Hà Nội: Giám sát chặt chẽ livestream bán hàng giả trên môi trường số

Livestream bán hàng đang trở thành kênh kinh doanh chủ lực của thương mại điện tử, nhưng cũng phát sinh nhiều rủi ro về quảng cáo sai sự thật, hàng giả và gian lận thương mại.

Khoảng trống trong quản lý hoạt động livestream

Livestream bán hàng đang trở thành một trong những hình thức kinh doanh phổ biến nhất trên môi trường số khi cho phép người bán tiếp cận hàng nghìn, thậm chí hàng triệu khách hàng chỉ trong thời gian ngắn. Hình thức này giúp doanh nghiệp, hộ kinh doanh và cá nhân mở rộng thị trường, thúc đẩy tiêu dùng và gia tăng doanh số.

Sức hấp dẫn của livestream còn đến từ sự tham gia của người nổi tiếng, KOL, KOC cùng các chương trình khuyến mại trực tiếp. Theo chuyên gia thương mại điện tử, đây là lĩnh vực phát triển rất nhanh với số lượng người tham gia ngày càng lớn. Dù chưa có thống kê chính thức, hoạt động livestream hiện có thể chiếm khoảng 25-30% tổng giao dịch của thương mại điện tử.

Tuy nhiên, tốc độ tăng trưởng nhanh cũng kéo theo không ít hệ lụy. Thực tế cho thấy nhiều phiên livestream xuất hiện tình trạng quảng cáo quá công dụng, cung cấp thông tin thiếu chính xác, thổi phồng chất lượng sản phẩm hoặc kinh doanh hàng hóa không rõ nguồn gốc xuất xứ…

Trên thực tế, hoạt động livestream trước đây chưa được quản lý chặt chẽ nên tình trạng quảng cáo sai sự thật hoặc cung cấp thông tin gây hiểu lầm diễn ra không ít. Đặc thù của hình thức bán hàng này là phát sóng trực tiếp theo thời gian thực nên người bán có thể vô tình đưa ra thông tin chưa chính xác bên cạnh những trường hợp cố ý quảng cáo sai sự thật nhằm thu hút khách hàng.

Mặc dù các sàn thương mại điện tử và nền tảng số đã triển khai nhiều công cụ kiểm soát nội dung, vẫn có không ít trường hợp tìm cách lách quy định để vượt qua các biện pháp giám sát. Trong khi đó, hoạt động livestream phát triển quá nhanh khiến việc xác thực danh tính, giám sát trách nhiệm của người bán chưa theo kịp thực tiễn.

Những bất cập này không chỉ ảnh hưởng đến quyền lợi người tiêu dùng mà còn làm suy giảm niềm tin vào thương mại điện tử, tạo môi trường cạnh tranh thiếu lành mạnh và gây áp lực ngày càng lớn đối với các sàn thương mại điện tử cũng như cơ quan quản lý trong công tác kiểm soát thị trường.

Hà Nội giám sát chặt chẽ livestream bán hàng giả trên TikTok, Facebook, Shopee

Phó Chủ tịch UBND Thành phố Hà Nội Trương Việt Dũng đã ký ban hành Kế hoạch số 310/KH-UBND về việc triển khai các giải pháp đảm bảo hiệu quả thực thi quyền sở hữu trí tuệ trên địa bàn thành phố năm 2026.

Theo đó, Hà Nội đặt mục tiêu nâng cao rõ rệt chất lượng phát hiện, tiếp nhận, xác minh và xử lý các hành vi vi phạm pháp luật về sở hữu trí tuệ đến hết năm 2026. Thành phố sẽ tập trung đánh mạnh vào các đường dây, ổ nhóm, tụ điểm, kho hàng, các vụ việc có quy mô lớn, tính chất nghiêm trọng, liên ngành hoặc phát sinh trên môi trường số.

