Doanh nghiệp nên chủ động phòng vệ thương mại

Chỉ tính riêng trong tháng 7/2010, đã có 3 cuộc điều tra PVTM mới được khởi xướng; 8 vụ việc có kết luận cuối cùng về các biện pháp PVTM và/hoặc có lệnh áp thuế; 2 cuộc điều tra được khởi xướng nhưng không dẫn đến áp dụng biện pháp PVTM; 7 thông báo tiến hành rà soát các biện pháp PVTM. 

Các vụ việc PVTM thường có những tác động nhất định đến hoạt động xuất khẩu của Việt Nam. Do phần lớn các vụ việc đó đều có liên quan đến những mặt hàng xuất khẩu của Trung Quốc, có nhiều điểm khá tương đồng so với trình độ sản xuất của Việt Nam và là lợi thế cạnh tranh của nước đang phát triển. Đặc biệt, trong số các mặt hàng bị áp thuế chống bán phá giá (CBPG) này có sản phẩm của Đài Loan - Trung Quốc, là một trong những lãnh thổ có vốn đầu tư nước ngoài lớn nhất vào Việt Nam để sản xuất hàng hoá xuất khẩu. Hiện nay, Đài Loan đang có các nhà máy sản xuất xe đạp xuất khẩu đi EU tại Việt Nam. Việc Đài Loan bị áp dụng thuế CBPG mặt hàng xe đạp xuất khẩu sang thị trường Canada cũng có thể dẫn đến việc họ chuyển mặt hàng đó sang sản xuất tại các nhà máy của mình ở Việt Nam và tiếp tục xuất khẩu sang thị trường Canada mà không bị áp thuế CBPG. Tuy nhiên, đây lại được coi là một trong những nguy cơ làm nảy sinh các vụ kiện CBPG trong tương lai đối với Việt Nam. 

Vụ việc Hoa Kỳ điều tra lẩn tránh thuế CBPG đối với mặt hàng mắc áo bằng thép của Việt Nam sang Hoa Kỳ do nghi ngờ mặt hàng mắc áo bằng thép được sản xuất tại Trung Quốc và sau đó được gia công với tỷ lệ không đáng kể tại Việt Nam để xuất khẩu sang thị trường Hoa Kỳ, nhằm mục đích lẩn tránh thuế CBPG sẽ gây ảnh hưởng xấu đến hình ảnh và uy tín của các doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh lành mạnh trong nước và của quốc gia trong hoạt động thương mại quốc tế. 

Theo thống kê các vụ kiện PVTM, thì hoá chất nằm trong những nhóm mặt hàng bị kiện CBPG, chống trợ cấp và tự vệ nhiều nhất. Tính cạnh tranh trên thị trường của mặt hàng hoá chất càng trở nên mạnh mẽ và khốc liệt hơn, do sức ép mở cửa thị trường từ EU và Hoa Kỳ, buộc các nền kinh tế mới nổi, trong đó có khối ASEAN, chấp nhận mở cửa thị trường, chấp nhận nhượng bộ, theo nguyên tắc MFN, không phân biệt đối xử. Vì vậy, ngành sản xuất nội địa của các nước nhập khẩu sẽ bị tác động một cách đáng kể và có nguy cơ bị thiệt hại nếu mặt hàng hoá chất nhập khẩu được trợ cấp hoặc bị bán phá giá. 

Trong trường hợp các nền kinh tế mới nổi như Brazil, Trung Quốc, Ấn Độ, một số nước vùng Vịnh và khối ASEAN phải chấp nhận nhượng bộ yêu cầu nêu trên của EU và Hoa Kỳ, thì Việt Nam cũng cần có những hành động thích hợp như áp dụng biện pháp PVTM để xem xét và bảo vệ lợi ích hợp pháp của ngành sản xuất hoá chất nội địa trong nước. 

Nhiều doanh nghiệp xuất khẩu của Việt Nam đã từng "thấm" với các vụ kiện chống bán phá giá, chống trợ cấp và tự vệ (Trms) của nước ngoài, như vụ mũ giày da, xe đạp xuất khẩu... Hiện nay, một số mặt hàng xuất khẩu của Việt Nam như: Đồ gỗ xuất khẩu vào thị trường Hoa Kỳ; giày xuất khẩu vào thị trường Brazil; cá tra, cá basa của Việt Nam tại thị trường EU đang có nguy cơ bị kiện hoặc bị ảnh hưởng. Để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, đảm bảo sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp mình trước những hành vi cạnh tranh không lành mạnh của của các doanh nghiệp nước ngoài, các doanh nghiệp Việt Nam cần phải trang bị các kiến thức về PVTM, nên theo dõi cập nhật thông tin thị trường xuất khẩu của mình và động thái phản ứng của các nhà sản xuất nước bạn, dự báo trước khả năng bị kiện, chủ động áp dụng các biện pháp PVTM và kịp thời điều chỉnh chiến lược kinh doanh cho phù hợp.