Từ một ý tưởng
Thị trường nông thôn hiện chiếm hơn 70% dân số cả nước. Việt Nam hiện có hơn 9.000 chợ và hơn 500.000 cửa hàng, lượng hàng hóa tiêu thụ qua 2 kênh phân phối này vẫn chiếm đến 80% tổng lượng hàng hóa tiêu thụ. Người dân khu vực nông thôn hiện có nhu cầu mua sắm cao gấp 3 lần so với thành thị.
Vào những năm 2008- 2009, khi tình hình kinh doanh, xuất khẩu rơi vào hoàn cảnh khó khăn do tác động của khủng hoảng kinh tế, thì nhiều doanh nghiệp đã muốn quay lại thị trường nội địa, đặc biệt là khu vực nông thôn, nơi có nhiều tiềm năng. Tuy nhiên, việc tiếp cận với thị trường này lại gặp khá nhiều khó khăn như chi phí lớn, chưa nắm bắt tâm lý người tiêu dùng, vận chuyển, điều kiện duy trì mạng lưới phân phối ở nông thôn cần chi phí cao, kiểm soát mạng lưới phân phối còn khó khăn… đã khiến nhiều doanh nghiệp e ngại.
Từ đề xuất của một số doanh nghiệp là tổ chức thử nghiệm một số chuyến bán hàng chung vào tháng 3/2009, chương trình Hàng Việt về nông thôn đã ra đời, nhằm giúp các doanh nghiệp khám phá và chiếm lĩnh thị trường rộng lớn với hơn 70% dân số này.
Bốn năm qua, chương trình “Hàng Việt về nông thôn” đã trải qua nhiều chuyển biến tích cực. Theo ban tổ chức chương trình, 4 năm qua, Hàng Việt về nông thôn được chia làm 4 giai đoạn, thể hiện sự thay đổi toàn diện về tính chất cũng như quy mô của chương trình.
Theo đó, từ khoảng tháng 03/2009 đến tháng 10/2010, là giai đoạn hình thành mô hình phiên chợ với sự mở đầu là phiên chợ tại huyện Châu Thành (An Giang) vào tháng 03/2009. Các phiên chợ trong thời gian này chỉ kéo dài 1,5 ngày, chưa tạo được sự nhận biết lớn đối với địa phương và cả người dân, quy mô tổ chức nhỏ lẻ, chỉ từ 10 - 30 doanh nghiệp tham dự và chưa có bộ máy nhân sự điều hành hoạt động.
Giai đoạn 2, từ tháng 10/2010 đến 10/2011, Chương trình “Đưa Hàng Việt về nông thôn” đã được đưa vào chương trình xúc tiến thương mại thị trường trong nước của Bộ Công Thương, hưởng ứng Cuộc vận động “Người Việt ưu tiên dùng hàng Việt”. Trong giai đoạn này, chương trình đã gây được nhiều tiếng vang và nhận được sự hưởng ứng của các địa phương và người dân trên cả nước, phiên chợ được hoàn thiện và đồng bộ hóa bộ nhận diện và thiết bị bán hàng chuyên dụng. Số lượng phiên chợ được tổ chức nhiều hơn trên cả ba miền Bắc – Trung - Nam, thời gian phiên chợ kéo dài hơn và số doanh nghiệp cam kết đồng hành cùng chương trình luôn ở mức 70 - 100 doanh nghiệp. Giai đoạn 3 (tháng 10/2011- tháng 03/2013) là giai đoạn đẩy mạnh phát triển thị trường và hỗ trợ các doanh nghiệp xây dựng hệ thống phân phối. Chương trình Hàng Việt về nông thôn tiếp tục củng cố chất lượng và khẳng định mô hình hỗ trợ doanh nghiệp đúng thực chất, mở rộng địa điểm tổ chức lên đến 25 tỉnh, thành phố trên cả nước. Mức độ quan tâm và sự tham gia của các doanh nghiệp ngày càng đa dạng về ngành hàng, cũng như phạm vi. Chương trình đã có chiều sâu với nhiều hoạt động như khảo sát thị trường, kết nối tiểu thương với nhà sản xuất, kết nối vùng nguyên liệu, hỗ trợ doanh nghiệp mở rộng đại lý và xây dựng hệ thống phân phối sau các phiên chợ…
Giai đoạn 4, từ tháng 3/2013 đến nay, chương trình Hàng Việt về nông thôn đã tiến thêm một bước trong công tác hỗ trợ doanh nghiệp Việt thâm nhập và xây dựng hệ thống mạng lưới phân phối hàng tại các huyện, các xã bằng chương trình nâng cấp chợ huyện, với hai giải pháp: nâng cấp về thương mại chợ huyện, bao gồm việc tiến hành khảo sát, lập hồ sơ thương mại của chợ huyện làm cơ sở để tư vấn, huấn luyện kỹ năng bán hàng cho tiểu thương, tư vấn kỹ năng quản lý chợ huyện để nâng cấp hoạt động thương mại; đồng thời kết nối doanh nghiệp Việt với các tiểu thương, đưa hàng vào bán lâu dài tại chợ huyện; bên cạnh đó, vẽ bản đồ phân phối của huyện để tư vấn cho nhà quản lý tại địa phương và các doanh nghiệp về cơ hội mở cửa hàng, lập đại lý, lập kho hàng để bám rễ vững chắc tại địa bàn huyện. Việc nâng cấp một chợ huyện sẽ được diễn ra trong vòng 02 tháng, sau đó lan tỏa ra các huyện khác trong tỉnh.
