phó Chủ tịch Công đoàn Tổng công ty VEAM, triết lý xuyên suốt mà Tổng công ty kiên định theo đuổi chính là: “Con người là tài sản quý giá nhất. Bảo vệ sức khỏe, sự an toàn và tính mạng của người lao động không chỉ là trách nhiệm pháp lý, mà còn là nền tảng đạo đức và yếu tố sống còn cho sự phát triển bền vững của doanh nghiệp”.

Từ nhận thức đó, Ban lãnh đạo Tổng công ty đã thể hiện sự cam kết rõ ràng trong việc bảo đảm nguồn lực, ban hành đầy đủ các quy định, quy chế về ATVSLĐ - PCCN, đồng thời xây dựng hệ thống quản lý đồng bộ từ cấp Tổng công ty đến từng đơn vị thành viên. Trong hệ thống đó, Công đoàn không đứng ngoài, mà trở thành một chủ thể quan trọng, đồng hành cùng chuyên môn trong mọi khâu triển khai.

Công đoàn VEAM chủ động tham gia Hội đồng ATVSLĐ cấp Tổng công ty, tham gia góp ý xây dựng nội quy, quy trình làm việc an toàn, đặc biệt trong các lĩnh vực có nguy cơ cao như đúc, nhiệt luyện, vận hành thiết bị nâng hạ. Đáng chú ý, 100% thỏa ước lao động tập thể tại các đơn vị đều có điều khoản cam kết rõ ràng về trách nhiệm và quyền lợi của người lao động liên quan đến ATVSLĐ - PCCN, tạo cơ sở pháp lý và thực tiễn để bảo vệ người lao động một cách thực chất.

Tuyên truyền và huấn luyện - chìa khóa hình thành văn hóa an toàn

Nếu hệ thống quy định là “khung xương”, thì tuyên truyền và huấn luyện chính là “mạch máu” đưa tinh thần an toàn thấm sâu vào từng người lao động. Nhận thức rõ điều đó, Công đoàn VEAM xác định: xây dựng văn hóa an toàn không thể bằng mệnh lệnh hành chính, mà phải bắt đầu từ thay đổi nhận thức và hành vi của mỗi cán bộ, công nhân viên.

Bà Nguyễn Thị Huệ khẳng định: “Công tác tuyên truyền và huấn luyện là chìa khóa để đưa ý thức an toàn vào máu thịt của mỗi người lao động”. Từ quan điểm ấy, Công đoàn không chỉ làm tốt vai trò giám sát, mà còn trở thành hạt nhân trong công tác tuyên truyền, lan tỏa tinh thần an toàn tại cơ sở.

Hằng năm, Công đoàn Tổng công ty chủ trì tổ chức Lễ phát động Tháng hành động về ATVSLĐ, tạo khí thế thi đua sôi nổi trong toàn hệ thống. Song song với đó, các đơn vị thành viên tổ chức tập huấn nghiệp vụ cho khoảng 5.000 lượt người lao động mỗi năm, tập trung vào những nội dung sát với điều kiện làm việc thực tế.

Đặc biệt, hình thức tuyên truyền “5 phút đầu ca” đã được triển khai hiệu quả tại nhiều tổ, đội sản xuất. Những quy tắc an toàn khô khan được chuyển hóa thành những lời nhắc nhở ngắn gọn, trực quan, gắn với công việc hằng ngày, giúp người lao động dễ nhớ, dễ làm và dễ tự kiểm soát.

Cùng với tuyên truyền, công tác huấn luyện được thực hiện nghiêm túc và bài bản. 100% cán bộ quản lý (nhóm 1) và người lao động trực tiếp (nhóm 3) được huấn luyện lại định kỳ theo đúng quy định. Đặc biệt, Công đoàn phối hợp tổ chức huấn luyện chuyên sâu cho lực lượng An toàn vệ sinh viên, giúp họ trở thành những “chuyên gia tại chỗ” trong việc nhận diện rủi ro và phòng ngừa tai nạn.

