Cần phát huy sức mạnh tổng hợp trong thực thi Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng

PV: Xin ông giới thiệu chung về Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng cũng như những điểm mới của Luật? 

Ông Bạch Văn Mừng: Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng có 6 Chương và 51 Điều. Ngoài những quy định chung, Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng quy định các vấn đề như: Trách nhiệm của tổ chức, cá nhân kinh doanh hàng hóa, dịch vụ đối với người tiêu dùng; trách nhiệm của tổ chức xã hội trong việc tham gia bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng; giải quyết tranh chấp giữa người tiêu dùng và tổ chức, cá nhân kinh doanh hàng hóa, dịch vụ;… 

So với Pháp lệnh Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, Luật bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng có một số điểm mới đáng chú ý, như quy định về vấn đề bảo vệ thông tin cá nhân của người tiêu dùng; quy định trách nhiệm của bên thứ ba trong việc cung cấp thông tin; quy định về hợp đồng giao kết với người tiêu dung, đặc biệt là quy định về hợp đồng theo mẫu và điều kiện giao dịch chung; quy định rõ hơn về trách nhiệm bảo hành; quy định về trách nhiệm thu hồi hàng hóa; quy định về trách nhiệm bồi thường thiệt hại do hàng hóa có khuyết tật gây ra; quy định về việc người tiêu dùng hoặc tổ chức bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng có quyền yêu cầu cơ quan quản lý nhà nước bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng; quy định cho phép tổ chức xã hội tham gia bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng có quyền khởi kiện vụ án để bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng; quy định về quyền thực hiện nhiệm vụ gắn với quản lý nhà nước của tổ chức xã hội; quy định về tổ chức hòa giải, giải quyết tranh chấp giữa người tiêu dùng và tổ chức, cá nhân kinh doanh hàng hóa, dịch vụ; quy định về việc giải quyết tranh chấp giữa người tiêu dùng và tổ chức, cá nhân kinh doanh bằng trọng tài; quy định về thủ tục rút gọn tại tòa án để giải quyết các vụ việc liên quan đến người tiêu dùng; quy định về miễn nghĩa vụ chứng minh lỗi trong các vụ án liên quan đến bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng; quy định về miễn tạm ứng án phí, lệ phí tòa án khi người tiêu dùng hoặc tổ chức bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng khởi kiện; Luật cũng bổ sung hình thức đưa vào danh sách công khai đối với tổ chức, cá nhân kinh doanh vi phạm quyền lợi người tiêu dùng để đảm bảo tính răn đe. 

Với những điểm mới như vậy, hy vọng rằng, trong thời gian tới, công tác bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng của chúng ta sẽ đạt được nhiều kết quả hơn nữa. 

PV: Ông có thể tóm tắt quá trình soạn thảo Luật cũng như những khó khăn, thuận lợi khi bắt tay vào công việc này với vai trò là thành viên của Ban soạn thảo? 

Ông Bạch Văn Mừng: Ngay sau khi được Thủ tướng Chính phủ phân công làm đơn vị chủ trì soạn thảo Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, Bộ Công Thương đã khẩn trương tiến hành việc thành lập Ban soạn thảo, Tổ biên tập với các thành viên đến từ các cơ quan nhà nước có liên quan, các đơn vị nghiên cứu, các tổ chức xã hội,... để thực hiện các hoạt động xây dựng Luật theo đúng quy định của Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật. 

Để chuẩn bị các cơ sở về lý luận và thực tiễn cho hoạt động xây dựng Luật, nhằm đảm bảo Luật được xây dựng phù hợp với yêu cầu công tác bảo vệ người tiêu dùng tại Việt Nam cũng như học hỏi được những kinh nghiệm quý báu trong pháp luật bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trên thế giới, Ban soạn thảo đã tiến hành nhiều nghiên cứu, khảo sát, cụ thể là: 

- Nghiên cứu, khảo sát về các văn bản pháp luật hiện hành liên quan đến bảo vệ người tiêu dùng cũng như thực trạng thực thi công tác bảo vệ người tiêu dùng tại Việt Nam; 

- Nghiên cứu và đánh giá công tác thực thi Pháp lệnh Bảo vệ người tiêu dùng; 

- Nghiên cứu so sánh pháp luật bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng của các nước trên thế giới và bài học kinh nghiệm đối với Việt Nam; 

- Nghiên cứu thiết chế bảo vệ người tiêu dùng: thực trạng Việt Nam, kinh nghiệm quốc tế và định hướng thực hiện. 

Bộ Công Thương cũng đã chủ trì các hội thảo, các buổi làm việc với các chuyên gia nước ngoài, như: Hoa Kỳ, Hàn Quốc, Thụy Sỹ, Ấn Độ,…cũng như tổ chức các đoàn khảo sát, học tập kinh nghiệm của một số nước, vùng lãnh thổ thực hiện tốt công tác bảo vệ người tiêu dùng như: Pháp, Trung Quốc, Đài Loan.
Có thể nói rằng, thuận lợi lớn nhất trong quá trình xây dựng Luật bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng chính là sự quan tâm của các phương tiện thông tin đại chúng và toàn xã hội cũng như sự chỉ đạo sát sao của lãnh đạo Bộ Công Thương và sự hỗ trợ tích cực của các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước. Tuy nhiên, bên cạnh những thuận lợi đó, việc xây dựng Luật bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng cũng gặp những khó khăn nhất định. Khác với các lĩnh vực khác, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng liên quan đến mọi mặt của đời sống kinh tế - xã hội. Vì vậy, hoạt động bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng được điều chỉnh bởi nhiều văn bản quy phạm pháp luật khác nhau. Do đó, các quy định trong Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng không chỉ phải đáp ứng yêu cầu thực tiễn, mà còn phải tránh sự trùng lặp, chồng chéo so với các quy định khác. Bên cạnh đó, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng từ lâu đã được nhiều quốc gia trên thế giới quan tâm nhưng tại Việt Nam, đây là một vấn đề rất mới mẻ. 

