PV: Thưa Bộ trưởng, tính từ tháng 9 năm 2001 đến nay, Chương trình tổng thể cải cách hành chính nhà nước giai đoạn 2001-2010 đã trải qua 8 năm thực hiện. Tuy vậy, đối với một số người, khái niệm và nội dung cụ thể của công tác này vẫn còn khá trừu tượng. Xin Bộ trưởng giới thiệu tổng quan về vấn đề này.
Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng: Hiện nay, công tác cải cách hành chính được triển khai mạnh mẽ và mang lại những hiệu quả rõ rệt, không phải chỉ riêng cho các cơ quan quản lý nhà nước, mà thực chất là đem lại lợi ích chung cho toàn xã hội. Trong thời gian tới, việc đẩy mạnh các hoạt động này để hoàn thành nhiệm vụ đến năm 2010 lại càng có ý nghĩa quan trọng. Điều đó đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ, thường xuyên giữa các cơ quan quản lý nhà nước với mọi thành phần trong xã hội. Cuộc trao đổi hôm nay sẽ là dịp để Bộ Công Thương có thể giới thiệu rõ nét hơn về các hoạt động cải cách hành chính tại cơ quan Bộ, thông qua đó, tiếp tục nhận được sự phối hợp chặt chẽ của các tổ chức, cá nhân, đặc biệt là từ các doanh nghiệp. Vì vậy, trước hết, thay mặt Bộ Công Thương, tôi cũng xin cảm ơn Tạp chí Công nghiệp và các độc giả đã dành sự quan tâm đến nội dung này. Công cuộc cải cách hành chính nhà nước được khởi đầu từ Đại hội lần thứ VI của Đảng Cộng sản Việt Nam (năm 1986). Thông qua thảo luận xác định những nguyên nhân của tình hình khủng hoảng kinh tế - xã hội, Đại hội VI đã chỉ rõ nguyên nhân của mọi nguyên nhân là công tác tổ chức và đề ra chủ trương thực hiện một cuộc cải cách lớn về tổ chức bộ máy các cơ quan nhà nước. Thông qua các kỳ đại hội tiếp đó, công tác cải cách hành chính đã có sự thay đổi từng bước. Đại hội IX (năm 2001) đã đưa ra một loạt chủ trương, giải pháp có ý nghĩa quan trọng trong cải cách hành chính, như điều chỉnh chức năng và cải tiến phương thức hoạt động của Chính phủ, nguyên tắc bộ quản lý đa ngành, đa lĩnh vực; phân công, phân cấp; tách cơ quan hành chính công quyền với tổ chức sự nghiệp, dịch vụ công; tiếp tục cải cách doanh nghiệp nhà nước, tách rõ chức năng quản lý nhà nước với sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp; tiếp tục cải cách thủ tục hành chính; xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức trong sạch, có năng lực; thiết lập trật tự kỷ cương, chống quan liêu, tham nhũng... Căn cứ Nghị quyết Đại hội IX của Đảng, Thủ tướng Chính phủ đã ký Quyết định số 136/2001/QĐ-TTg phê duyệt Chương trình tổng thể cải cách hành chính nhà nước giai đoạn 2001-2010. Với Chương trình tổng thể cải cách hành chính nhà nước giai đoạn 2001-2010, lần đầu tiên trong quá trình cải cách, Chính phủ có một chương trình mang tính chiến lược dài hạn, xác định rõ 4 lĩnh vực cải cách, là: cải cách thể chế, cải cách tổ chức bộ máy hành chính, xây dựng và phát triển đội ngũ cán bộ, công chức và cải cách tài chính công. Mục tiêu chung của Chương trình tổng thể cải cách hành chính nhà nước giai đoạn 2001-2010 là: xây dựng một nền hành chính dân chủ, trong sạch, vững mạnh, chuyên nghiệp, hiện đại hoá, hoạt động có hiệu lực, hiệu quả theo nguyên tắc của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa dưới sự lãnh đạo của Đảng; xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức có phẩm chất và năng lực đáp ứng yêu cầu của công cuộc xây dựng, phát triển đất nước. Đến năm 2010, hệ thống hành chính về cơ bản được cải cách phù hợp với yêu cầu quản lý nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.Chương trình tổng thể là công cụ quan trọng để Chính phủ chỉ đạo các bộ, ngành trung ương và chính quyền địa phương, các cấp đẩy mạnh cải cách hành chính, định rõ các mục tiêu, nhiệm vụ cải cách và xác định các giải pháp thực hiện nhằm bảo đảm thắng lợi công cuộc cải cách. Cần lưu ý là, đối tượng mà Chương trình cải cách hành chính hướng đến không phải chỉ là các cơ quan quản lý nhà nước, mà chính là người dân và doanh nghiệp, đồng thời đem lại lợi ích chung cho đất nước. Cải cách hành chính gắn liền với nâng cao chất lượng hoạt động của các cơ quan hành chính nhà nước, tăng niềm tin của công dân đối với Nhà nước.
