Hà Nội đang đẩy mạnh đổi mới mô hình tăng trưởng, lấy khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm những động lực quan trọng, đồng thời thúc đẩy tăng trưởng xanh, kinh tế tuần hoàn và phát triển hạ tầng hiện đại. Đây được xác định là hướng đi nhằm tạo thêm dư địa phát triển, nâng cao năng suất và sức cạnh tranh của Thủ đô trong giai đoạn 2026-2030.
Thúc đẩy tăng trưởng xanh, hướng tới đô thị đáng sống
Trong giai đoạn phát triển mới, Hà Nội đặt mục tiêu xây dựng Thủ đô xanh, thông minh, hiện đại, có mức độ hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng và trở thành một trong những cực tăng trưởng lớn của cả nước.
Theo định hướng đến năm 2030, thành phố phấn đấu nâng tỷ trọng kinh tế số lên khoảng 40% GRDP, đóng góp của năng suất các nhân tố tổng hợp (TFP) đạt 57% và tổng vốn đầu tư xã hội khoảng 5 triệu tỷ đồng. Cùng với đó, Hà Nội hướng tới vị trí dẫn đầu về khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn.
Mô hình tăng trưởng mới được thành phố định hình dựa trên cấu trúc “3 trụ cột, 5 động lực, 4 không gian phát triển”. Trong đó, ba trụ cột gồm đổi mới sáng tạo - nâng cao năng suất - phát triển kinh tế số; tăng trưởng xanh - kinh tế tuần hoàn - giảm phát thải; liên kết vùng gắn với hệ thống hạ tầng hiện đại.
Quá trình chuyển đổi cũng đặt ra ba hướng dịch chuyển lớn: từ tăng trưởng dựa nhiều vào vốn sang tăng trưởng dựa trên năng suất; từ đầu tư công sang tăng cường vai trò của đầu tư tư nhân; từ các ngành kinh tế truyền thống sang những lĩnh vực dựa trên tri thức và công nghệ.
Hà Nội có lợi thế lớn về nguồn lực khoa học - công nghệ với mạng lưới trường đại học, viện nghiên cứu và đội ngũ trí thức đông đảo. Hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo tiếp tục được mở rộng, với 207 doanh nghiệp khoa học và công nghệ cùng 12 startup được hỗ trợ trực tiếp.
Trong lĩnh vực chuyển đổi số, thành phố đã triển khai nhiều nhiệm vụ trên quy mô lớn. Hơn 24,1 triệu trang hồ sơ đã được số hóa; 25 dịch vụ công trực tuyến toàn trình được triển khai; 409 hệ thống công nghệ thông tin được di trú về Trung tâm Dữ liệu chính. Cổng dữ liệu mở cũng được hoàn thiện với hơn 125 bộ dữ liệu dự kiến công khai.
Ứng dụng Công dân Thủ đô số iHanoi cùng các nền tảng dữ liệu dùng chung và Trung tâm điều hành thông minh (IOC) đang góp phần hình thành nền tảng chính quyền số, tạo điều kiện để người dân và doanh nghiệp tiếp cận dịch vụ công thuận tiện hơn.
Đáng chú ý, năm 2026, Hà Nội bố trí 9.090 tỷ đồng cho khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, mức cao nhất từ trước đến nay. Thành phố đồng thời xác định bảy nhóm lĩnh vực ưu tiên hỗ trợ đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp trong giai đoạn 2026-2030, gồm trí tuệ nhân tạo, công nghệ số, bán dẫn, công nghệ xanh, y tế thông minh, du lịch số và nông nghiệp công nghệ cao.
Song song với phát triển kinh tế số và đổi mới sáng tạo, Hà Nội đang thúc đẩy chuyển đổi theo hướng xanh và bền vững.
Trong lĩnh vực giao thông, thành phố từng bước chuyển phương tiện vận tải công cộng sang sử dụng năng lượng sạch, thay thế dần xe buýt diesel bằng xe buýt điện và các phương tiện sử dụng nhiên liệu sạch hơn. Việc phát triển mạng lưới đường sắt đô thị cũng được đẩy mạnh nhằm tăng khả năng kết nối và giảm sự phụ thuộc vào phương tiện cá nhân. Định hướng này đặt mục tiêu kết hợp giữa phát triển kinh tế, ứng dụng công nghệ và bảo vệ môi trường, qua đó từng bước hình thành một đô thị hiện đại, xanh và có chất lượng sống cao hơn.