Đặc biệt, Hà Nội phấn đấu tổng số vụ việc phát hiện, bắt giữ và xử lý vi phạm về sở hữu trí tuệ trên toàn địa bàn năm 2026 sẽ tăng ít nhất 20% so với năm 2025. Đồng thời, bảo đảm 100% thông tin, hồ sơ trong phạm vi trách nhiệm được tiếp nhận, phân loại và xử lý đúng thẩm quyền, đúng thời hạn quy định.

Trong bối cảnh kinh doanh số bùng nổ, kế hoạch của UBND TP Hà Nội nhấn mạnh việc xử lý triệt để các tụ điểm kinh doanh hàng giả, hàng lậu. Thành phố ưu tiên ngăn chặn các hành vi lợi dụng mạng xã hội, nền tảng thương mại điện tử, hoạt động livestream và các phương thức kinh doanh số để sản xuất, tàng trữ, vận chuyển hay quảng cáo hàng hóa xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.

Để thực hiện mục tiêu này, Sở Công Thương Hà Nội được giao chủ trì tổ chức các đợt kiểm tra, kiểm soát thị trường tại các trung tâm thương mại, chợ đầu mối, tuyến phố trọng điểm và các kho hàng thương mại điện tử. Cơ quan này sẽ tổng kiểm tra các tổng kho, bưu cục chuyển phát nhanh, đồng thời liên tục giám sát hàng tuần các hành vi livestream bán hàng giả trên các nền tảng mạng xã hội lớn như TikTok, Facebook, Shopee... có kho hàng trên địa bàn.

Riêng trong quý III và quý IV năm 2026, Sở Công Thương sẽ mở ít nhất 5 đợt cao điểm chuyên đề để đấu tranh chống hàng giả.

Song song với đó, Công an Thành phố sẽ chủ trì, phối hợp điều tra các vụ việc có dấu hiệu tội phạm, tập trung triệt phá các cơ sở sản xuất quy mô lớn, các website và tài khoản mạng xã hội xâm phạm quyền tác giả hoặc quyền sở hữu công nghiệp trên môi trường số.

Nhằm hỗ trợ tối đa cho người dân và doanh nghiệp, Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội được phân công làm cơ quan thường trực, thiết lập đường dây nóng và tiếp nhận thông tin qua nền tảng iHanoi. Sở sẽ bố trí nhân sự trực ngoài giờ đối với các vụ việc khẩn cấp, cam kết phân loại và chuyển xử lý 100% thông tin tiếp nhận qua đầu mối này trong vòng 24 giờ làm việc.

Thời gian phản hồi các yêu cầu hỗ trợ chuyên môn, cung cấp thông tin pháp lý thông thường không quá 5 ngày làm việc (với vụ việc phức tạp không quá 10 ngày làm việc). Sở cũng sẽ phối hợp đăng tải ít nhất 10 bài viết chuyên đề hướng dẫn nhận diện hàng thật - hàng giả trên các phương tiện thông tin đại chúng.

Trên mặt trận xuất nhập khẩu, Chi cục Hải quan khu vực I sẽ tăng cường kiểm tra, giám sát 24/7 hàng hóa qua cửa khẩu Sân bay quốc tế Nội Bài và các cảng cạn ICD. Lực lượng Hải quan sẽ chủ động tạm dừng thủ tục thông quan ngay khi phát hiện hàng hóa có căn cứ rõ ràng là giả mạo sở hữu trí tuệ.

Ở cấp cơ sở, UBND các xã, phường có trách nhiệm chỉ đạo lực lượng chức năng rà soát, kiểm tra và xử lý triệt để các cơ sở, cá nhân kinh doanh hàng giả trên địa bàn lẫn trên không gian mạng. Ngoài ra, để nâng cao nhận thức bền vững, Sở Giáo dục và Đào tạo cũng sẽ nghiên cứu lồng ghép nội dung chấp hành pháp luật sở hữu trí tuệ vào các chương trình ngoại khóa và giáo dục công dân cho học sinh.