Còn nhiều vướng mắc trong thực thi in cảnh báo sức khỏe trên bao bì thuốc lá

Khó triển khai vì thời gian thực hiện ngắn 

Theo quy định, đến ngày 01/11/2013 (tức là 6 tháng sau kể từ khi Luật Phòng, chống tác hại thuốc lá có hiệu lực thi hành - ngày 01/5/2013), các loại bao, tút, hộp thuốc lá được sản xuất, nhập khẩu để tiêu thụ tại thị trường Việt Nam phải đáp ứng yêu cầu nêu tại Điều 15 của Luật về ghi nhãn, in cảnh báo sức khỏe trên bao bì thuốc lá. Song theo phản ánh chung của các doanh nghiệp sản xuất thuốc lá, để có được mẫu bao bì mới đưa vào sản xuất đại trà, phải trải qua khá nhiều công đoạn nên mất rất nhiều thời gian như: Thiết kế mẫu; Chốt mẫu thiết kế, mầu mực chuẩn; Tạo mẫu, triển khai và phát hành mẫu; Gia công trục in; Mua hoặc nhập khẩu nguyên vật liệu cần thiết cho việc sản xuất, sản xuất thử; Gửi, hoàn tất thủ tục hải quan và vận chuyển mẫu bao bì về nhà máy; Thủ tục hành chính liên quan đến mẫu bao bì mới; Sản xuất bao bì mới… Do đó, nếu áp việc thực thi Luật với thời gian 6 tháng là không khả thi. Đại diện Hiệp hội Thuốc lá Việt Nam - ông Phạm Kiến Nghiệp, Tổng thư ký cho hay, để thay đổi toàn bộ quy trình sản xuất cũng như mẫu mã bao bì mới của sản phẩm thuốc lá, cần có thời gian ít nhất là 12 tháng cho nhiều công đoạn… Theo ý kiến của doanh nghiệp, để thực hiện theo đúng quy định của Luật, lẽ ra từ ngày 01/11/2012, Bộ Công Thương và Bộ Y tế phải có hướng dẫn cụ thể về ghi nhãn, in cảnh báo sức khỏe trên bao bì mới để các doanh nghiệp sản xuất thuốc lá kịp thời triển khai. Tuy nhiên, cho đến thời điểm hiện nay, các doanh nghiệp vẫn chưa nhận được một hướng dẫn cụ thể nào về ghi nhãn, in cảnh báo sức khỏe trên bao bì mới. Trước đây, Bộ Y tế đã có Quyết định số 02/2007/QĐ-BYT, ngày 15/1/2007 cũng cho phép lộ trình thực hiện in lời cảnh báo sức khỏe là sau 14 tháng kể từ khi có hướng dẫn về nhãn và in cảnh báo sức khỏe được ban hành. Đó là cơ sở pháp lý và thực tiễn về thời gian thực hiện. 

Phân tích cụ thể về vấn đề này, ông Nguyễn Từ Mục, Giám đốc kinh doanh Tổng Công ty Công nghiệp thực phẩm Đồng Nai cho biết, hiện nay, nước ta có 17 đơn vị sản xuất thuốc lá điếu với sản lượng tiêu thụ nội địa hàng năm trên 4 tỷ bao, với trên 400 nhãn hiệu có kiểu dáng, kỹ thuật in, dập khác nhau, trong đó nhiều loại phải đặt in ở nước ngoài… Trong khi đó, hiện cả nước mới chỉ có 04 công ty có máy in chuyên dùng cho bao bì thuốc lá, khi chuyển sang in cảnh báo sức khỏe bằng hình ảnh thì chỉ có 02 công ty đáp ứng được yêu cầu này. Với công suất máy in bị thu hẹp và với hơn 400 loại nhãn mác phải thay đổi cùng thời điểm, thì việc đáp ứng in nhãn bao bì mới theo quy định của Luật càng khó triển khai nhanh. 

