Cụ thể hóa hệ thống pháp luật mới về chất lượng sản phẩm, hàng hóa
Thực hiện kế hoạch xây dựng văn bản quy phạm pháp luật, Bộ Công Thương đã giao Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công chủ trì xây dựng dự thảo Thông tư ban hành Danh mục sản phẩm, hàng hóa có mức độ rủi ro trung bình và mức độ rủi ro cao thuộc trách nhiệm quản lý nhà nước của Bộ.
Dự thảo Thông tư được xây dựng trên cơ sở hệ thống pháp lý mới, trong đó nổi bật là Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật số 64/2025/QH15 (sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 87/2025/QH15); Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa số 78/2025/QH15; Luật sửa đổi, bổ sung Luật Tiêu chuẩn và Quy chuẩn kỹ thuật số 70/2025/QH15; cùng các nghị định hướng dẫn thi hành như Nghị định số 37/2026/NĐ-CP ngày 23/01/2026 và Nghị định số 22/2026/NĐ-CP ngày 16/01/2026 của Chính phủ.
Bộ Công Thương tổ chức tập huấn về quản lý chất lượng sản phẩm hàng hóa theo mức độ rủi ro
Bên cạnh đó, dự thảo cũng bám sát các chỉ đạo quan trọng của Chính phủ như Chỉ thị số 13/CT-TTg ngày 17/5/2025 của Thủ tướng Chính phủ và Nghị quyết số 397/NQ-CP ngày 05/12/2025 về tăng cường đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả.
Chuyển từ phân nhóm hành chính sang quản lý theo mức độ rủi ro
Một trong những nội dung cốt lõi của dự thảo Thông tư là cụ thể hóa cách tiếp cận mới trong quản lý chất lượng sản phẩm, hàng hóa theo mức độ rủi ro.
Theo quy định của Luật số 78/2025/QH15, sản phẩm, hàng hóa được phân thành 03 mức độ rủi ro: thấp, trung bình và cao, thay thế cho cách phân loại theo nhóm 1, nhóm 2 trước đây. Trong đó:
+ Sản phẩm, hàng hóa có mức độ rủi ro trung bình phải tự công bố tiêu chuẩn áp dụng và thực hiện đánh giá sự phù hợp theo quy định;
+ Sản phẩm, hàng hóa có mức độ rủi ro cao phải được chứng nhận bởi tổ chức được chỉ định, đồng thời đáp ứng các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia tương ứng;
+ Các sản phẩm thuộc hai mức rủi ro này sẽ được quản lý theo danh mục cụ thể, gắn với mã số HS và biện pháp quản lý.
Việc xây dựng Danh mục là yêu cầu cần thiết nhằm triển khai thống nhất quy định mới của Luật, đồng thời thay thế, cập nhật các quy định trước đây không còn phù hợp, như cơ chế quản lý theo Thông tư số 41/2023/TT-BCT.
Đẩy mạnh chuyển đổi số, tăng cường hậu kiểm và trách nhiệm doanh nghiệp
Dự thảo Thông tư được xây dựng trong bối cảnh đổi mới mạnh mẽ phương thức quản lý chất lượng sản phẩm, hàng hóa, với trọng tâm là chuyển đổi số và tăng cường hậu kiểm.
Theo đó, việc công bố, đánh giá mức độ rủi ro và quản lý thông tin sản phẩm sẽ được thực hiện trên nền tảng số quốc gia về chất lượng sản phẩm, hàng hóa. Đây là nền tảng do Nhà nước đầu tư, cho phép kết nối dữ liệu, tăng cường giám sát tập trung, ứng dụng công nghệ như trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn trong quản lý.
Cùng với đó, chính sách mới cũng phát triển hạ tầng chất lượng quốc gia (NQI), bao gồm hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn, đo lường, thử nghiệm, chứng nhận và công nhận, nhằm nâng cao năng lực quản lý, thúc đẩy thương mại và bảo vệ người tiêu dùng.
Đáng chú ý, các quy định mới tăng cường chế tài xử lý vi phạm, bổ sung các biện pháp như xử lý hình sự, thu hồi giấy phép, công khai vi phạm trên nền tảng số; đồng thời nâng cao trách nhiệm của doanh nghiệp trong hoạt động tự công bố và bảo đảm chất lượng sản phẩm.
Hoàn thiện cơ sở pháp lý, bảo đảm tính đồng bộ và khả thi
Dự thảo Thông tư gồm 05 Điều và 02 Phụ lục, quy định rõ phạm vi điều chỉnh, đối tượng áp dụng, nguyên tắc quản lý chất lượng, hiệu lực thi hành và trách nhiệm tổ chức thực hiện.
Thông tư áp dụng đối với tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh sản phẩm, hàng hóa thuộc danh mục rủi ro trung bình và cao; các tổ chức đánh giá sự phù hợp; cùng các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan.
Việc xây dựng dự thảo được thực hiện trên quan điểm bảo đảm tuân thủ Hiến pháp, thống nhất với hệ thống pháp luật hiện hành; đồng thời bảo đảm tính minh bạch, khả thi, thuận lợi cho hoạt động sản xuất, kinh doanh và hội nhập quốc tế.
Hiện nay, Bộ Công Thương đang tiếp tục lấy ý kiến rộng rãi để hoàn thiện dự thảo Thông tư, bảo đảm chất lượng, tiến độ ban hành và đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước trong tình hình mới.
