Tham dự hội thảo có ông Nguyễn Quân - Bộ trưởng Bộ khoa học và Công nghệ; ông Lê Mạnh Hà - Phó Chủ tịch UBND TP. Hồ Chí Minh, sự tham gia của hơn 100 đại biểu từ các sở ngành Thành phố; các tổ chức xúc tiến thương mại nước ngoài như: Jettro, Kotra, Amcham, JICA, JBAH; các hiệp hội doanh nghiệp ngành cơ khí – điện – điện tử, cao su – nhựa và lãnh đạo các doanh nghiệp Việt Nam và FDI tại Ban Quản lý Khu công nghệ cao (SHTP), Khu công nghiệp – Khu chế xuất (KCN – KCX).
Hội thảo đã bàn và thảo luận về các vấn đề: Kinh nghiệm thu hút đầu tư và phát triển sản xuất, sản phẩm công nghệ cao (CNC), công nghiệp hỗ trợ (CNHT) tại TP. Hồ Chí Minh; đề xuất các giải pháp đẩy mạnh thu hút đầu tư trong lĩnh vực CNHT, cơ chế chính sách tháo gỡ khó khăn vướng mắc trong quá trình hoạt động về cơ sở hạ tầng, thủ tục hành chính, dịch vụ của nhà đầu tư CNHT; thúc đẩy chính sách liên quan đến chuyển giao công nghệ cho các doanh nghiệp CNHT; đề xuất những giải pháp khả thi chuyển dần các KCN – KCX tại thành phố trở thành các KCN CNC.
Theo Ban quản lý KCNC, Thành phố Hồ Chí Minh là đô thị đặc biệt, một trung tâm lớn về kinh tế, văn hóa, giáo dục đào tạo, khoa học công nghệ, đầu mối giao lưu và hội nhập quốc tế, là đầu tàu, động lực, có sức hút và sức lan tỏa lớn của vùng kinh tế trọng điểm phía Nam và có vị trí quan trọng của cả nước.
Qua hơn 25 năm phát triển, sự tăng trưởng kinh tế chưa tương xứng với vị trí, vai trò và tiềm năng của Thành phố. Cơ cấu các ngành kinh tế chuyển dịch còn chậm; Chất lượng tăng trưởng và năng lực cạnh tranh chưa cao; tỉ trọng các ngành công nghiệp và dịch vụ có giá trị gia tăng cao còn thấp.
Phát biểu tại hội thảo, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Nguyễn Quân cho biết “Chúng ta đã có 30 năm đổi mới, đang trên đường công nghiệp hóa đất nước, thế nhưng CNHT của ta phát triển quá chậm, còn CNC thì chưa đáp ứng được kỳ vọng của đất nước”.
Bộ Khoa học và Công nghệ đang được Chính phủ giao xây dựng quy hoạch các KCNC của cả nước, trong đó KCNC TP. Hồ Chí Minh là một trong 3 KCNC quốc gia. Bên cạnh đó, còn có các KCN CNC, các khu phần mềm và khu công nghệ sinh học, công nghệ thông tin tập trung. Dự kiến đến năm 2015 Bộ sẽ trình Chính phủ phê duyệt.
“Chúng tôi rất kỳ vọng vào KCNC Thành phố, nơi dẫn đầu về thu hút đầu tư và giá trị sản xuất công nghiệp. CNC phải thật sự được xem là mấu chốt sống còn cho sự phát triển của một quốc gia. Đã qua cái thời chúng ta thu hút đầu tư bằng mọi giá, thu hút để lấp đầy các KCN. Đây phải là lúc nâng cao giá trị gia tăng, nâng cao tiềm lực khoa học công nghệ của đất nước”, để Thành phố trở thành trọng tâm của phát triển công nghiệp.
Theo ông Lê Mạnh Hà, Thành phố đã định hướng phát triển CNHT là một trong những mục tiêu ưu tiên hàng đầu nhằm thúc đẩy sự phát triển của ngành công nghiệp, góp phần thực hiện mục tiêu của Đảng và Nhà nước về đẩy nhanh công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Phát triển CNC và CNHT là những ưu tiên của TP. Hồ Chí Minh.
Bên cạnh những chính sách hỗ trợ, Thành phố là địa phương có nền tảng hạ tầng để phát triển CNHT, CNCNC hàng đầu cả nước, nằm tại các KCN, KCNC chuyên biệt.
Tuy nhiên, trong 10 năm qua tỷ lệ nội hóa các sản phẩm chỉ đạt 30%, mỗi năm Thành phố phải chi hàng tỉ đô la Mỹ để nhập khẩu vật liệu, phụ tùng, linh kiện sản xuất cho các ngành công nghiệp, CNHT chậm phát triển, không chỉ ảnh hưởng đến tốc độ chất lượng phát triển ngành công nghiệp, mà còn ảnh hưởng đến thu hút đầu tư.
Theo đó, chủ trương của TP. Hồ Chí Minh trong thời gian tới là tập trung phát triển CNC, cụ thể là CNC trong từng sản phẩm một, từ đó sẽ đẩy mạnh và phục vụ phát triển cho từng sản phẩm chính CNHT tại các KCN CNC.
