Cần nhiều giải pháp đồng bộ để bình ổn thị trường phân bón

Tuy nhiên, đến cuối tháng 3, Vụ đông xuân ở miền Bắc và vụ hè thu ở miền Nam đang bước vào cao điểm sử dụng phân bón, nhu cầu phân bón bắt đầu tăng mạnh, nên giá bán mặt hàng này cũng tăng theo. 

Giá ure tại thị trường miền Bắc tuần cuối tháng đã tăng khá mạnh, tăng 300 đồng/kg (tương đương tăng 3,26%) so với tuần trước, lên mức 9.500 đồng/kg. Tại thị trường miền Trung, giá ure tăng thêm 250 đồng/kg (tương đương tăng 2,86%), đạt 9.000 đồng/kg. Tại các tỉnh miền Nam, giá ure tuần này vẫn tiếp đà tăng của tuần trước, tuy nhiên mức tăng nhẹ hơn. Giá ure tại thị trường An Giang, Cần Thơ đã tăng thêm lần lượt 150 đồng/kg, 100 đồng/kg so với tuần trước, lên lần lượt các mức giá 9.600 đồng/kg và 9.200 đồng/kg. Giá ure tại thị trường Lâm Đồng và TP.Hồ Chí Minh hiện đang đứng ở mức lần lượt là 10.000 đồng/kg và 9.500 đồng/kg. 

Theo Bộ Công Thương, đến thời điểm hiện tại, tổng sản lượng phân bón hóa học trong nước đạt khoảng 6,2 triệu tấn và đáp ứng 68% nhu cầu. Cả nước vẫn phải nhập khẩu khoảng 2,6 triệu tấn để bù đắp cho lượng thiếu hụt. Do phụ thuộc vào nguồn cung từ bên ngoài, trong thời gian qua, giá phân bón trong nước đã chịu những tác động lớn từ thị trường thế giới. Ngoài ra, thị trường trong nước còn bị biến động mạnh, do mất cân đối cung cầu cục bộ; chi phí sản xuất tăng do sự điều chỉnh giá của các yếu tố đầu vào cơ bản như điện, than, xăng dầu, giá nhân công... tỷ giá ngoại tệ tăng và khó tiếp cận theo giá niêm yết trên thị trường chính thức. 

Mới đây, Chính phủ đã đưa phân bón vào danh mục các mặt hàng thiết yếu thuộc diện bình ổn giá. Tuy nhiên, việc này vẫn mang nặng tính hình thức, mệnh lệnh hành chính, nên mặc dù đã được áp dụng khá lâu nhưng không mấy hiệu quả. Do vậy, để nhanh chóng bình ổn thị trường phân bón trong nước, chủ động hơn trong việc kiểm soát sự biến động của giá bán lẻ phân bón và phù hợp hơn với cơ chế thị trường, giải pháp bình ổn thông qua việc điều tiết cân đối cung cầu có vai trò rất quan trọng. 

Thời gian tới, giá phân bón chắc chắn sẽ còn tăng do tác động từ nhiều phía, tuy nhiên mức tăng có thể sẽ khó có đột biến. Trước mắt, Bộ Công Thương sẽ trình Chính phủ ban hành quy định yêu cầu các doanh nghiệp sản xuất, nhập khẩu phân bón phải duy trì một lượng hàng dự trữ bắt buộc để sẵn sàng cung ứng khi thị trường có biến động lớn hoặc mất cân đối cung cầu. Các doanh nghiệp này sẽ nhận được những hỗ trợ từ Nhà nước thông qua các ưu đãi về tín dụng, thuế, đầu tư kho bãi, tiếp cận nguồn cung ngoại tệ... Thứ 2, là tăng cường khả năng cung ứng từ nguồn sản xuất trong nước bằng việc đẩy nhanh tiến độ triển khai các dự án đầu tư, như các dự án Đạm Cà Mau, Đạm Ninh Bình, mở rộng Nhà máy Phân đạm Hà Bắc, Nhà máy DAP số 2 tại Lào Cai. 

Bên cạnh giải pháp tăng cường hướng dẫn bà con nông dân sử dụng phân đạm tiết kiệm, hiệu quả thì việc tổ chức lại hệ thống phân phối phân bón chính là giải pháp rất quan trọng để đảm bảo mức chênh lệch giá từ nhà sản xuất đến tay người nông dân sao cho thấp nhất. Muốn vậy, các doanh nghiệp cần mở rộng mạng lưới cung ứng phân bón trực tiếp cho người nông dân, nhằm tăng cường kiểm soát giá bán trong hệ thống, hạn chế sự tăng giá bất hợp lý trong khâu lưu thông. 

Trong giai đoạn biến động giá dầu thô, giá nguyên nhiên liệu đầu vào như hiện nay, bình ổn thị trường phân đạm cần phải hiểu là bình ổn về nguồn cung giữa phân bón sản xuất trong nước và phân bón nhập khẩu trên cơ sở tính toán mức giá hợp lý đảm bảo cho nhà sản xuất, nhập khẩu có lãi và người nông dân chấp nhận được. Để bình ổn thị trường phân bón theo chỉ đạo của Chính phủ, Cục Trồng trọt - Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cần phối hợp với các doanh nghiệp sản xuất phân bón của Tập đoàn Hóa chất, Tập đoàn Dầu khí, tiến hành bình ổn giá mặt hàng này. Hướng bình ổn là các doanh nghiệp cam kết mức giá bán hợp lý. Bên cạnh đó, Cục sẽ hướng dẫn nông dân sử dụng phân bón một cách tiết kiệm và hiệu quả. Theo đó, Cục sẽ khuyến khích các doanh nghiệp và các địa phương thực hiện bình ổn giá thông qua các đợt bán hàng trực tiếp tới tận tay người tiêu dùng với giá hợp lý, giảm bớt khâu trung gian. Đồng thời, tăng cường quản lý chất lượng phân bón, đặc biệt là các cơ sở sản xuất để nâng cao chất lượng trước khi cung ứng ra thị trường.