PV: Xin Bộ trưởng đánh giá khái quát về tình hình thực hiện cải cách hành chính của Bộ Công Thương trong thời gian qua.
Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng: Thực hiện Chương trình tổng thể cải cách hành chính nhà nước giai đoạn 2001 - 2010 và Quyết định số 94/2006/QĐ-TTg ngày 27 tháng 4 năm 2006 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Kế hoạch cải cách hành chính nhà nước giai đoạn 2006 - 2010, từ năm 2001 đến nay, Bộ Công Thương (Bộ Công nghiệp và Bộ Thương mại những năm gần đây) đã triển khai các nhiệm vụ cải cách hành chính một cách mạnh mẽ trên tất cả các mặt: Cải cách thể chế, cải cách bộ máy hành chính, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ và cải cách tài chính công.
Nhìn nhận lại kết quả thực hiện chủ trương cải cách hành chính trong suốt thời gian vừa qua, có thể đánh giá khái quát như sau:Những mặt đạt được là:
Thứ nhất, về cải cách thể chế, Bộ Công Thương đã đạt được những kết quả cụ thể trong xây dựng văn bản quy phạm pháp luật. Với tinh thần mạnh dạn cải cách quy trình xây dựng văn bản quy phạm pháp luật theo hướng khoa học, dân chủ, thu hút đông đảo sự tham gia của giới học giả, doanh nghiệp, Bộ Công Thương đã hoàn thành khối lượng công việc được giao đúng thời hạn với chất lượng cao.
Thứ hai, về cải cách thủ tục hành chính, Bộ Công Thương đã có nhiều biện pháp cụ thể để xoá bỏ các thủ tục hành chính mang tính quan liêu, gây phiền hà cho doanh nghiệp, đã rà soát và niêm yết công khai Danh mục các loại thủ tục hành chính do Bộ Công Thương trực tiếp thực hiện. Quy trình thủ tục hành chính được công bố công khai, khoa học trên trang web chính thức của Bộ tại địa chỉ: http://www.mot.gov.vn của Bộ Thương mại (trước đây); http:// www.moi.gov.vn của Bộ Công nghiệp (trước đây); và http:// www.moit.gov.vn của Bộ Công Thương hiện nay, trong đó quy định rõ thời hạn và trách nhiệm của các cán bộ trực tiếp thực hiện thủ tục hành chính, giảm thiểu tối đa các giấy tờ đối với hầu hết các loại thủ tục hành chính đảm bảo tính công khai, minh bạch, tạo điều kiện thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp trong quá trình thực hiện.
Thứ ba, đối với công tác phân cấp quản lý nhà nước, Bộ Công Thương đã cơ bản hoàn thành phân cấp quản lý nhà nước về thương mại và công nghiệp cho các địa phương thực hiện, trong đó có các thủ tục như: Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh xăng dầu; giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh khí đốt hoá lỏng; giấy phép kinh doanh thuốc lá; giấy phép kinh doanh rượu; giấy phép lập Văn phòng đại diện..., đảm bảo đạt mục tiêu mà Chính phủ đề ra trong Chương trình tổng thể cải cách hành chính nhà nước giai đoạn 2001-2010.
Thứ tư, đối với công tác xây dựng và nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức, Bộ Công Thương đã hoàn thiện hệ thống quy chế phục vụ công tác quản lý cán bộ, công chức theo đúng chỉ đạo của Đảng và Chính phủ. Nhờ chú trọng đến công tác đào tạo, bồi dưỡng mà chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức cơ quan Bộ được nâng lên một bước.
Thứ năm, việc thí điểm tự chủ tài chính đối với các đơn vị sự nghiệp có thu theo Nghị định số 10/2002/NĐ-CP ngày 16 tháng 01 năm 2002 của Chính phủ trong hơn 3 năm qua đã cho kết quả khả quan. Có 28/46 đơn vị tự đảm bảo toàn bộ chi phí và 18/46 đơn vị tự đảm bảo một phần chi phí. Các đơn vị đăng ký tự chủ tài chính đều có nguồn thu năm sau tăng cao hơn so với năm trước, thu nhập của người lao động được cải thiện rõ rệt.
Thứ sáu, về tin học hóa và nâng cao kỷ luật, kỷ cương hành chính và đổi mới lề lối và phương thức làm việc trong cơ quan Bộ, Bộ Công Thương cũng đã đạt được những kết quả rất cụ thể. Bộ Công Thương đã xây dựng và đẩy mạnh việc cập nhật, cung cấp thông tin liên quan đến công nghiệp, thương mại trên website của Bộ tại địa chỉ http://www.moit.gov.vn. Ngoài ra, Bộ Công Thương cũng đã từng bước xây dựng và triển khai ứng dụng mạng nội bộ nhằm giúp Lãnh đạo Bộ quản lý, điều hành qua mạng, giúp các đơn vị trong cơ quan Bộ chia sẻ thông tin và giúp xây dựng tác phong làm việc khoa học, hiệu quả.
