Chống buôn lậu, hàng giả và gian lận thương mại, cần huy động sức mạnh tổng hợp của cả nước.

Muôn hình vạn trạng hình thức buôn lậu và gian lận thương mại.

Nổi lên nhiều trong thời gian qua là tình trạng lợi dụng kẽ hở của chính sách xuất nhập khẩu để gian lận, trốn thuế, khai báo sai mã hàng, mã số, số lượng, chủng loại hàng hoá; lợi dụng chính sách quà tặng và chính sách ưu đãi của Nhà nước đối với cơ quan ngoại giao, chuyên gia nước ngoài để nhập khẩu các loại hàng hoá có giá trị cao trái với quy định và gian lận trong sử dụng ô tô mang tên người nước ngoài; lợi dụng cơ chế xin giấy chứng nhận xuất xứ C/O Việt Nam để xuất khẩu nhiều mặt hàng đã được nhập khẩu vào Việt Nam làm ảnh hưởng đến hoạt động xuất khẩu trong nước. Tại một số khu kinh tế cửa khẩu còn diễn ra tình trạng gian lận, khai thấp trị giá hàng tại hải quan, nhập hàng vào khu miễn thuế niêm yết giá bán thấp, sau đó thông đồng với đầu nậu tổ chức thuê người gom hàng theo tiêu chuẩn miễn thuế của cư dân biên giới, người du lịch để vận chuyển vào trong nước tiêu thụ.

Đáng chú ý là gần đây, đã hình thành các đường dây buôn lậu được phân chia công đoạn từ nhập lậu, vận chuyển đến tiêu thụ đối với một số mặt hàng có thuế nhập khẩu cao như: rượu, thuốc lá, vải ngoại, hàng điện tử, điện lạnh, máy nổ... và các mặt hàng tiêu dùng khác.

Ở các tuyến biên giới tiếp giáp với các nước bạn, tình hình buôn lậu diễn ra  “nóng” cả về sự gia tăng số lượng các vụ việc lẫn mức độ vi phạm. Bọn buôn lậu  lợi dụng vào chính sách cư dân biên giới đã xé lẻ, tập kết hàng lậu ở các chợ biên giới, sau đó chuyển sâu vào nội địa…

Lạng Sơn - một tỉnh vùng cao biên giới có gần 253 km đường biên giáp với nước bạn Trung Quốc, tình hình buôn lậu luôn diễn biến hết sức phức tạp. Đối tượng buôn lậu thường dùng thủ đoạn thuê cư dân và người ở địa phương khác đến mang vác hàng lậu qua các đường mòn, , sau đó bắt họ viết giấy biên nhận bán lại cho chúng dưới dạng các chủ mua gom. Khi đã có hoá đơn bán hàng, chúng vận chuyển hàng lậu vào nội địa bằng các tuyến đường bộ, đường sắt, và đường bưu điện. Tại Quảng Trị, đặc biệt là ở khu kinh tế Lao Bảo, một địa bàn luôn đối mặt với tình trạng nhập lậu thuốc lá, mặc dù tính chất và qui mô các vụ buôn lậu không lớn như các năm trước, nhưng phương thức và thủ đoạn hoạt động của các đối tượng buôn lậu lại tinh vi và xảo quyệt hơn để trốn tránh sự kiểm tra, kiểm soát của lực lượng chống buôn lậu. Ông Lê Hữu Thăng - Phó chủ tịch UBNND tỉnh Quảng Trị cho biết, lợi dụng sông Sêpôn là dòng sông chung của hai nước Lào và Việt Nam, khi phát hiện thấy có sự xuất hiện của lực lượng chống buôn lậu, bọn buôn lậu cho thuyền chạy dọc sông Sêpôn phía bạn Lào hoặc cho thuyền cập bến phía bên kia biên giới, đợi khi lực lượng chống buôn lậu đi qua, chúng mới tiếp tục vận chuyển thuốc lá ngoại sang. Ở Long An, đối tượng buôn lậu lại chủ yếu sử dụng xe gắn máy 2 bánh, chạy với tốc độ cao, hoặc được trung chuyển bằng xe khách, xe tải, xuồng máy có công suất lớn. Xảo quyệt hơn, chúng còn thuê người bám sát, theo dõi mọi động tĩnh của lực lượng chống buôn lậu và luôn thay đổi luồng, tuyến vận chuyển, thời gian, địa điểm nhận giao hàng. Khi bị bắt, chúng sẵn sàng chống trả và giành lại hàng bằng mọi cách.

