Công ty Than Khánh Hòa: Vì đâu nên nỗi?

Do giải phóng mặt bằng chậm?

Chúng tôi đến xã Phúc Hà – Tp. Thái Nguyên, địa phương có diện tích đất lớn giao lại cho Than Khánh Hòa làm mặt bằng mở rộng khai thác. Điều đáng nói, trong khi chính quyền địa phương và doanh nghiệp đang tích cực tìm các giải pháp để di dời các hộ dân ra khỏi khu vực chân bãi thải, nhằm đảm bảo an toàn cho các hộ dân, thì một số hộ dân vẫn cố tình gây khó khăn bằng việc “đẻ” ra rất nhiều hạng mục, như: Bể nước, nhà tạm, tường bao... để “bắt vạ” chính quyền và doanh nghiệp phải đền bù giá cao.

Tình trạng xây tường, xây nhà, trồng cây... trên đất nông nghiệp của một số hộ dân ở xã Phúc Hà, Sơn Cẩm trong thời gian thực hiện giải phóng mặt bằng đã diễn ra nhiều năm nay nhưng đến nay vẫn chưa giải quyết xong. Và đó là một trong những nguyên nhân dẫn đến công tác giải phóng mặt mặt của 04 dự án mà Công ty than Khánh Hoà phối hợp với các địa phương trong tỉnh thực hiện đều chậm tiến độ. Cụ thể như: Dự án mở rộng khu vực bãi đổ thải phía Tây, bãi đổ thải phía Nam và cả khu vực khai trường phía Bắc giai đoạn 2, khu tái định cư trung tâm xã Phúc Hà của Công ty đều đang vướng mắc, tiến độ giải phóng mặt bằng rất chậm.

Trong đó, Dự án khai trường phía Bắc giai đoạn 1 đã được UBND tỉnh phê duyệt với diện tích 28,4ha nằm trên địa bàn xã Sơn Cẩm (Phú Lương) và phường Tân Long (Tp. Thái Nguyên) có tổng mức đầu tư cho công tác đền bù giải phóng mặt bằng là 109,5 tỷ đồng. Dự án đền bù giải phóng mặt bằng mở rộng bãi đổ thải phía Tây có diện tích đề nghị thu hồi là 34,64ha nằm trên địa phận xã An Khánh (huyện Đại Từ) với tổng mức chi trả đền bù là 145,7 tỷ đồng. Cả 2 Dự án này đều được cán bộ của Công ty than Khánh Hoà phối hợp với Trung tâm Phát triển quỹ đất 2 huyện Phú Lương, Đại Từ, UBND cấp xã và các hộ dân trong vùng ảnh hưởng họp công khai quy hoạch; thống nhất chụp ảnh, ghi hình hiện trạng các công trình, vật kiến trúc. Sau đó, các thành phần liên quan tiến hành kiểm đếm đất đai, tài sản, hoa màu trên đất, nhưng đến quý I năm 2013, các cơ quan liên quan mới lập xong hồ sơ trình UBND tỉnh thu hồi đất và phê duyệt phương án dự toán bồi thường (chậm vì lý do một số hộ dân cản trở, không phối hợp kiểm đếm tài sản). Đến nay, Dự án bãi đổ thải phía Tây mới có quyết định thu hồi đất với diện tích 29ha/34,64ha; Dự án khai trường phía Bắc đã có quyết định thu hồi 8,38ha, phần đất còn lại do người dân chưa hợp tác để kê khai, tự ý xây dựng, cơi nới công trình; cơ quan liên quan chưa hoàn tất thủ tục để ra quyết định thu hồi. Cá biệt là nhiều diện tích đất có quyết định thu hồi và người dân đã nhận tiền đền bù nhưng không chịu giao đất mà “mặc cả” phải chi trả thêm (190 hộ dân ở xã An Khánh yêu cầu trả thêm 30 triệu đồng/sào đất nông nghiệp). Có những hộ dân còn ngang nhiên hành hung người của Công ty đến mức phải nhập viện.

Được biết, từ quý III năm 2012, Công ty đã phối hợp chặt chẽ với chính quyền huyện Đại Từ, huyện Phú Lương và Tp. Thái Nguyên để thực hiện các quy trình đền bù, giải phóng mặt bằng khu vực khai trường phía Bắc giai đoạn 1,2 bãi đổ thải và khu tái định cư trung tâm xã Phúc Hà. Trong đó, Dự án khai trường phía Bắc giai đoạn 1 và Dự án bãi đổ thải phía Tây quyết định hoạt động sản xuất của đơn vị nhưng mọi hoạt động đều bị người dân ngăn cản, bất hợp tác khi chưa thoả mãn những yêu cầu về giá đền bù, giữ nguyên tuyến đường dân sinh đi giữa bãi thải...

Cần sự vào cuộc quyết liệt của chính quyền

Người dân luôn tính đến lợi ích cho họ, nhưng cũng cần phải nói đến việc quản lý hiện trạng đất đai, xây dựng của chính quyền các xã Sơn Cẩm, Phúc Hà, An Khánh còn hạn chế nên tình trạng xây dựng công trình trên đất nông nghiệp, cơi nới công trình sau khi đã công bố dự án… còn xảy ra. Những điều này đã dẫn tới công tác đền bù, giải phóng mặt bằng các công trình, dự án phục vụ hoạt động sản xuất, đổ thải của Công ty than Khánh Hoà đều vướng mắc, chậm tiến độ. Trao đổi với phóng viên, ông Bùi Trần Đông – TGĐ Tổng công ty CN mỏ Việt Bắc cho rằng, điều mấu chốt hiện nay là khu vực bãi đổ thải phía Tây và khai trường phía Bắc giai đoạn 1 không được thực hiện đền bù, giải phóng mặt bằng theo kế hoạch thì mọi hoạt động sản xuất của Công ty than Khánh Hoà coi như tê liệt. Ngay lúc này, gần 1 nghìn lao động của Công ty cần sự vào cuộc quyết liệt của các cơ quan chức năng liên quan, chính quyền huyện Đại Từ, T.P Thái Nguyên và huyện Phú Lương thực hiện nghiêm túc chính sách pháp luật về đền bù, giải phóng mặt bằng. Đặc biệt đối với những trường hợp đã có quyết định thu hồi đất và đã nhận tiền đền bù, hỗ trợ theo quy định của pháp luật mà không bàn giao mặt bằng đề nghị tỉnh cần có biện pháp bảo vệ để đơn vị thực hiện các hoạt động sản xuất, đổ thải. Riêng về xây dựng hạ tầng các khu tái định cư ở phường Tân Long, xã Phúc Hà, doanh nghiệp đảm bảo đủ năng lực tài chính để đẩy nhanh tiến độ thi công và chi trả tiền đền bù, giải phóng mặt bằng khi tỉnh có quyết định thu hồi đất đối với những diện tích có nhu cầu mở rộng.

Trong 3 năm trở lại đây, Công ty than Khánh đã đầu tư khoảng 400 tỷ đồng cải tiến công nghệ, phương tiện chuyên dụng phục vụ khai thác và mở rộng khai trường, bãi đổ thải. Tuy nhiên, do vướng mắc về mặt bằng nên hoạt động sản xuất của đơn vị này bị đình trệ, người lao động thiếu việc làm, thu nhập bình quân tụt xuống còn 2 triệu đồng/người/tháng.