Thứ bảy, về hiện đại hóa công sở, Bộ Công Thương đã hoàn thành việc xây dựng trụ sở làm việc mới, hiện đại tại 54 Hai Bà Trưng và 25 Ngô Quyền và cơ bản hoàn thành việc kết nối mạng thông tin điều hành thông suốt giữa hai toà nhà này của Bộ Công Thương để đảm bảo công việc được xử lý liên tục, kịp thời.
Những mặt còn tồn tại là:
Thứ nhất, nhận thức của nhiều đơn vị và cá nhân về cải cách hành chính trong quản lý nhà nước chưa thật rõ ràng, chưa hoàn toàn thống nhất. Chính vì vậy mà việc cung cấp thông tin cải cách hành chính cho Văn phòng Bộ (đơn vị đầu mối về cải cách hành chính) đôi khi còn sơ sài, hình thức.
Thứ hai, hiệu quả của cải cách hành chính chưa cao. Do cách thức tổ chức thực hiện và khó khăn về kinh phí, nguồn nhân lực cho bộ máy thi hành, trong một số trường hợp, việc thực thi chưa thể hiện được tinh thần cải cách hành chính mạnh mẽ.
Thứ ba, cải cách thủ tục hành chính và công tác đào tạo con người chưa tương xứng với nhau. Nhiều trường hợp do cải cách hành chính nhanh quá, chất lượng cán bộ một số đơn vị chưa được nâng cao, do đó trong triển khai công việc gặp không ít khó khăn.
Thứ tư, việc kiểm tra thực thi các công việc đã phân cấp chưa tốt. Việc phân cấp về địa phương về cơ bản đã được hoàn thành, tuy nhiên, công tác kiểm tra thực thi của Bộ thời gian qua còn yếu. Trên thực tế, cùng một nội dung quản lý, nhưng các địa phương khác nhau lại giải quyết không giống nhau. Việc uỷ quyền quản lý về thương mại và công nghiệp cho các địa phương cũng đặt ra nhiều vấn đề cần bàn về năng lực cán bộ trực tiếp thực hiện các công việc đó.
Thứ năm, việc triển khai ISO chưa được hoàn tất. Việc nghiên cứu và áp dụng ISO trong công tác của Bộ có ý nghĩa rất quan trọng và được chú trọng, đặc biệt là Bộ Công nghiệp trước đây. Tuy nhiên, do việc hợp nhất thành Bộ Công Thương, chứng chỉ ISO đã được cấp trước đây không còn phù hợp. Hiện nay, Bộ Công Thương cần sớm triển khai ISO thống nhất tại cơ quan Bộ trước năm 2010.
PV: Xin Bộ trưởng cho biết, để khắc phục những tồn tại trên, Bộ Công Thương có những giải pháp nào trong thời gian tới?.
Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng: Phát huy những kết quả đã làm được cũng như nhìn nhận thẳng thắn những mặt còn tồn tại, các giải pháp đẩy mạnh cải cách hành chính mà Bộ Công Thương tập trung thực hiện để nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý, điều hành trong thời gian tới là:
Một là, tăng cường công tác chỉ đạo, điều hành cải cách hành chính, nâng cao vai trò trách nhiệm của cán bộ hoạt động cải cách hành chính các cấp.
Hai là, bố trí tăng cường nguồn lực cho cải cách hành chính. Kinh phí dành cho thực hiện nhiệm vụ cải cách hành chính được cấp từ ngân sách nhà nước trên cơ sở dự toán ngân sách hàng năm của cơ quan, đồng thời tăng cường năng lực cho đội ngũ cán bộ chuyên trách cải cách hành chính
Ba là, đưa nội dung cải cách hành chính nhà nước vào chương trình tập huấn cán bộ, công chức hàng năm, làm cho đội ngũ cán bộ công chức hiểu biết, quán triệt sâu sắc về công tác cải cách hành chính nhà nước để làm tốt công việc được giao.
Bốn là, đẩy mạnh hơn nữa công tác thông tin tuyên truyền theo những mục tiêu, yêu cầu, đối tượng, nội dung, hình thức và biện pháp tuyên truyền về cải cách hành chính, trên cơ sở các quy định tại Quyết định số 178/2003/QĐ-TTg ngày 03/9/2003 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án tuyên truyền Chương trình tổng thể cải cách hành chính nhà nước giai đoạn 2001-2010.
Năm là, tăng cường công tác kiểm tra, rà soát việc thực hiện thủ tục hành chính trong toàn Ngành, đặc biệt là tại các địa phương, kiến nghị các biện pháp cụ thể nhằm đơn giản hóa thủ tục hành chính; hoàn thiện cơ chế “một cửa” tại cơ quan Bộ Công Thương.
Sáu là, tập trung triển khai và hoàn tất việc nghiên cứu và áp dụng TCVN ISO 9001:2000 tại cơ quan Bộ Công Thương. Hiện nay, Bộ Công Thương đã lập kế hoạch triển khai ISO thống nhất tại Bộ Công Thương và tập trung triển khai trong 02 năm 2008 - 2009.
PV: Xin trân trọng cám ơn Bộ trưởng!
