Sôi động các dự án điện “sạch”
Chưa hết năm nhưng chúng ta có thể đoán chắc rằng, 2015 này là một năm nở rộ các nhà máy điện chạy từ năng lượng tái tạo. Đầu năm, Công ty TNHH Xây dựng - Thương mại - Du lịch Công Lý khởi công xây dựng Nhà máy điện gió giai đoạn 2 tại tỉnh Bạc Liêu với tổng mức đầu tư trên 4.000 tỷ đồng; khi hoàn thành sẽ có công suất xấp xỉ 100 MW, điện năng mỗi năm sản xuất trên 320 triệu kWh.
Cùng với đó, Cơ quan Thương mại và Phát triển Hoa Kỳ (USTDA) đã thỏa thuận viện trợ không hoàn lại gần 1 triệu USD để tài trợ nghiên cứu khả thi phát triển Dự án điện gió tại Bạc Liêu giai đoạn 3.
Tiếp đến, tháng 3/2015, Công ty TNHH Giải pháp năng lượng gió (HBRE) phát lệnh khởi công dự án Trang trại điện gió Tây Nguyên có công suất 120 MW, tạo ra 400 triệu kWh/năm. Dự án được đặt tại huyện Ea H’Leo, tỉnh Đắk Lắk - là một trong những nơi có nguồn năng lượng gió tốt nhất tại Việt Nam, với sức gió ổn định và phân bố đều ở mức trung bình là 7,6m/giây.
Đến tháng 9/2015, Thủ tướng Chính phủ đồng ý bổ sung dự án Nhà máy Điện sinh khối An Khê, tổng công suất 95 MW vào Quy hoạch phát triển điện lực quốc gia. Sau khi bổ sung Quy hoạch, Nhà máy Đường An Khê có công suất 12.000 tấn mía/ngày được mở rộng nâng lên 18.000 tấn mía/ngày, hàng năm sử dụng 1.920.000 tấn nguyên liệu và lượng bã mía sinh ra (làm nguyên liệu sản xuất điện sinh khối) khoảng 614.400 tấn.
Tháng 10, Công ty Cổ phần Sông Đà 5 phối hợp cùng Công ty Mía Đường Sơn Dương khởi công xây dựng Dự án Nhà máy Điện sinh khối mía đường Tuyên Quang. Dự án có công suất lắp đặt là 25 MW với tổng vốn đầu tư hơn 500 tỷ đồng.
Điện sinh khối là hướng đi mới của các nhà máy đường, được dự báo là sẽ liên tiếp có những dự án mới. Bởi lẽ, nhìn chung các nhà máy đường sẽ không hiệu quả khi hoạt động đơn lẻ (chỉ sản xuất đường) nên các chủ đầu tư mía đường phải chú trọng đầu tư chiều sâu, tận dụng nguồn nguyên liệu bã mía để đốt nhiên liệu, sản xuất điện nhằm tăng doanh thu.
Nhìn rộng ra thì sản xuất điện bằng năng lượng tái tạo, gọi tắt là điện “sạch” (điện gió, điện mặt trời, điện sinh khối) hiện nhận được nhiều sự quan tâm của các nhà đầu tư trong nước và quốc tế. Ông Patrick Wall, Tùy viên Thương mại, Tổng lãnh sự quán Hoa Kỳ khẳng định: “Sẽ có nhiều nhà đầu tư Hoa Kỳ tham gia phát triển năng lượng sạch tại Việt Nam”. Các tổ chức tài chính quốc tế như: Ngân hàng Thế giới (WB), Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB), Ngân hàng Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JBIC), Ngân hàng Tái thiết Đức (KfW), Quỹ Dragon Capital và một số ngân hàng khác đã bắt đầu quan tâm đến các dự án sản xuất điện từ năng lượng sạch ở Việt Nam.
Điện sinh khối là nhà máy phát điện chủ yếu sử dụng năng lượng sinh khối để sản xuất điện, bao gồm: phụ phẩm, phế thải trong sản xuất nông nghiệp, chế biến nông lâm sản và các loại cây trồng khác có thể sử dụng làm nhiên liệu cho sản xuất điện.