Bên cạnh đó, Công đoàn còn chú trọng chăm sóc sức khỏe toàn diện cho người lao động. Việc giám sát tổ chức khám sức khỏe định kỳ, khám bệnh nghề nghiệp được thực hiện chặt chẽ, bảo đảm chất lượng và đầy đủ danh mục. Kết quả cho thấy, số người mắc bệnh nghề nghiệp tại VEAM trong giai đoạn 2023-2025 đã giảm mạnh từ 70 người xuống còn 22 người - một con số biết nói, phản ánh hiệu quả của cách làm bài bản và nhân văn.

Mạng lưới ATVSV - hạt nhân của sự phối hợp hiệu quả

Một trong những điểm nhấn nổi bật trong công tác ATVSLĐ tại VEAM chính là việc xây dựng và duy trì hiệu quả mạng lưới An toàn vệ sinh viên (ATVSV). Theo bà Nguyễn Thị Huệ, đây chính là “hạt nhân của sự phối hợp giữa Công đoàn và chuyên môn”, là giải pháp đưa công tác an toàn đi sâu vào thực tiễn sản xuất.

Mạng lưới ATVSV không chỉ là một tổ chức, mà là một cơ chế vận hành linh hoạt, hoạt động như hệ thống “cảnh báo sớm” và “khắc phục tức thời” ngay tại hiện trường. Trong giai đoạn vừa qua, lực lượng ATVSV đã thực hiện 650 lượt kiểm tra tự quản, phát hiện và khắc phục kịp thời 140 tồn tại về an toàn ngay tại chỗ. Nhờ đó, số vụ tai nạn lao động nhẹ đã giảm khoảng 40%.

Không chỉ mang lại hiệu quả về mặt con số, ATVSV còn là cầu nối hai chiều hiệu quả nhất giữa người lao động và doanh nghiệp. Thông qua lực lượng này, tâm tư, nguyện vọng của người lao động về điều kiện làm việc an toàn được phản ánh kịp thời, đồng thời các quy định, quy trình an toàn cũng được truyền tải một cách gần gũi, dễ tiếp nhận hơn.

Kết quả là số vụ tai nạn lao động hằng năm tại VEAM đã giảm rõ rệt, từ 22 vụ tai nạn lao động nhẹ trong năm 2023 xuống còn 10 vụ trong năm 2025. Quan trọng hơn, ý thức tự giác, tinh thần tự bảo vệ của người lao động ngày càng được nâng cao, góp phần giữ vững thành tích không để xảy ra tai nạn nghiêm trọng.

Trong công tác phòng chống cháy nổ, sự phối hợp này tiếp tục phát huy hiệu quả. Với hai chiến lược trọng tâm là “phòng ngừa” và “sẵn sàng ứng phó”, Công đoàn và lực lượng ATVSV thường xuyên giám sát an toàn điện, kiểm soát công việc phát sinh nhiệt, bảo đảm lối thoát hiểm thông thoáng. Đồng thời, các đợt diễn tập thực chiến được tổ chức định kỳ, giúp toàn thể người lao động nắm vững kỹ năng xử lý cháy ban đầu và thoát hiểm an toàn. Nhờ đó, trong kỳ báo cáo, VEAM không để xảy ra sự cố cháy nổ gây thiệt hại.

Từ thực tiễn đó, Công đoàn VEAM kiến nghị Công đoàn Công Thương Việt Nam quan tâm xây dựng quỹ hỗ trợ đặc biệt cho các công đoàn cơ sở gặp khó khăn, tổ chức các lớp tập huấn chuyên đề chuyên sâu theo nhóm ngành nghề, đồng thời định kỳ tổ chức Hội thi ATVSV giỏi khối Công Thương, nhằm lan tỏa những mô hình, cách làm hiệu quả.

Có thể khẳng định, tại VEAM, văn hóa an toàn không phải là khẩu hiệu, mà là kết quả của một quá trình phối hợp bền bỉ, trách nhiệm giữa Công đoàn và chuyên môn - nơi mỗi người lao động được đặt ở vị trí trung tâm của sự phát triển.