Cần có lộ trình xuất khẩu than hợp lý

Xuất khẩu than đá của nước ta 7 tháng đầu năm 2009, đạt trên 70% kế hoạch xuất khẩu của cả năm. Nhưng giá xuất khẩu mặt hàng này của nước ta vẫn thấp hơn khá nhiều so với mặt bằng giá thế giới.

Ước tính, 7 đầu năm 2009, lượng than đá xuất khẩu của cả nước đạt mức 14,1 triệu tấn, giảm 2,6% so với cùng kỳ năm 2008; mức giá xuất khẩu trung bình trong 6 tháng đạt 50 USD/tấn, giảm 7,1% so với cùng kỳ năm trước và giảm tới 63% so với mức kỷ lục 144 USD/tấn (11/2008).

Nguyên nhân chính khiến giá than đá xuất khẩu của nước ta những tháng đầu năm nay giảm là do lượng than xuất sang Nhật Bản (thị trường có đơn giá xuất khẩu cao nhất) giảm mạnh. Hàng năm, Việt Nam xuất sang Nhật trên dưới 2 triệu tấn than, nhưng  6 tháng đầu năm 2009, chỉ nhập 471,4 nghìn tấn than đá, giảm 49% về kim ngạch so với cùng kỳ năm trước.

Trong số các thị trường xuất khẩu than đá của nước ta từ đầu năm đến nay, đáng chú ý nhất là thị trường Hàn Quốc với tốc độ tăng trưởng ấn tượng, tăng 109% về lượng và tăng 49% về kim ngạch so với cùng kỳ năm trước, vượt qua Nhật Bản và trở thành thị trường xuất khẩu than lớn thứ nhì của Việt Nam. Trong thời gian tới nhu cầu nhập khẩu than đá của Hàn Quốc tiếp tục ở mức cao và đây là cơ hội tốt, thuận lợi cho các doanh nghiệp Việt Nam trong quá trình lựa chọn nhà nhập khẩu nhằm nâng cao giá trị cho mặt hàng này.

Sản lượng than sạch khai thác của nước ta trong 7 tháng qua đạt khoảng 24,91 triệu tấn, bằng 60,8% kế hoạch năm, giảm 1,7% so với cùng kỳ năm trước. Cũng trong 7 tháng đầu năm, ngành than đã cung cấp cho các hộ tiêu thụ trong nước 11,2 triệu tấn, tăng 1,8% so với cùng kỳ. Nhu cầu tiêu thụ than của các hộ sản xuất lớn như luyện kim, hóa chất, sản xuất giấy, phân bón...và đặc biệt là than cho sản xuất điện ngày càng tăng cao. Do vậy, Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV) đã có kế hoạch điều chỉnh tăng lượng than khai thác từ 40 lên 43 triệu tấn.

Theo quy hoạch phát triển ngành Than Việt Nam thì đến năm 2015, khả năng khai thác than tối đa cũng chỉ đạt 61,4 triệu tấn. Trong khi đó, than cho sản xuất điện đến năm 2013 dự kiến lên tới hơn 40 triệu, thiếu khoảng 9,2 triệu tấn và đến năm 2015 thiếu 25,51 triệu tấn. Do khả năng nhập khẩu than trong những năm tới là khó tránh khỏi, nên ngành Than cần đảm bảo lộ trình giảm xuất khẩu than một cách hợp lí.

Giá than xuất khẩu trung bình hiện nay của nước ta đạt khoảng 50 USD/tấn, thấp hơn khá nhiều so với mức giá 89 USD/tấn tại các cảng chính của Trung Quốc. Việc xuất khẩu qua nhiều trung gian và chất lượng than không đảm bảo là những nguyên nhân khiến xuất khẩu than của Việt Nam bị thua thiệt về giá. Trong khi đây lại là nguồn tài nguyên quí không thể tái tạo; nên ngành than cần quyết tâm hơn trong việc đảm bảo thực hiện lộ trình giảm xuất khẩu hợp lí và đạt được lợi ích cao nhất trong xuất khẩu.