Cơ giới hóa lò chợ ở Nam Mẫu: 3 kiến nghị của người trong cuộc

Lò chợ CGH đang hoạt động tốt, tuy nhiên…

Dự án nêu trên được được phê duyệt từ tháng 9/2009, do Công ty phối hợp với Viện Khoa học Công nghệ mỏ triển khai lắp đặt từ ngày 15/6/2010; bao gồm 66 bộ dàn chống tự hành Vinaalta, 1 máy khấu than và các thiết bị phụ trợ (máng cào, trạm điện, trạm cấp dịch, cầu chuyển tải...), tổng chiều dài lò được lắp đặt khoảng 99m. Công suất thiết kế của lò chợ 500.000 tấn/năm, tổng mức đầu tư 262,8 tỷ đồng. Đây là lò chợ cơ giới hóa đồng bộ đầu tiên với dàn chống tự hành do Công ty Chế tạo máy - Vinacomin chế tạo. Lò chợ đầu tiên áp dụng công nghệ này thuộc vỉa 6, mức 155 - 190, khu Than Thùng, có chiều dày vỉa than trung bình từ 5,5 đến 6,5 mét, độ dốc 5 đến 150, trữ lượng than trên 4 triệu tấn.

Ngay sau khi dự án được phê duyệt, Công ty đã phối hợp với Viện KHCN Mỏ mở các lớp huấn luyện về hướng dẫn lắp đặt, vận hành cho một nhóm các CNCB trong nước tại Công ty Than Vàng Danh - nơi đã có lò chợ khai thác bằng công nghệ này từ năm 2008. Một nhóm CNCB khác sang học tập công nghệ tại Cộng hoà Séc - nơi sản sinh ra công nghệ này. Sau 1 tháng 22 ngày lắp đặt, đến ngày 6/8/2010, Dự án hoàn thành, bàn giao, đi vào hoạt động. Từ khi hoạt động đến cuối năm 2012, lò chợ này đã khai thác được 310 nghìn tấn. Trong đó, năm 2010 (từ 10/8 - 31/12/2010 khai thác 75 ngàn tấn; năm 2011, đạt 170 ngàn tấn; năm 2012, đạt 65 ngàn tấn. Sản lượng ca cao nhất 702 tấn; ngày cao nhất đạt 1850 tấn; tháng cao nhất 30 ngàn tấn.

Sau khi kết thúc công tác khấu tràn lò chợ CGH số 1, Công ty và Viện KHCN Mỏ thống nhất giải pháp chuyển diện xuống lò chợ CGH số 2. Công tác thu rút thiết bị lò chợ số 1 và lắp đặt thiết bị lò chợ CGH số 2 gồm: máy khấu, dàn chống, máng cào, cầu chuyển tải, băng tải. Thời gian chuyển diện hết 40 ngày. Lò chợ này có chiều dài 78 mét, lắp đặt 52 dàn chống VINANALTA kết hợp với máy khấu, bắt đầu khai thác từ ngày 17/2/2013, đến nay đang hoạt động tốt. Tháng 3, đạt 29.000 tấn, tháng 4 đạt trên 35.000 tấn; những tháng mùa mưa, lò nhiều nước, sản lượng giảm xuống, trung bình 30.000 tấn, tương đương với công suất thiết kế ban đầu của công nghệ này. Trong đó, có ca đạt sản lượng 800 tấn; ngày cao nhất đạt trên 2000 tấn (bình quân 1500 tấn/ngày).

Qua thực tế áp dụng CGH ở 2 lò chợ, kỹ sư Phạm Hồng Thái rút ra mấy điểm nổi bật sau: Công nghệ này rất an toàn. Từ khi áp dụng công nghệ này, 2 lò chợ CGH đều đảm bảo an toàn tuyệt đối. Mặt khác, nếu điều kiện địa chất ổn định, năng suất lò chợ CGH cao hơn nhiều so với lò chợ giá khung (lò chợ giá khung bình quân đạt 8 tấn/công thì lò chợ CGH lúc cao điểm có thể đạt 14 tấn/công). Tính ưu việt nổi trội nữa của công nghệ này là thu hồi than triệt để, giảm tổn thất tài nguyên.

Tuy nhiên, sản lượng lò chợ CGH hiện vẫn chưa cao so với thiết kế. Bởi trong quá trình thử nghiệm, CNCB vừa làm vừa học, chưa có nhiều kinh nghiệm quản lý vận hành thiết bị. Mặt khác, điều kiện địa chất của vỉa biến động rất lớn so với dự kiến ban đầu, gây khó khăn ách tắc sản xuất. Có thời điểm, lượng nước ở lò 90 - 120 m3/h. Lớp đá vách của vỉa mềm yếu, thường bị gãy trước gương. Công tác sửa chữa thiết bị có lúc còn lúng túng, phụ tùng thay thế chưa kịp thời…

Ba kiến nghị

Theo kỹ sư Phạm Hồng Thái, để nâng cao hiệu quả sử dụng của lò chợ CGH ở Nam Mẫu cũng như các dự án đầu tư CGH lò chợ khác, cần khắc phục những hạn chế sau:

Thứ nhất, đối với công tác thăm dò địa chất, cần tỉ mỉ hơn để xác định chính xác điều kiện địa chất công trình, địa chất thủy văn. Nếu khu vực áp dụng công nghệ nhiều nước cần có biện pháp thoát nước.

Thứ hai, về thiết bị, từng bước nội địa hóa vật tư, phụ tùng thay thế để chủ động trong việc sửa chữa, khắc phục ách tắc sản xuất, giảm giá thành.

Thứ ba, đối với công tác đào tạo. Hiện, ở Nam Mẫu đã có hơn 150 CNCB được đào tạo về quản lý vận hành thiết bị công nghệ và đã từng bước làm chủ công nghệ. Tuy nhiên, những yêu cầu cao về kỹ thuật như xử lý phần liên quan đến khấu, sang dàn, bảo dưỡng sửa chữa lớn v.v. chưa thể chủ động rất cần được đào tạo chuyên sâu, nâng cao về kỹ thuật công nghệ.