Huy động sức mạnh tổng hợp

Theo nhận định của Ban Chỉ đạo 127, hoạt động buôn lậu sẽ còn tiếp tục với quy mô và mức độ cao hơn. Các chủ đầu nậu sẽ tập trung vào các mặt hàng nhạy cảm có lợi nhuận lớn như thuốc lá, rượu, đồ điện tử, đồ gia dụng, vải, thuốc bảo vệ thực vật, thuốc thú y, mỹ phẩm, dược phẩm, đường, sắt thép, gỗ, khoáng sản, động vật quý hiếm... Do đó, theo Bộ trưởng Bộ Công Thương Vũ Huy Hoàng - Trưởng Ban Chỉ đạo 127 TW, rất cần sự phối hợp chặt chẽ của các cấp, các ngành liên quan, để công tác đấu tranh với loại hình tội phạm này đạt hiệu quả hơn trong năm 2009.

Tại Hội nghị các thành viên trong Ban chỉ đạo 127 TW và đại diện lãnh đạo các bộ, ngành, địa phương, đều nhất trí cần có những biện pháp kiên quyết để ngăn chặn tình trạng này. Theo ông Bùi Hà - Đại tá, Phó Cục trưởng Cục Cảnh sát kinh tế (Bộ Công An), đấu tranh chống buôn lậu nội địa không đơn giản, nếu với một số trường hợp vi phạm bị bắt giữ chỉ dừng lại việc xử lý hành chính thôi sẽ không có tác dụng răn đe, phòng ngừa tội phạm. Vì vậy, theo ông, cần nghiên cứu đưa ra những hình thức xử phạt thích đáng, bên cạnh đó, không thể xem nhẹ công tác nắm tình hình ở những điểm, vùng được coi là “nóng” về buôn lậu và gian lận thương mại. Ông Nguyễn Huy Tưởng - Phó Chủ tịch UBND Tp Hà Nội thì đề xuất, buôn lậu, làm hàng giả nhập khẩu, đều gắn với việc chuyển tiền, song chúng ta lại chỉ quan tâm đến xử lý hàng hóa bắt được, mà ít quan tâm đến việc xử lý tiền, đến kỹ thuật chuyển tiền, đối tượng chuyển tiền, đến hình thức liên lạc giao dịch hàng hoá, giao dịch thanh toán. Theo ông Tưởng, nếu kiểm soát chặt chẽ việc thanh toán bằng tiền, sẽ làm giảm đáng kể khả năng thực hiện buôn bán hàng qua biên giới của bọn buôn lậu.

Ông Lê Hữu Thăng - Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị cho rằng, nếu làm tốt công tác chống buôn lậu trong nội địa sẽ hạn chế việc buôn lậu từ biên giới. Nhưng lực lượng chống buôn lậu của ta vừa mỏng và yếu, địa bàn lại rộng, phương tiện, cơ sở vật chất không đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ đề ra. Do đó, rất cần sự quan tâm hỗ trợ, tạo mọi điều kiện hơn nữa về phương tiện và lực lượng cho công tác chống buôn lậu. Đề xuất của ông Thăng cũng là mong muốn của hầu hết các thành viên trong Ban chỉ đạo 127 TW và địa phương. Đồng chia sẻ về quan điểm này, bà Nhữ Thị Hồng Liên – Phó chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ninh rất bức xúc trước thực trạng buôn lậu, gian lận thương mại hiện nay. Tuy nhiên, lực lượng chống buôn lậu lại quá mỏng, phương tiện và trang thiết bị kỹ thuật thì sơ sài, trong khi các đối tượng buôn lậu lại sử dụng những phương tiện hiện đại, mà địa bàn Quảng Ninh có đường biên giới giáp với nước bạn Trung Quốc khá dài, có cửa khẩu quốc tế, quốc gia, cảng biển. Bà Liên kiến nghị, cần tăng cường thêm lực lượng biên chế và phương tiện hiện đại để phục vụ cho công tác kiểm tra, kiểm soát chống buôn lậu, ngăn chặn hàng giả, hàng nhái. Bên cạnh đó, cần có chế độ khen thưởng kịp thời, tăng tỷ lệ trích thưởng đối với những tập thể, cá nhân có công trong công tác chống buôn lậu, các cơ quan trung ương với địa phương, các lực lượng chức năng cũng cần có sự phối, kết hợp chặt chẽ hơn nữa, nắm bắt kịp thời các thông tin để công tác chống buôn lậu thực sự đạt hiệu quả.      

