Đẩy mạnh xuất khẩu, kiềm chế nhập siêu, thúc đẩy tăng trưởng

Trong 10 tháng của năm 2009, GTSXCN đạt gần 569 nghìn tỷ đồng, tăng 7,0% so với cùng kỳ; tháng 10 ước đạt 63,77 nghìn tỷ đồng, tăng 3,2% so với tháng 9 (tăng 11,9% so với tháng 10/2008), trong đó kinh tế trung ương tăng 5,7%, kinh tế địa phương giảm 4,0%, khu vực dân doanh có tốc độ tăng cao nhất 8,9%; khu vực có vốn đầu tư nước ngoài tăng 7,4%... Tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tháng 10 tăng 18%; tổng kim ngạch xuất khẩu giảm 13,8%, nhập khẩu giảm 21% so với cùng kỳ năm trước nhưng nhập siêu đã lên tới gần 19% (chỉ tiêu không quá 20%). Chỉ số giá tiêu dùng 10 tháng so với cùng kỳ năm trước tăng 7,17%

Kinh tế nước ta từ Quý II năm 2009 đến nay đã có dấu hiệu phục hồi tích cực do những tác động từ: Gói kích cầu của Chính phủ; Nỗ lực của các doanh nghiệp; Chỉ đạo quyết liệt của các Bộ, Ngành và địa phương,... và đặc biệt là khu vực dân doanh năng động tìm kiếm thị trường, tranh thủ các cơ hội trong và ngoài nước.

Tình trạng nhập siêu được một số ý kiến lý giải: Do giá xuất khẩu thấp, mặc dù tăng về lượng (giá dầu thô bình quân ở mức 60 USD/thùng), thiếu hàng, đặc biệt là nông sản xuất khẩu như gạo, cà phê, tiêu, điều,... cho những đơn hàng có giá trị lớn; các nền kinh tế khu vực phục hồi, tranh thủ tối đa các hiệp định ưu đãi xuất khẩu vào nước ta; chất lượng xúc tiến thương mại chưa cao, nhiều đoàn công tác chỉ ở mức... đi tuor... Xung quanh vấn đề nhập siêu, Thứ trưởng Bùi Xuân Khu yêu cầu các đơn vị chức năng của Vụ Xuất nhập khẩu và các doanh nghiệp phải có biện pháp mạnh mẽ hơn, rà soát những mặt hàng và thị trường xuất khẩu để được giá và lượng, kiến nghị với các bên hữu quan tháo gỡ thủ tục hành chính như cấp phép, hải quan, cảng và kho bãi,... rà soát tỷ giá và thuế suất nhất là những mặt hàng gia công xuất khẩu, khống chế nhập siêu những mặt hàng hạn chế nhập khẩu.

Đại diện Tập đoàn Dệt May Việt Nam (tự tin với kim ngạch xuất khẩu hàng dệt may ở mức cao tiến đến gần 10 tỷ USD, năm 2009) đề nghị mở cửa thị trường mạnh hơn để xuất khẩu vào những nước mà Việt Nam đã ký Hiệp định thương mại, mở thị trường mới ở Nam Mỹ, Châu Phi, đồng thời khởi động từng dự án trong chương trình xuất khẩu 1 tỷ m vải theo Quyết định 43/2008/QĐ-BCT. Tổng công ty Thép Việt Nam dẫu lạc quan về thị trường cuối năm nhưng vẫn lo ngại về lượng thép cuộn bị giảm thị phần đến 10% so với năm trước, do thép của các nước Asean tràn vào cùng với thép của Trung Quốc; chấp nhận cạnh tranh nhưng phải có tiêu chí về chất lượng thép để bảo vệ sản xuất trong nước, thực hiện chương trình “Người Việt Nam tiêu dùng hàng Việt Nam”.

Một số ý kiến khác quan ngại tình hình hàng không rõ xuất xứ nhập vào một nước rồi xuất đi nước thứ ba để hưởng ưu đãi thuế quan. Nếu chúng ta không kiểm soát xuất xứ hàng hóa, rất có nguy cơ bị kiện tụng. Thứ trưởng Lê Danh Vĩnh cho biết, đến nay chúng ta đã phải theo 40 vụ kiện chống phá giá và gặp nhiều hàng rào kỹ thuật, chủ yếu là thị trường châu Âu, Mỹ; nhiều mặt hàng xuất khẩu của Việt Nam đứng vào tốp đầu của thế giới, nhưng mối liên kết của ta với các quốc gia cùng top chưa chặt chẽ, việc định giá chưa ổn trong một khoảng thời gian đủ dài, bị ép giá; mặt khác các doanh nghiệp Việt Nam chưa chú trọng hệ thống phân phối ở thị trường trong nước, tạo ra những khoảng trống mà các doanh nghiệp nước ngoài sẽ lấp đầy bằng hàng hóa và hệ thống bán lẻ,... Lãnh đạo Vụ Thị trường trong nước cho biết gói xúc tiến thương mại thị trường trong nước năm 2009, trị giá 51 tỷ đồng đã đấu thầu, chọn nhà thầu thực hiện từ tháng 11 này.

Để phát triển thị trường nội địa, thực hiện chủ trương kích cầu, Thứ trưởng Bùi Xuân Khu nêu vấn đề kiểm soát xuất xứ hàng hóa nhập khẩu, không để Việt Nam là thị trường tiêu thụ hàng hóa kém chất lượng; các Hiệp hội cần lên tiếng, đề xuất và xây dựng và sửa đổi các tiêu chuẩn hàng hóa, lập hàng rào kỹ thuật, khởi kiện theo pháp luật các vụ việc vi phạm các quy định quốc tế và luật pháp Việt Nam.

