Đề xuất trao quyền trích lập và sử dụng Quỹ Phát triển KHCN cho doanh nghiệp

Đó là nhận định thẳng thắn của Bộ trưởng Bộ Khoa học & Công nghệ Nguyễn Quân, thông qua một hội nghị mới đây tại thành phố Hồ Chí Minh trong buổi lễ công bố đề án hợp tác về đổi mới công nghệ - quản trị cho doanh nghiệp, giữa Bộ Khoa học & Công nghệ và Hội Doanh nghiệp Hàng Việt Nam chất lượng cao. Cùng tham dự hội nghị còn có đại diện lãnh đạo Sở KH & CN các tỉnh, thành, các viện, trường dại học, hiệp hội và hơn 100 doanh nghiệp có liên quan.

Bộ trưởng Nguyễn Quân: Nguồn lực dành cho KHCN còn quá nhỏ bé

Bộ trưởng Nguyễn Quân khẳng định thêm, Bộ KH&CN hết sức coi trọng vai trò của các doanh nghiệp, đặc biệt là những doanh nghiệp có tinh thần khoa học, dám ứng dụng các tiến bộ KHCN trong nước và nước ngoài, để tạo ra những sản phẩm có sức cạnh tranh khi Việt Nam hội nhập quốc tế. Bộ luôn xác định doanh nghiệp là trung tâm của quá trình đổi mới công nghệ đất nước, là địa chỉ để ứng dụng các kết quả nghiên cứu của giới khoa học trong cả nước, đây là mô hình doanh nghiệp rất thành công ở các nước đang phát triển như Hàn Quốc, Hongkong (Trung Quốc), Singapore…

Theo ông Phan Minh Tân, Giám đốc Sở KHCN thành phố Hồ Chí Minh, trong những năm qua, Thành phố đã huy động nguồn lực xã hội lớn cho đầu tư phát triển KHCN, tạo sự chuyển biến về chất cho hoạt động nghiên cứu khoa học, ứng dụng và chuyển giao công nghệ. Tuy nhiên, để thực hiện thành công chủ trương xã hội hóa trong phát triển KHCN, cần trao quyền tự chủ cho doanh nghiệp trong việc trích lập và sử dụng Quỹ Phát triển KHCN, cho phép doanh nghiệp tự chủ, tự chịu trách nhiệm trong việc trích lập, sử dụng quỹ.

Theo phản ảnh của nhiều doanh nghiệp trong hội nghị, dù đã có quy định về việc cho phép doanh nghiệp trích lập một phần nguồn thu trước thuế để lập quỹ phát triển KHCN riêng. Nhưng trong suốt một thời gian dài, cách hiểu khác nhau giữa một bên là các cơ quan thuộc Bộ Tài chính và một bên là Bộ KH&CN đã khiến cho các doanh nghiệp gặp không ít khó khăn khi sử dụng quỹ. Hiện quy định của Luật KHCN cho phép doanh nghiệp được trích ra 10% thu nhập tính thuế để thành lập quỹ dành cho các hoạt động nghiên cứu, phát triển công nghệ, đổi mới sản phẩm, hợp lý hóa sản xuất. Nhưng những khoản trích này, không được cục thuế địa phương chấp nhận, vì không có chứng từ hay cơ quan chức năng nào chịu trách nhiệm cho khoản trích trên đã được dùng đúng mục đích.

Bộ trưởng Nguyễn Quân thừa nhận, nguyên nhân xuất phát từ Thông tư 105 do Bộ Tài chính ban hành năm 2012 (về hướng dẫn quản lý và sử dụng Quỹ Phát triển KH&CN của doanh nghiệp) chưa thật sự rõ ràng và bất hợp lý. Cục thuế và sở tài chính các địa phương cũng có những cách hiểu khác nhau về vấn đề này khiến doanh nghiệp muốn sử dụng nguồn quỹ từ chính tiền túi của họ cũng gặp khó khăn. Bộ trưởng Nguyễn Quân cũng đưa ra một trường hợp thực tế ở một doanh nghiệp công nghệ lớn như Tập Đoàn Viễn thông Quân đội Viettel, khi thực hiện trích 10% lợi nhuận trước thuế với một số tiền khá lớn, để đưa vào quỹ KHCN, nhưng do cơ chế, đơn vị chỉ sử dụng được một khoản tiền rất nhỏ. Hơn nữa, nếu đúng theo Thông tư 105 của Bộ Tài chính, đơn vị này sẽ bị phạt do để tồn quỹ quá lâu. Bộ KH&CN đã có văn bản đề nghị với Bộ Tài chính nên sửa đổi quy định này.

Theo bà Phạm Thị Việt Nga, Chủ tịch HĐQT Công ty Dược Hậu Giang, để cạnh tranh trên thị trường, công ty đã có chủ trương đầu tư đổi mới công nghệ thông qua trích lập Quỹ Phát triển KH&CN tại doanh nghiệp. Nhưng khi sử dụng thì không được thông qua bởi thiếu các các thủ tục thẩm định công nghệ do Sở Tài chính yêu cầu. Sau 5 năm, nếu không sử dụng hết, Công ty sẽ đứng trước khả năng quay trở lại đóng thuế cho khoản kinh phí đã trích lập. Với doanh thu vào khoảng 3.400 tỷ đồng/năm, hiện công ty chỉ dám trích 5% lợi nhuận cho nguồn quỹ trên.

Theo kỳ vọng của các doanh nghiệp, với ý kiến mạnh dạn, thẳng thắn của Bộ trưởng Nguyễn Quân, trong thời gian tới, doanh nghiệp sẽ được rộng đường sử dụng quỹ KHCN hơn, nhờ thông tin liên tịch giữa 2 Bộ Tài chính và Bộ KH&CN, qua đó sẽ có hướng dẫn cụ thể về việc làm sao để doanh nghiệp chứng minh phần trích lập quỹ đúng là dùng cho cải tiến công nghệ.