TP. Hồ Chí Minh đang dành nhiều ưu đãi về thuế để thu hút đầu tư vào lĩnh vực CNHT. Trong 5 tháng đầu năm nay, BQL KCNC cho biết đã có thêm gần 63 triệu đô la Mỹ đầu tư vào khu CNC của Thành phố, trong đó có 01 dự án mới là Trung tâm phát triển CNC thuộc trường ĐH Nguyễn Tất Thành với vốn đầu tư gần 52 triệu đô la Mỹ. Ngoài ra, còn có 02 dự án đề nghị chuyển tăng vốn gần 11 triệu đô la Mỹ.
Theo ông Hirotaka Yasuzumi - Giám đốc điều hành JETRO tại Thành phố Hồ Chí Minh, hiện nay, CNHT của Việt Nam chỉ đáp ứng được gần 32% nhu cầu sản xuất cho các công ty của Nhật, trong khi tỷ lệ này ở Thái Lan là 53% và Trung Quốc là 64%. Việt Nam phải có chính sách chuyển đổi công nghệ cho ngành CNHT, trong đó cần có chính sách ưu đãi về thuế, nhà nước cần cho hỗ trợ về vốn, lãi suất ngân hàng, đào tạo nhân lực cho việc phát triển nguồn nhân lực để phát triển ngành CNHT.
Ngoài ra, các doanh nghiệp Việt Nam, tránh đầu tư dàn trải, nên tập trung vào các KCN chuyên biệt về CNHT và công nghiệp CNC. Bởi các KCN chuyên biệt sẽ tạo mạng lưới liên kết giữa các doanh nghiệp FDI và các doanh nghiệp nội địa trong chuỗi sản xuất, thuận lợi trong quá trình học hỏi và chuyển giao KHKT với các doanh nghiệp. Điều này sẽ giúp các cơ quản quản lý Nhà nước thuận lợi trong công tác quản lý và đầu tư cơ sở hạ tầng, đồng thời nhanh chóng nắm bắt khó khăn của doanh nghiệp để có chính sách kịp thời.
Theo đó, nhu cầu về các sản phẩm của ngành CNHT nội địa đối với các doanh nghiệp FDI, đặc biệt là các doanh nghiệp Nhật Bản với Việt Nam là rất lớn. Để nâng cao sức cạch tranh của mình, các doanh nghiệp FDI rất cần có những sản phẩm linh kiện giá rẻ, chất lượng cao do các doanh nghiệp Việt Nam cung cấp.
Tại hội thảo, nhiều nhà đầu tư trong và ngoài nước cũng đã trao đổi các đề xuất, kiến nghị và nhu cầu của nhà đầu tư về phát triển CNC và CNHT cùng những giải pháp khả thi, để chuyển dần các KCX – KCN thành KCN CNC. Trong điều kiện toàn cầu hóa và khu vực hóa hiện nay, Việt Nam nói chung và TP. Hồ Chí Minh nói riêng, cần phải có chiến lược mới và chính sách biện pháp thích hợp để phát triển ngành CNHT.
Để ngành CNHT và CNCNC Thành phố Hồ Chí Minh phát triển mạnh mẽ, ông Vũ Văn Hòa - Trưởng Ban Quản lý Hepza cho rằng, Thành phố cần có nhiều hơn nữa những khu CNHT, CNCNC chuyên biệt trong các KCN.
Nhằm phát triển CNHT, mới đây Thành phố đã hình thành Khu kỹ nghệ Việt Nhật nằm trong KCN Hiệp Phước, dự kiến sẽ hoàn thành và đưa vào khai thác từ tháng 10/2014. Sau khi hoàn thành, khu kỹ nghệ này sẽ thu hút luồng vốn đầu tư từ các doanh nghiệp vừa và nhỏ Nhật Bản trong lĩnh vực CNHT kỹ thuật cao.
Ông Lê Hoài Quốc - Trưởng ban SHTP cũng cho rằng, các doanh nghiệp CNHT cần được tiếp cận được các khoản vay ưu đãi trung hạn, dài hạn và áp dụng cho vay vốn trên cơ sở thẩm định dự án khả thi thay vì dựa trên tài sản thế chấp.
Thông tin từ Sở Công Thương TP. Hồ Chí Minh cho thấy, trong thời gian qua, ngành cơ khí Thành phố phải nhập khẩu gần 3 tỉ USD phụ tùng từ Nhật Bản, Hàn Quốc, Đức, Trung Quốc, Thái Lan, Indonesia, Philippines. Ngành da giày có tỷ lệ nội địa hóa nguyên vật liệu sản xuất chỉ đạt khoảng 40-45%. Các nguyên liệu quan trọng như da thuộc, da nhân tạo, vải mũ giày đều phải nhập khẩu. Còn ngành điện, điện tử doanh nghiệp trong nước vẫn sản xuất với phương thức gia công, nhập khẩu linh kiện.
Tại hội thảo đã diễn ra lễ ký kết thỏa thuận hợp tác giữa Hepza với SHTP và Sở Công Thương Thành phố, nhằm đẩy mạnh công tác phối hợp quản lý và kêu gọi đầu tư vào CNHT và CNCNC trong thời gian tới.
