5 điểm thuận lợi thương mại
Phó Thủ tướng Hoàng Trung Hải
Chính phủ Việt Nam sẽ tiếp tục nỗ lực cao nhằm cải cách kinh tế, hoàn thiện hệ thống pháp luật, cải thiện môi trường kinh doanh và đầu tư, tạo điều kiện thuận lợi, bình đẳng và minh bạch cho các nhà đầu tư. Chính phủ Việt Nam khuyến khích nguồn vốn đầu tư vào các lĩnh vực thu hút công nghệ cao, công nghệ nguồn, các dự án về sản xuất vật liệu mới, năng lượng mới, sản xuất sản phẩm công nghệ sinh học, công nghệ thông tin, cơ khí, chế tạo.
Từ lâu, Nga vẫn được xem là một thị trường rất tiềm năng đối với các doanh nghiệp nước ta, với thế mạnhlà xuất khẩu các nhóm hàng thủy sản và nông sản nhiệt đới. Mặc dầu cùng chịu tác động bởi cuộc khủng hoảng và suy thoái kinh tế toàn cầu, trao đổi thương mại giữa hai nước vẫn giữ được ở mức cao. Năm 2010 đạt 1,9 tỷ USD, năm 2011 đạt 2,5 tỷ USD. Năm 2012 là 3,7 tỷ USD, trong đó Việt Nam xuất khẩu sang Nga 2,3 tỷ USD, tăng 32% và nhập khẩu từ Nga 1,4 tỷ USD, tăng 3,7%. Trong 8 tháng đầu năm 2013, tổng kim ngạch thương mại song phương Việt - Nga đạt gần 2,8 tỷ USD. Trong đó, xuất khẩu từ Việt Nam sang Nga đạt 1,5 tỷ USD, tăng 26% và nhập khẩu từ Nga vào Việt Nam đạt 685 triệu USD. Dự kiến, kim ngạch thương mại hai chiều sẽ đạt 4 tỷ USD trong năm nay.
Các số liệu trên cho thấy tăng trưởng thương mại hai chiều khá mạnh mẽ, và có thể giải thích bằng 5 điểm thuận lợi trong quan hệ thương mại Việt - Nga.
Thứ nhất, cơ cấu hàng hóa xuất nhập khẩu giữa hai nước mang tính bổ sung cho nhau. Việt Nam chủ yếu xuất khẩu sang Nga thủy sản, máy tính, sản phẩm điện tử, hàng dệt may, giày dép, nông lâm sản… và nhập khẩu từ Nga các loại xăng dầu, sắt thép, hóa chất, thiết bị, phụ tùng, phân bón…
Thứ hai, Nga là một thị trường rộng lớn với trên 140 triệu dân, GDP đạt 1.500 tỷ USD (gấp 11 lần nước ta), thu nhập đầu người 12.000 USD/năm (gấp 8 lần nước ta). Hơn thế nữa, xuất khẩu của ta vào Nga chỉ chiếm 0,5% tổng kim ngạch nhập khẩu nước này và nhập khẩu từ Nga cũng chỉ chiếm 0,7% tổng kim ngạch nhập khẩu của Việt Nam. Điều đó có nghĩa là, dung lượng của hai thị trường còn rất lớn đối với cả hai nước.
Thứ ba, quan hệ thương mại Việt - Nga có những đặc điểm khác so với nhiều đối tác khác của Nga. Theo chính sách thuế hiện hành của Nga, hàng hóa xuất khẩu vào thị trường này chịu mức thuế suất theo 5 nhóm nước. Việt Nam được xếp vào nhóm nước có mức độ thuận lợi thứ 3, chỉ sau nhóm nước kém phát triển và nhóm nước SNG. Điều quan trọng là cơ cấu hàng xuất khẩu của 2 nhóm nước này không cạnh tranh trực tiếp với Việt Nam trong xuất khẩu vào Nga.