Trong quá trình soạn thảo, Ban soạn thảo đã từng bước tháo gỡ các khó khăn, thử thách và đã hoàn thành việc xây dựng Luật theo đúng quy định của Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật đồng thời đảm bảo tiến độ đã đề ra. 

PV: Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng sẽ có hiệu lực vào ngày 01 tháng 7 năm 2011, ông đánh giá thế nào về hiệu quả công tác bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng sau khi Luật đi vào cuộc sống? 

Ông Bạch Văn Mừng: Việc ban hành Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng thực sự là một dấu mốc quan trọng trong công tác bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Tuy nhiên, để làm tốt công tác bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng thì cần có sự nỗ lực chung của các cơ quan nhà nước, cộng đồng doanh nghiệp, các tổ chức xã hội, các phương tiện thông tin đại chúng và của chính người tiêu dùng. Hay nói cách khác, cần phát huy sức mạnh tổng hợp của toàn xã hội thì việc thực thi Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng mới có hiệu quả và bảo vệ được quyền lợi của người tiêu dùng cũng như lợi ích chung của toàn xã hội. Có như vậy thì công tác bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng mới đạt được hiệu quả. 

PV: Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng hiển nhiên là nhằm mục đích bảo vệ người tiêu dùng, thế còn lợi ích chính đáng của các nhà sản xuất, kinh doanh chân chính thì được đề cập ra sao trong Luật, thưa ông? 

Ông Bạch Văn Mừng: Cộng đồng doanh nghiệp là lực lượng quan trọng sản xuất ra của cải vật chất cho xã hội, phục vụ cho cuộc sống của nhân dân trong đó có người tiêu dùng. Chính vì vậy, việc bảo vệ quyền và lợi ích chính đáng của cộng đồng doanh nghiệp là rất cần thiết. Một trong những định hướng, quan điểm chỉ đạo của Chính phủ, Ban soạn thảo khi xây dựng Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng (được thể hiện trong Tờ trình của Chính phủ) là: “Bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người tiêu dung, đồng thời bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của các tổ chức, cá nhân kinh doanh”. Theo quan điểm này, Luật không thể quá thiên về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng mà bỏ qua quyền và lợi ích chính đáng của cộng đồng doanh nghiệp. Bên cạnh đó, chúng tôi cho rằng, làm tốt công tác bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng cũng chính là bảo vệ uy tín, thương hiệu của doanh nghiệp làm ăn chân chính. 

Trong quá trình xây dựng Luật, Bộ Công Thương, Ban soạn thảo đã phối hợp chặt chẽ với Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (là đơn vị đại diện cho lợi ích của cộng đồng doanh nghiệp) trong việc lấy ý kiến của cộng đồng doanh nghiệp để bảo đảm sự cân bằng giữa lợi ích của người tiêu dùng và cộng đồng doanh nghiệp đang thực hiện hoạt động kinh doanh tại Việt Nam. VCCI cũng đã tiến hành lấy ý kiến bằng văn bản các nội dung liên quan đến trách nhiệm của doanh nghiệp đối với người tiêu dùng trong Luật và rất đáng mừng là cộng đồng doanh nghiệp phản ứng rất tích cực, cho rằng những quy định như vậy là xác đáng và phù hợp. 

PV: Muốn thực thi luật phải hiểu luật, vậy công tác tuyên truyền để Luật đi vào cuộc sống đã được chuẩn bị như thế nào, đặc biệt là cho phía người tiêu dùng, thưa ông? 

Ông Bạch Văn Mừng: Để Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng đi vào cuộc sống thì hoạt động tuyên truyền các quy định của Luật là hết sức cần thiết. Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng liên quan đến nhiều đối tượng khác nhau, chính vì vậy, việc tuyên truyền cần phải hướng đến các đối tượng chịu sự tác động trực tiếp của Luật, đặc biệt là cộng đồng doanh nghiệp và người tiêu dùng. Trong thời gian tới, Cục Quản lý cạnh tranh sẽ phối hợp với các cơ quan, tổ chức có liên quan để triển khai tuyên truyền các nội dung của Luật để các tổ chức, cá nhân và toàn xã hội có thể hiểu được các quy định trong Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dung, để từ đó thực hiện đúng và đầy đủ các quy định trong Luật. Việc tuyên truyền có thể được thực hiện dưới nhiều hình thức khác nhau, như: thông qua các hội nghị phổ biến Luật, thông qua các tờ rơi, ấn phẩm tuyên truyền, thông qua các chương trình, bài viết trên các phương tiện thông tin đại chúng… 

Nhân dịp này, tôi cũng rất mong sẽ nhận được sự hỗ trợ tích cực của các phóng viên, các phương tiện thông tin đại chúng để công tác tuyên truyền, phổ biến những nội dung trong Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng được hiệu quả, góp phần đưa các quy định của Luật vào cuộc sống. 

PV: Xin cảm ơn ông về cuộc trò chuyện này!