Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI, chiều 9/4/2026, dưới sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng, tại hội trường, Quốc hội nghe Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ trình bày tóm tắt Nội dung chủ yếu về kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 05 năm 2026-2030.
Theo Cổng thông tin điện tử Quốc hội, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết giai đoạn 2021-2025, mặc dù bối cảnh thế giới gặp nhiều khó khăn và thách thức, đặc biệt là đại dịch Covid-19 cùng xung đột giữa Nga và Ukraina, nhưng nước ta vẫn đạt và vượt 12/12 chỉ tiêu tài chính ngân sách nhà nước cùng 16/16 chỉ tiêu về vay và trả nợ công.
Trong giai đoạn này, tổng thu ngân sách nhà nước ước đạt khoảng 9,9 triệu tỷ đồng, với tỷ lệ huy động trên 18% GDP. Đáng chú ý, thu nội địa từ sản xuất kinh doanh tăng bình quân 11%/năm, trong khi thực hiện các chính sách miễn giảm khoảng 400.000 tỷ đồng để hỗ trợ phục hồi kinh tế.
Về chi ngân sách, tổng chi xấp xỉ 10,9 triệu tỷ đồng, trong đó chi đầu tư phát triển chiếm khoảng 32-33%, vượt mục tiêu đề ra. Chi thường xuyên được kiểm soát dưới mức 60% tổng chi ngân sách nhà nước, tập trung chủ yếu cho quốc phòng, an ninh, an sinh xã hội, phòng chống dịch bệnh và cải cách tiền lương; phân bổ sử dụng trên 1,7 triệu tỷ đồng từ nguồn tăng thu, tiết kiệm chi để thực hiện cải cách tiền lương, an sinh xã hội và đầu tư phát triển theo đúng quy định. Bội chi ngân sách được duy trì ở mức khoảng 3% GDP, thấp hơn mục tiêu đề ra.
Tuy nhiên vẫn còn tồn tại, hạn chế về: Áp lực giữ ổn định kinh tế vĩ mô, rủi ro tiềm ẩn trong các cân đối lớn và chất lượng tăng trưởng chậm được cải thiện; công tác dự báo thu còn gặp khó khăn do biến động kinh tế phức tạp, cơ cấu thu chưa thực sự bền vững và vai trò chủ đạo của ngân sách địa phương có xu hướng giảm; tình trạng chậm giải ngân, nhất là nguồn vốn ODA và các chương trình mục tiêu quốc gia vẫn còn tồn tại...
Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, các quy hoạch 5 năm về tài chính quốc gia và vay trả nợ công giai đoạn 2026-2030 được xây dựng nhằm cụ thể hóa Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng và các chủ trương, định hướng chiến lược của Trung ương, Bộ Chính trị.
Quan điểm chủ đạo là xây dựng nền tài chính hiện đại, minh bạch, phát huy tối đa nội lực kinh tế và sử dụng hiệu quả các nguồn lực tài chính. Theo đó quan điểm mục tiêu kế hoạch tài chính quốc gia giai đoạn tới sẽ mở rộng hợp lý, có trọng tâm nhằm thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số với các chỉ tiêu đột phá.
Để thực hiện các mục tiêu này, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, Chính phủ đề ra 10 nhóm giải pháp về tài chính ngân sách và 7 nhóm nhiệm vụ giải pháp về nợ công nhằm giữ vững an ninh tài chính quốc gia.
Về kiến nghị, Chính phủ trình Quốc hội thống nhất về quan điểm, chỉ tiêu, giải pháp và các kiến nghị cụ thể trong báo cáo để thực hiện thắng lợi các mục tiêu đã được Đại hội Đảng XIV đề ra, trong đó:
- Đảm bảo vai trò chủ đạo của ngân sách Trung ương theo đúng quy định của Hiến pháp và Kết luận của Ban chấp hành Trung ương.
- Triệt để tiết kiệm chi ngân sách, tận dụng tối đa công năng sử dụng các trụ sở hiện có, hạn chế việc xây dựng trụ sở mới, chi đầu tư công theo nghị quyết của Quốc hội về đầu tư công trung hạn.
Đối với năm 2026, tiết kiệm thêm 5% chi thường xuyên, dành nguồn lực cho các nhiệm vụ an sinh xã hội, các dự án hạ tầng trọng điểm. Xây dựng mức bội chi ngân sách nhà nước hàng năm theo nhu cầu, tiến độ giải ngân và các nhiệm vụ đầu tư phát triển. Thực hiện đánh giá hàng năm giữa kỳ, kịp thời kiến nghị điều chỉnh khi có biến động lớn. Giao Chính phủ chủ động đề xuất cấp có thẩm quyền mức bố trí phù hợp và tổ chức thực hiện điều hành dự phòng ngân sách nhà nước, dự phòng an ninh an toàn tài chính quốc gia, đảm bảo các cân đối lớn về tài chính, ngân sách nhà nước. Giao Chính phủ điều hành linh hoạt các công cụ, hình thức kỳ hạn, thời điểm và khối lượng vay trong năm gắn với quản lý ngân quỹ, góp phần giảm chi phí, giảm áp lực huy động vốn trong ngân sách nhà nước, đáp ứng nhu cầu huy động và có dự phòng khi thị trường không thuận lợi.
Về đầu tư công trung hạn, giai đoạn 2026-2030 sẽ tiếp tục khắc phục tình trạng đầu tư dàn trải. Nguồn vốn sẽ được phân bổ có trọng tâm vào các dự án hạ tầng then chốt, chiến lược và liên kết vùng theo tinh thần "địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm". Chính phủ cũng sẽ chuyển đổi phương thức quản lý, đồng thời huy động tối đa nguồn lực xã hội, kết hợp giữa vốn nhà nước và vốn doanh nghiệp cho các dự án lớn.
