Trong bối cảnh đẩy mạnh hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa và nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, việc xây dựng Nghị định quy định chi tiết thi hành Luật Điện lực về hành lang bảo vệ công trình điện lực và quản lý an toàn công trình thủy điện đang đặt ra yêu cầu cấp thiết cả về cơ sở chính trị, pháp lý và thực tiễn.
Trước hết, về cơ sở chính trị, pháp lý, Nghị quyết số 27-NQ/TW ngày 09/11/2022 Nghị quyết số 27-NĐ/TW ngày 09 tháng 11 năm 2022 của Hội nghị lần thứ sáu Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII về tiếp tục xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong giai đoạn mới đặt ra nhiệm vụ “tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật và cơ chế tổ chức thực hiện pháp luật nghiêm minh, hiệu quả, bảo đảm yêu cầu phát triển đất nước nhanh và bền vững”. Nghị quyết số 66-NQ/TW ngày 30/4/2025 của Bộ Chính trị về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới xác định quan điểm chỉ đạo “Xây dựng pháp luật phải bám sát thực tiễn, “đứng trên mảnh đất thực tiễn của Việt Nam”, tiếp thu có chọn lọc giá trị tinh hoa của nhân loại, bảo đảm tính hệ thống, nắm bắt cơ hội, mở đường, khơi thông mọi nguồn lực, đưa thể chế, pháp luật trở thành lợi thế cạnh tranh, nền tảng vững chắc, động lực mạnh mẽ cho sự phát triển, tạo dư địa thúc đẩy tăng trưởng kinh tế “hai con số”, nâng cao đời sống của nhân dân, bảo đảm quốc phòng, an ninh, đối ngoại của đất nước”.
Cùng với đó, Quốc hội và Chính phủ đã ban hành nhiều văn bản quan trọng nhằm cụ thể hóa chủ trương phân cấp, phân quyền, tinh gọn bộ máy, trong đó có Nghị quyết số 190/2025/QH15 và Nghị định số 146/2025/NĐ-CP về phân quyền trong lĩnh vực công nghiệp và thương mại. Đặc biệt, Luật Điện lực năm 2024 được sửa đổi, bổ sung năm 2026 đã điều chỉnh thẩm quyền hướng dẫn từ Chính phủ sang Bộ trưởng Bộ Công Thương đối với một số nội dung liên quan đến bảo vệ công trình điện lực và an toàn điện.
Về cơ sở thực tiễn, phạm vi điều chỉnh của Nghị định số 62/2025/NĐ-CP đã được thu hẹp đáng kể theo quy định mới của Luật sửa đổi năm 2026. Đồng thời, nội dung của Nghị định này dự kiến phải điều chỉnh, bổ sung quá một nửa số điều, từ 54 điều xuống còn khoảng 24 điều. Theo quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật, trong trường hợp này cần thiết phải ban hành một văn bản mới thay thế.
Từ những căn cứ nêu trên, Bộ Công Thương đề xuất xây dựng Nghị định mới với tên gọi “Nghị định quy định chi tiết thi hành Luật Điện lực về hành lang bảo vệ công trình điện lực và quản lý an toàn công trình thủy điện”, thay thế Nghị định số 62/2025/NĐ-CP. Việc ban hành Nghị định nhằm thể chế hóa đầy đủ chủ trương của Đảng, bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật và phù hợp với các nội dung đã được sửa đổi, phân cấp trong Luật Điện lực.
Về nội dung, dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều của Luật Điện lực liên quan đến quản lý an toàn công trình thủy điện, cụ thể tại Khoản 10 Điều 68; Khoản 6 Điều 76 và Khoản 2 Điều 77. Đối tượng áp dụng bao gồm cơ quan quản lý nhà nước, tổ chức, cá nhân tham gia hoạt động quản lý an toàn công trình thủy điện trên phạm vi cả nước.
Dự thảo Nghị định được bố cục thành 3 chương, 22 điều và 8 phụ lục biểu mẫu, bao quát các nội dung về hành lang bảo vệ công trình điện lực và an toàn công trình thủy điện.
Trong đó, Chương I gồm các quy định chung;
Chương II quy định cụ thể về hành lang bảo vệ đối với đường dây dẫn điện trên không, cáp điện ngầm, trạm điện, công trình điện gió và các công trình nguồn điện khác; đồng thời xác định rõ khoảng cách an toàn, điều kiện sử dụng đất và các yêu cầu đối với công trình, cây cối trong hành lang bảo vệ;
Chương III tập trung vào quản lý an toàn công trình thủy điện, bao gồm quy trình vận hành hồ chứa, thủ tục thẩm định, phê duyệt và điều chỉnh quy trình, cũng như các phương án ứng phó tình huống khẩn cấp, bảo vệ đập và tích nước lần đầu.
Đáng chú ý, dự thảo Nghị định kế thừa phần lớn các quy định hiện hành, đồng thời sửa đổi, bổ sung một số nội dung nhằm phù hợp với quy chuẩn kỹ thuật và yêu cầu quản lý mới. Cụ thể, dự thảo điều chỉnh khái niệm công trình thủy điện theo quy chuẩn quốc gia; bổ sung khái niệm “đô thị”; đơn giản hóa thủ tục hành chính thông qua việc tách riêng các nội dung điều chỉnh quy trình vận hành, rút ngắn thời gian giải quyết từ 30 ngày xuống còn 20 ngày.
Bên cạnh đó, dự thảo cũng điều chỉnh thẩm quyền giải quyết thủ tục hành chính ở địa phương, chuyển từ Sở Công Thương sang cơ quan chuyên môn do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh giao, bảo đảm phù hợp với quy định của Luật Chính quyền địa phương. Đồng thời, trách nhiệm quản lý nhà nước được rà soát, tập trung vào hành lang bảo vệ công trình điện lực và an toàn đập, hồ chứa thủy điện; các nội dung khác sẽ được quy định cụ thể tại Thông tư của Bộ trưởng Bộ Công Thương theo phân cấp.
Có thể khẳng định, việc xây dựng và ban hành Nghị định mới là yêu cầu tất yếu, góp phần hoàn thiện khung khổ pháp lý trong lĩnh vực điện lực, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, bảo đảm an toàn công trình, đồng thời đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn mới.