Thêm những khó khăn khác 

Theo quy định của Luật Phòng, chống tác hại thuốc lá, với yêu cầu in cảnh báo sức khỏe bằng hình ảnh trên bao bì thuốc lá, phải chiếm ít nhất 50% diện tích của mỗi mặt chính trước và mặt chính sau trên bao, thì số mầu in tối thiểu phải từ 6 - 8 mầu trở lên. Ngoài mầu sắc thì bao bì thuốc lá còn phải có thêm 01 lớp tráng phủ bề mặt bằng dầu bóng nhằm mục đích chống trầy xước bề mặt, đồng thời bảo vệ mầu sắc không bị phai nhanh dưới ánh nắng mặt trời. Ông Lê Vũ Tùng - Phó Tổng giám đốc Tổng công ty Công nghiệp Sài Gòn cho biết, với yêu cầu in cảnh báo sức khỏe bằng hình ảnh thêm mầu sắc, thì chi phí về giá thành bao bì sẽ tăng khoảng 8 - 10% cho mỗi mầu tăng thêm. Ngoài ra, nếu việc qui định áp dụng cho cả vỏ tút, thì chi phí sẽ tăng gấp đôi. Theo ông Hoàng Minh, Trưởng phòng Kế hoạch Tổng công ty Khánh Việt, để đáp ứng yêu cầu của Luật, các nhà máy in phải thực hiện in 02 lượt in, như vậy, sẽ phát sinh nhiều loại chi phí. Hơn nữa, chi phí đầu tư mua thiết bị in cho loại máy 8 mầu rất cao, khoảng 2 triệu USD/máy. Với khoản đầu tư này không phải nhà máy in nào cũng có khả năng huy động kịp thời nguồn vốn để thực hiện. 

Về quy định ghi ngày hết hạn sử dụng đối với sản phẩm thuốc lá (hiện trên bao bì thuốc lá chỉ ghi ngày sản xuất) cũng nẩy sinh bất cập. Theo Điều 15 của Luật Phòng, chống tác hại thuốc lá, để thực hiện yêu cầu in thêm ngày hết hạn sử dụng, các doanh nghiệp thuốc lá phải đầu tư thiết kế, đầu tư thêm máy móc, thiết bị, hoặc nghiên cứu, cải tiến thiết bị cho phù hợp… Việc này cũng mất khá nhiều thời gian để hoàn thành.

Kiến nghị 

Đứng trước những khó khăn trong việc thực hiện nội dung in cảnh báo sức khỏe trên bao bì thuốc lá, đã có nhiều đề xuất, kiến nghị của các doanh nghiệp thuốc lá. Trong đó, việc đầu tiên là Bộ Công Thương, Bộ Y tế và các cơ quan quản lý nhà nước cần xem xét để các doanh nghiệp sản xuất thuốc lá có cách ghi nhãn và cảnh báo sức khỏe phù hợp với quy định của Luật và các văn bản hướng dẫn thi hành Luật sau 12 tháng kể từ ngày các Bộ chính thức ban hành hướng dẫn chi tiết. 

Đối với vấn đề chọn mẫu in trên sản phẩm, các cơ quan quản lý nhà nước cần đưa ra ít nhất 14 - 15 mẫu để các doanh nghiệp lựa chọn cho phù hợp với điều kiện thực tiễn của nước ta. Bên cạnh đó, số lượng mầu in cũng cần được cân nhắc sao cho phù hợp. Ngoài ra, cần xem lại quy định thời gian thay đổi hình ảnh cảnh báo sức khỏe (thay đổi theo định kỳ 02 năm/lần), bởi việc thay đổi trong thời gian ngắn sẽ gây tốn kém không ít cho doanh nghiệp vì sản phẩm thuốc lá từ khâu sản xuất tới tiêu dùng từ 6 tháng đến 1 năm mới tiêu thụ hết sản phẩm, nếu để cảnh báo sức khỏe thay đổi nhanh thì sẽ dẫn đến tình trạng nhiều loại cảnh báo gây xáo trộn thị trường, gây bất cập trong lưu thông. Bộ Y tế cần sớm công bố Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về thuốc lá và có cơ quan nhà nước tiếp nhận hồ sơ đăng ký tiêu chuẩn để các doanh nghiệp có điều kiện thực thi nghiêm túc Luật… 

Từ những khó khăn của doanh nghiệp thuốc lá nêu trên, thiết nghĩ các cơ quan quản lý nhà nước cần phối hợp chặt chẽ hơn nữa, tạo thành một mối thống nhất, để cùng nhau chia sẻ những khó khăn cho doanh nghiệp thuốc lá trong quá trình triển khai thực hiện các quy định của Luật Phòng, chống tác hại thuốc lá, từ đó có cơ sở xem xét và đưa ra thời gian chính thức và phù hợp với thực tiễn của doanh nghiệp áp dụng cho việc in cảnh báo sức khỏe trê