Theo ông Đặng Huy Đông, Chủ tịch Hiệp hội Chuyển đổi xanh Việt Nam, tăng trưởng xanh có thể đóng góp hơn 1% vào tăng trưởng kinh tế. Nếu kết hợp với chuyển đổi số, quá trình “chuyển đổi kép” có thể tạo thêm khoảng 2-3% tăng trưởng cho nền kinh tế.
Tạo cơ chế để các mô hình mới phát triển
Một trong những yêu cầu đặt ra đối với Hà Nội là chuyển từ việc thực hiện các chủ trương chung sang chủ động xây dựng những cơ chế phù hợp với đặc thù của Thủ đô.
Quy hoạch Thủ đô, cùng với các cơ chế mới trong Luật Thủ đô năm 2026, được kỳ vọng tạo thêm không gian chính sách cho phát triển kinh tế số, kinh tế xanh, đổi mới sáng tạo và các mô hình kinh tế mới.
Các công cụ như quỹ đầu tư mạo hiểm, cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox), thương mại hóa kết quả nghiên cứu, quản trị dựa trên dữ liệu và trí tuệ nhân tạo, phát triển khu công nghệ cao và thu hút nhân lực chất lượng cao được đưa vào định hướng phát triển.
Theo GS.TS Hoàng Văn Cường, Phó Chủ tịch Hội Khoa học Kinh tế Việt Nam, Luật Thủ đô tạo điều kiện để Hà Nội chuyển từ tư duy thực thi sang kiến tạo chính sách. Khi khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được gắn với hoạch định chính sách, phân bổ nguồn lực, phát triển doanh nghiệp và quản trị đô thị, mô hình tăng trưởng có thêm cơ sở để nâng cao tốc độ, chất lượng và tính bền vững.
Thành phố cũng đang đổi mới phương thức quản trị khu vực công, chuyển từ cơ chế cấp kinh phí theo từng đề tài sang đặt hàng giải quyết các bài toán thực tiễn. Danh mục 30 bài toán lớn của Thủ đô được xây dựng nhằm huy động nguồn lực khoa học - công nghệ giải quyết những vấn đề cụ thể. Mô hình liên kết “4 Nhà” gồm Nhà nước - Nhà trường - Doanh nghiệp - Tổ chức tài chính cũng được triển khai nhằm tăng khả năng kết nối giữa nghiên cứu, nguồn vốn và thị trường.
Từ quản lý hành chính truyền thống, Hà Nội đang từng bước chuyển sang mô hình quản trị đô thị hiện đại, tinh gọn và dựa nhiều hơn trên dữ liệu.
Mở rộng không gian phát triển
Cùng với đổi mới mô hình tăng trưởng, Hà Nội xác định phát triển hạ tầng và tổ chức lại không gian đô thị là những yếu tố quan trọng để tạo dư địa tăng trưởng mới.
Thành phố định hướng phát triển theo mô hình chùm đô thị, đa cực, đa trung tâm; phát huy vai trò của các đô thị như Sóc Sơn, Sơn Tây, Hòa Lạc, Xuân Mai và Phú Xuyên trong mạng lưới phát triển vùng.
Không gian hai bên sông Hồng, sông Đuống được nghiên cứu, quy hoạch theo hướng tạo thêm các khu vực phát triển mới, trong đó sông Hồng được định vị là trục cảnh quan trung tâm. Mô hình phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD) cũng được thúc đẩy, gắn các tuyến đường sắt đô thị với những khu vực đô thị mới.
Về giao thông, Hà Nội đặt mục tiêu đẩy nhanh tiến độ các công trình trọng điểm, phát triển hệ thống đường vành đai, các cây cầu qua sông Hồng và mạng lưới đường sắt đô thị. Việc hoàn thiện hạ tầng được kỳ vọng nâng cao khả năng kết nối giữa khu vực trung tâm với các đô thị mới, khu công nghệ cao, sân bay và các địa phương trong vùng.
Những thay đổi về thể chế, công nghệ, hạ tầng và phương thức quản trị đang được Hà Nội triển khai đồng thời. Mục tiêu là tạo dựng một mô hình phát triển có khả năng huy động tốt hơn nguồn lực xã hội, nâng cao năng suất, thúc đẩy các ngành kinh tế mới và xây dựng một đô thị xanh, thông minh, hiện đại.
Trong giai đoạn 2026-2030, việc biến các định hướng thành chính sách cụ thể, dự án khả thi và kết quả thực tế sẽ là yếu tố quan trọng để Hà Nội khai thác hiệu quả những dư địa phát triển mới.