Thiên thời, địa lợi, nhân hòa
Vì sao các nhà đầu tư trong nước và quốc tế sẵn lòng mở hầu bao cho cho các dự án điện “sạch”? Trước hết là do trong chính sách, Nhà nước đã đặc biệt khuyến khích đến loại hình năng lượng này. Trong Quy hoạch điện VII, từ phần “Quan điểm phát triển” đến phần “Mục tiêu” đều nhấn mạnh đến việc “Ưu tiên phát triển nguồn năng lượng tái tạo cho sản xuất điện”. Thậm chí, trong phần “Quy hoạch phát triển nguồn điện” còn đưa các nguồn điện “sạch” lên hàng đầu và vạch ra những chỉ tiêu cụ thể:
- Đưa tổng công suất nguồn điện gió từ mức không đáng kể hiện nay lên khoảng 1.000 MW vào năm 2020, khoảng 6.200 MW vào năm 2030; điện năng sản xuất từ nguồn điện gió chiếm tỷ trọng từ 0,7% năm 2020 lên 2,4% vào năm 2030.
- Phát triển điện sinh khối, đồng phát điện tại các nhà máy đường, đến năm 2020, nguồn điện này có tổng công suất khoảng 500 MW, nâng lên 2.000 MW vào năm 2030; tỷ trọng điện sản xuất tăng từ 0,6% năm 2020 lên 1,1% năm 2030.
Để hoàn thành mục tiêu trên, Nhà nước có nhiều chính sách hỗ trợ. Cụ thể, những đơn vị đầu tư dự án điện gió tại Việt Nam sẽ nhận được nhiều ưu đãi như được miễn giảm tiền sử dụng đất, tiền thuê đất, thuế thu nhập doanh nghiệp như các dự án thuộc lĩnh vực đặc biệt được ưu đãi đầu tư theo quy định pháp luật. Riêng với các thiết bị xây dựng công trình điện gió trong nước chưa sản xuất được sẽ được miễn thuế nhập khẩu. Đồng thời, giá mua điện đang áp dụng theo Quyết định 37/2001/QĐ-TTg với mức 7,8 UScent/kWh, trong đó 6,8 UScent/kWh do EVN trả, 1 UScent là từ nguồn Quỹ Bảo vệ môi trường ở Việt Nam.
Đối với các dự án điện sinh khối, ngoài được hưởng các ưu đãi về tín dụng đầu tư và tín dụng xuất khẩu, Chính phủ còn yêu cầu EVN bao tiêu toàn bộ sản lượng điện sinh khối.
Điểm đắc lợi nữa là nước ta có điều kiện thiên nhiên thuận lợi cho phát triển nguồn năng lượng “sạch”. Ông Peter Cowling - Giám đốc Công ty Năng lượng tái tạo GE khu vực châu Á - Thái Bình Dương khẳng định: “Chất lượng gió để phục vụ phát triển điện gió ở Việt Nam có chất lượng hàng đầu thế giới”. Với điện sinh khối, Việt Nam có tiềm năng sản xuất sinh khối rất lớn, với 118 triệu tấn/năm, chủ yếu từ rơm và trấu (61 triệu tấn), bã và lá cây mía (16 triệu tấn) và gỗ tự nhiên (14 triệu tấn)... Với lợi thế đó, chu kỳ đầu tư chỉ khoảng 5 - 7 năm là thu lợi nhuận tốt.
Cuối cùng, các dự án điện gió, điện sinh khối không phải trả chi phí nguyên liệu nên theo thời gian có lợi nhuận lũy tiến; lại không phát thải gây hiệu ứng nhà kính, không gây ô nhiễm môi trường nên được các tổ chức tài chính quốc tế quan tâm, sẵn sàng hỗ trợ vay vốn.
Đó là những lý do chủ yếu khiến dòng tiền đổ vào điện “sạch” ngày càng nhiều.