Sở Công nghiệp Long An đề nghị cơ chế “đổi gạo lấy điều thô với các nước miền Nam châu Phi”, lãnh đạo Bộ Công Thương cho rằng đây là cơ chế ngoại thương bình thường, doanh nghiệp cần thận trọng, tránh rủi ro trong thanh toán; ý của Sở Công Thương Long An là muốn sự hỗ trợ của Thương vụ Việt Nam ở nước trồng điều.

Về tỷ giá, nhiều đại biểu đề nghị Bộ cùng với Ngân hàng Nhà nước xem xét, điều chỉnh (giảm giá nội tệ) để kích thích xuất khẩu. Thứ trưởng Nguyễn Thành Biên cho rằng với tỷ giá hiện nay sẽ “khuyến khích nhập khẩu”, đặc biệt là nhập khẩu hàng tiêu dùng (ô tô, điện thoại di động, điện tử, hóa mỹ phẩm, rượu...), cùng với việc tăng thêm hàng rào kỹ thuật ở các thị trường lớn (Mỹ tiếp tục thêm đạo luật về trang trại,...) làm cho xuất khẩu gian nan, cản trở thực hiện chỉ tiêu tăng trưởng xuất khẩu và khống chế nhập siêu. Vấn đề này cần tham vấn Ủy ban Giám sát tài chính quốc gia, để ổn định giá trị nội tệ, cũng như cân đối ngoại tệ.

Về tín dụng đầu tư: Gói kích cầu thị trường nông thôn theo Quyết định 497/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về hỗ trợ lãi suất vốn vay mua máy móc, thiết bị, vật tư xây dựng nhà ở khu vực nông thôn đã phát huy tác dụng với trên 800 tỷ đồng được giải ngân (đến tháng 9). Lạ thay, Hà Tĩnh đã cho vay đến 100 tỷ, trong khi đó một số tỉnh như Long An chỉ có 2,9 tỷ. Thứ trưởng Bùi Xuân Khu có vẻ bức súc về vấn đề này, ông yêu cầu các Tổng công ty, các Sở phải nắm được tổng số vốn vay với lãi suất ưu đãi, trực tiếp giải quyết và tham mưu cho cấp trên giải tỏa những ách tác cơ chế, thủ tục. Chính phủ sẽ ra hạn thêm 6 tháng thực hiện Quyết định 497, Bộ Công Thương sẽ bổ sung danh mục hàng hóa được hỗ trợ (Quyết định 2095/QĐ-BCT), thêm một số máy chế biến nông sản. Nhiều cuộc họp Thứ trưởng chỉ đạo, đốc thúc các đơn vị của Ngành phải tranh thủ hưởng lợi từ gói kích cầu, đồng thời đánh giá những tác động của hỗ trợ lãi suất.

Đại biểu Tổng công ty Giấy Việt Nam khẳng định chi phí đầu vào tăng nhưng giá giấy ổn định bảo đảm cung trong kỳ khai giảng. Cũng như nhiều ngành, ngành Giấy cũng bị lỡ cơ hội đầu tư một số dự án do quá trình xây dựng, thẩm định dự án không được Ngân hàng chấp thuận.Việc này do cách phối hợp thiếu ăn khớp, Thứ trưởng Bùi Xuân Khu yêu cầu các Vụ chức năng của Bộ, Tổng công ty, Hiệp hội phải ráo riết xử lý vướng mắc. Trong ngành Giấy hiện có dự án Nhà máy giấy Phương Nam (Long An) triển khai rất chậm, 30 000 ha trồng đay không thể chờ dự án.

Ngành điện khả quan hơn về sản lượng và tăng trưởng tiêu thụ, đặc biệt là việc triển khai bàn giao lưới điện nông thôn đạt 81% kế hoạch năm (kế hoạch là 2900 xã).

Sở Công nghiệp Long An cho biết, Tỉnh đã quy hoạch 46 cụm, khu công nghiệp, có chủ đầu tư nhưng hiện nay quy chế quản lý Cụm công nghiệp của Chính phủ đã ban hành (Quyết định 105/2009/QĐ-TTg), diện tích các cụm, khu công nghiệp lớn hơn so với quy định thì áp dụng quy chế cụm công nghiệp hay khu công nghiệp tập trung ? Đây là câu hỏi giành cho Cục Công nghiệp địa phương hướng dẫn. Thực tế này cho thấy giữa địa phương và Trung ương có nhiều điểm thiếu đồng nhất về quy hoạch ngành,... vì thế mà Bộ Kế hoạch và Đầu tư phải rà soát lại sân gôn, cố định số lượng sân gôn trên toàn quốc. Ngăn chặn hội chứng cụm công nghiệp ở cấp huyện có lẽ phải làm từ bây giờ để tránh xu hướng tràn lan cụm công nghiệp...

Trong khuôn khổ thời gian có hạn, để cuộc giao ban trực tuyến có hiệu quả hơn, cần hướng dẫn các đại biểu chuẩn bị kỹ hơn những nội dung cần phát biểu, tóm tắt những kết quả chính cũng như các đề xuất kiến nghị dưới dạng tài liệu chiếu trên màn hình, khống chế thời gian cho mỗi ý kiến phát biểu cũng như đối thoại, trao đổi. Đồng thời mở một số đường truyền tới những đơn vị có liên quan mà không có đại biểu dự.

Liên kết:

Hội nghị giao ban công tác trực tuyến tháng 10: Nỗ lực đẩy mạnh xuất khẩu

Báo cáo tình hình kinh tế - xã hội tháng 10 và 10 tháng năm 2009: ChinhphuT10.09.pdf

Tình hình kinh tế - xã hội 9 tháng năm 2009