Thứ tư, những nhóm hàng xuất khẩu có thế mạnh của nước ta cũng là những mặt hàng có nhu cầu lớn ở Nga, nên được ưu tiên hơn trong mức thuế và thủ tục nhập khẩu. Chẳng hạn, tôm, cá tra, basa, hay các loại thủy sản tươi sống, đông lạnh của ta được tiêu thụ rất nhiều ở Nga do một phần nhờ các dạng thực phẩm như thịt gà, lợn, bò đang bị những rào cản kỹ thuật khi xuất khẩu vào Nga.
Thứ năm, thị trường Nga có dân số đông, sự phân hóa giàu nghèo diễn ra khá nhanh, nên nhu cầu tiêu dùng có nhiều cấp độ khác nhau; hàng hóa thuộc nhiều phẩm cấp khác nhau đều có thể xuất được vào Nga.
Kinh nghiệm hợp tác đầu tư
Phó Thủ tướng I.I.Shuvalov
Hiện nay, hai bên đang khẩn trương đàm phán Hiệp định Thương mại tự do giữa Việt Nam và Liên minh Hải quan. Khi được ký kết, hiệp định này sẽ tạo điều kiện cho các luồng hàng hóa, dịch vụ và đầu tư của hai nước lưu thông một cách dễ dàng, giảm được chi phí giao dịch, qua đó thúc đẩy tăng trưởng một cách bền vững.
Về đầu tư, hai nước cũng có tiềm năng hợp tác rất lớn. Tính đến cuối tháng 8 năm nay, Việt Nam nhận 92dự án đầu tư trực tiếp từ các doanh nghiệp thuộc Liên bang Nga với tổng số vốn đăng ký gần 2 tỷ USD, xếp thứ 19 trong số các nước và vùng lãnh thổ đầu tư tại Việt Nam. Về phía Việt Nam, hiện Nga là nước đứng thứ 3 trong số nước và vùng lãnh thổ mà Việt Nam đầu tư ra nước ngoài với 17 dự án tổng vốn đầu tư 2,4 tỷ USD.
Tại Diễn đàn Kinh tế Việt - Nga lần thứ nhất, ngày 16/10 vừa qua, trước gần 70 đại diện các bộ, ngành, doanh nghiệp và chính quyền địa phương LB Nga, Thứ trưởng Bộ Công Thương Trần Tuấn Anh đã giới thiệu cụ thể việc triển khai và thực hiện các chính sách đầu tư vào một số lĩnh vực then chốt, gồm năng lượng, khai khoáng, và các ngành công nghiệp hỗ trợ. Trong đó có việc tăng cường và đẩy nhanh tiến độcác dự án đầu tư năng lượng theo quy hoạch (Tổng sơ đồVII…); ưu tiên phát triển năng lượng tái tạo; đa dạng hóa nguồn lực thực hiện công tác điều tra tài nguyênkhoáng sản; đẩy mạnh việc đổi mới và hiện đại hóa công nghệ, thiết bị khai thác và chế biến khoáng sản; hỗ trợ phát triển nguồn nhân lực và khuyến khích đầu tư cho các dự án sản xuất nguyên vật liệu đầu vào cho ngành công nghiệp hỗ trợ…
Đây cũng là những thế mạnh của các nhà đầu tư Nga. Bản thân hai bên đã có kinh nghiệm hợp tác đầu tư trong những lĩnh vực này. Điển hình là hợp tác đầu tư khai thác dầu khí, xây dựng nhà máy điện hạt nhân… Có thể khẳng định, trong những năm gần đây, cùng với sự phát triển tốt đẹp của quan hệ chính trị - ngoại giao, hợp tác kinh tế - thương mại và đầu tư giữa Việt Nam và LB Nga cũng đã thu được nhiều kết quả tích cực. Và Diễn đàn Kinh tế Việt Nga lần này là cơ hội để hai bên thúc đẩy triển khai cụ thể việc hợp tác thương mại và đầu tư song phương lên một tầm cao mới.