Đến những con số ấn tượng
Bốn năm qua, chương trình hàng Việt về nông thôn thực sự đã gây được những hiệu ứng tích cực, góp phần rất lớn trong công cuộc thực hiện Cuộc vận động “Người Việt ưu tiên dùng hàng Việt” của Bộ Chính trị.
Bốn năm, 100 phiên chợ, 200 doanh nghiệp tham gia, gần 1.500.000 lượt người tham quan và mua sắm, doanh thu gần 95 tỷ đồng… là những con số ấn tượng để nói lên những thành công của chương trình. Ngoài ra, các chương trình khám bệnh miễn phí, tư vấn kỹ thuật, tập huấn, chia sẻ kỹ năng bán hàng cũng được ban tổ chức chú trọng. 61 lớp tập huấn cho gần 6.500 tiểu thương địa phương, hơn 18.500 lượt người được khám bệnh miễn phí, hơn 2.500 trẻ em được tư vấn dinh dưỡng là những hoạt động hết sức nhân văn của chương trình.
Bên cạnh đó, chương trình Hàng Việt về nông thôn còn được cho là hướng đi mới của nhiều doanh nghiệp trong bối cảnh kinh tế khó khăn hiện nay. Nhiều doanh nghiệp đã tạo được thị trường vững chắc tại nông thôn, mở thêm nhiều đại lý tại thị trường rộng lớn này. Ông Đặng Chí Hùng - Giám đốc kinh doanh Công ty CP Nhôm - Nhựa Kim Hằng cho biết: “Nông thôn là một thị trường rộng lớn và chưa được nhiều doanh nghiệp chú trọng tiếp cận. Khi tham gia chương trình Hàng Việt về nông thôn, Kim Hằng đã có những bước tiến đáng kể trong việc chiếm lĩnh thị trường này. Tính đến nay, chúng tôi đã mở được 50 đại lý trong cả nước, sản lượng bán hàng không ngừng tăng lên. Đây là những động lực để Kim Hằng tiếp tục gắn bó, đồng hành cùng chương trình.
Là một trong những doanh nghiệp đồng hành cùng chương trình từ những phiên chợ đầu tiên, ông Bùi Đình Thắng - Phó tổng giám đốc Công ty TNHH Cân Nhơn Hòa, cho biết: “Trước khi tham gia, cân Nhơn Hòa đã có thị phần khá vững chắc tại thị trường nội địa. Nhưng chỉ đến khi trực tiếp bán hàng về nông thôn, thông qua các phiên chợ, chúng tôi mới cảm nhận được sức mạnh từ thị trường nông thôn. Những phiên chợ đầu, Nhơn Hòa chỉ mang theo vài trăm chiếc cân thì nay lượng hàng mang theo ở mỗi chuyến đã tăng lên vài ngàn chiếc. Tham gia phiên chợ, ngoài việc bán được hàng, doanh nghiệp còn trực tiếp nghe những ý kiến phản hồi nhiều chiều về sản phẩm, về cách đưa hàng ra thị trường. Từ đó, nhiều doanh nghiệp có những thay đổi để sản phẩm ngày càng hoàn thiện hơn.”
Bà Vũ Kim Hạnh - Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu và Hỗ trợ Doanh nghiệp (BSA) cho biết: “Tính bình quân, mỗi doanh nghiệp tham gia một phiên chợ sẽ mở được từ 3 - 5 đại lý mới, còn nếu tính chung việc mở đại lý ở các chợ huyện thì con số này cao hơn nhiều. Theo đó, độ bao phủ sản phẩm của từng doanh nghiệp cũng tăng lên khoảng 30% so với thời điểm trước khi tổ chức phiên chợ”. Đây thực sự là những thành công rất lớn của chương trình này.
Lê Thìn