Ngoài những đề xuất về việc cần tăng cường thêm lực lượng biên chế và phương tiện phục vụ công tác, các thành viên trong Ban Chỉ đạo 127 còn đề xuất sớm hoàn thiện các văn bản pháp luật để các lực lượng thực thi nhiệm vụ chống buôn lậu, hàng giả, chống gian lận thương mại có đầy đủ công cụ pháp lý, chủ động triển khai công tác. Bên cạnh đó, nhiều ý kiến cũng nêu lên những vướng mắc, bất cập trong xử lý và tiêu huỷ tang vật sau khi bắt giữ còn chưa hợp lý. Các hình thức xử lý cũng rõ ràng gây lúng túng cho người thi hành công vụ. Chẳng hạn như khi bắt được một vụ buôn bán động vật hoang dã, hình thức xử lý chỉ là thả lại về rừng hoặc đưa ra bán đấu giá, hoặc đối với trường hợp tang vật là thuốc bảo vệ thực vật thì không biết giải quyết thế nào, vì tang vật bắt về không biết để vào đâu, không có kinh phí để tiêu huỷ và việc tiêu huỷ sẽ thực hiện như thế nào, trong khi thuốc bảo vệ thực vật để lâu sẽ ảnh hưởng đến môi trường sống xung quanh.    

Trước những đề xuất và kiến nghị của các địa phương và các thành viên trong Ban Chỉ đạo 127, để công tác đấu tranh phòng chống buôn lậu hàng giả và gian lận thương mại năm 2009 đạt hiệu quả cao, thay mặt Ban Chỉ đạo 127 TW, Bộ trưởng Bộ Công Thương Vũ Huy Hoàng hứa sẽ cùng với các bộ, ngành, tiếp tục rà soát các cơ chế chính sách và quy định của pháp luật, kể cả chức năng nhiệm vụ, tài chính, cơ chế kiểm soát, để đẩy mạnh các biện pháp chống buôn lậu, hàng giả và gian lận thương mại vừa chặt chẽ, đủ mạnh để có tính răn đe cao. Ban Chỉ đạo 127 TW sẽ tiếp tục đề xuất với các cơ quan có thẩm quyền tăng cường hơn nữa lực lượng và trang thiết bị phục vụ điều kiện làm việc, công tác của các đơn vị chức năng để nâng cao hiệu quả hoạt động của công tác chống buôn lậu, hàng giả và gian lận thương mại. Vừa qua, Bộ Công Thương đã có tờ trình với Chính phủ bổ sung thêm lực lượng quản lý thị trường cho các địa phương trong năm 2009. Ngoài ra, Bộ trưởng cũng đề nghị các bộ, ngành liên quan (như hải quan, công an, bộ đội biên phòng) căn cứ vào yêu cầu, tình hình cụ thể, bổ sung thêm lực lượng cho các điểm, khu vực trọng yếu... Bên cạnh đó các bộ, ngành, địa phương cần tiếp tục phối hợp chặt chẽ với Ban chỉ đạo TW để nắm bắt kịp thời các thông tin, nhằm tạo sức mạnh tổng hợp từ TW đến địa phương trong cuộc chiến chống buôn lậu, hàng giả và gian lận thương mại.