Kết quả thực hiện Kế hoạch Phối hợp hoạt động giữa Bộ Công Thương và Liên minh Hợp tác xã Việt Nam

Trong năm 2010, Báo cáo đánh giá kết quả thực hiện việc phối hợp giữa hai cơ quan cho biết: Trong lĩnh vực công nghiệp, phần lớn các HTX Công nghiệp – Tiểu thủ công nghiệp vẫn duy trì sản xuất, tạo việc làm, tăng thu nhập cho xã viên và người lao động, từng bước thích nghi với cơ chế thị trường. Nhiều HTX đã chú trọng huy động các nguồn lực đầu tư đổi mới công nghệ, trang thiết bị hiện đại, mạnh dạn ứng dụng khoa học kỹ thuật, cải tiến tổ chức sản xuất, quản lý. Một số HTX đã áp dụng được hệ thống quản lý chất lượng ISO, xây dựng và quảng bá thương hiệu sản phẩm cả ở thị trường trong và ngoài nước. Ở nhiều nơi, các hộ nghề đã tập hợp trong các tổ hợp tác, HTX để liên kết trong việc cung ứng vật tư, nguyên liệu, kỹ thuật, cải tiến mẫu mã và tìm kiếm thị trường tiêu thụ sản phẩm. Nhiều HTX có tốc độ tăng trưởng cao như HTX Ba Nhất, Song Long, Cơ khí Hợp Tiến, Cơ khí Phú Thạnh, Cơ khí Phương Nam (Thành phố Hồ Chí Minh); HTX tiểu thủ công nghiệp Đại Hiệp, Dệt may Duy Trinh (tỉnh Quảng Nam).

Ông Nguyễn Văn Hiên, Phó Chủ tịch Liên minh HTX Việt Nam đã ghi nhận sự phối hợp giúp đỡ tích cực của Bộ Công Thương đối với Liên minh HTX Việt Nam. Trong năm 2010, hai cơ quan đã phối hợp thực hiện được 2 chương trình đào tạo nâng cao năng lực cho cán bộ các HTX, doanh nghiệp nhỏ và vừa tại miền Bắc và miền Trung. Cụ thể tại tỉnh Nam Định, Lào Cai, Cao Bằng, Hà Tĩnh, Đắc Lắc, Phú Yên đã tổ chức cho 240 học viên tham gia các lớp bồi dưỡng về chính sách, pháp luật, giải pháp phát triển kinh tế HTX... Thông qua các khóa đào tạo, bồi dưỡng do hai cơ quan phối hợp tổ chức, trình độ chuyên môn nghiệp vụ của cán bộ quản lý trong HTX, doanh nghiệp nhỏ và vừa được nâng lên. Ngoài ra hai bên đã phối hợp xây dựng đề cương hướng dẫn và văn bản chỉ đạo gửi các Sở Công Thương và Liên minh HTX tỉnh tổ chức các lớp bồi dưỡng kiến thức tin học cho hàng trăm lao động trong các HTX và doanh nghiệp của các tỉnh.

Năm 2010, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, Bộ Công Thương đã phê duyệt 3 Đề án do Liên minh HTX Việt Nam đề xuất với tổng kinh phí là hơn 2.470.000.000 đồng. Trong đó hai bên đã phối hợp tổ chức tham gia Hội chợ thương mại quốc tế lần thứ 70 tại Messina, Italia với quy mô 10 doanh nghiệp và HTX tham gia quảng bá và giới thiệu sản phẩm của Việt Nam ra thị trường quốc tế để tìm kiếm khách hàng và cơ hội đầu tư. Tổ chưc hội chợ nông nghiệp, tiểu thủ công nghiệp Việt – Trung năm 2010 do Liên minh HTX Việt Nam và Liên đoàn HTX Cung Tiêu (Trung Quốc) tổ chức cho 300 HTX, doanh nghiệp Việt Nam – Trung Quốc tham gia với khoảng 400 gian hàng trưng bày những ngành nghề mặt hàng thuộc lĩnh vực nông nghiệp và tiểu thủ công nghiệp.

Đến nay, phần lớn các Sở Công Thương đã ký với Liên minh HTX các tỉnh về Kế hoạch Phối hợp hoạt động giai đoạn 2010 – 2011. Cụ thể là hai bên phối hợp trong việc đánh giá và xây dựng báo cáo về kinh tế tập thể trong lĩnh vực thương mại dịch vụ từ khi có Luật HTX năm 2003 đến nay.

Sở Công Thương các tỉnh đã phối hợp với Liên minh HTX địa phương nghiên cứu các giải pháp, tham mưu đề xuất UBND các tỉnh, Bộ Công Thương, Liên minh HTX Việt Nam quan tâm, chỉ đạo và tạo điều kiện cho các sở, ban, ngành, đoàn thể, tổ chức chính trị xã hội liên quan, thúc đẩy việc đổi mới, phát triển và nâng cao hiệu quả kinh tế tập thể tại địa phương, Đề xuất kiến nghị với UBND tỉnh những biện pháp tháo gỡ khó khăn, vướng măc, tạo điều kiện thuận lợi cho HTX ngành Công Thương phát triển.

Tuy nhiên cũng theo ông Nguyễn Văn Hiên, Sự triển khai thực hiện kế hoạch phối hợp giữa các đơn vị trong ngành cả ở cấp Trung ương và địa phương chưa đồng đều. Một số đơn vị chưa thực sự chủ động triển khai nhiệm vụ được phân công. Nội dung của Kế hoạch Phối hợp chưa tiến hành đầy đủ, cụ thể như việc rà soát cơ chế, chính sách liên quan đến kinh tế tập thể trong lĩnh vực Công Thương.

Công tác tuyên truyền, phổ biến một số nội dung của Kế hoạch phối hợp chưa nhiều, chưa tương xứng với điều kiện và khả năng của hai cơ quan. Việc triển khai xây dựng mô hình thí điểm tiêu thụ nông sản và cung ứng vật tư nông nghiệp ở một số địa phương còn có tư tưởng trông chờ nguồn hỗ trợ từ ngân sách Nhà nước, chưa chủ động xây dựng mô hình và đề xuất việc sử dụng ngân sách địa phương cùng các nguồn vốn khác…

Nguyên nhân chủ yếu là do, hiện nay vẫn còn nhiều cán bộ và một số người hoài nghi về mô hình HTX kiểu mới, chưa hiểu về thống nhất về quan điểm của sự cần thiết, vai trò và tính chất của HTX nói chung và lĩnh vực Công Thương nói riêng. Hơn nữa các chính sách khuyến khích, ưu đãi đối với HTX tập trung chủ yếu mới chỉ ưu tiên cho lĩnh vực sản xuất. Chính sách khuyến khích, hỗ trợ đối với HTX nói chung, HTX Thương mại nói riêng còn hạn chế. Một số chính sách khuyến khích, ưu đãi đối với HTX quy định trong Nghị định 88/2005/NĐ-CP ngày 11/7/2005 về chính sách khuyến khích, phát triển HTX chưa được hướng dẫn đầy đủ và cụ thể hóa nên khó thực hiện. Việc thành lập Quĩ hỗ trợ phát triển HTX ở địa phương còn chậm và gặp nhiều khó khăn.

Tuy nhiên, tại Hội nghị, nhiều tham luận cho rằng, các đơn vị HTX cần phải chủ động, sáng tạo đi bằng “đôi chân” của mình. Thực tế tại một số mô hình hoạt động HTX đạt hiệu quả cho thấy, các đơn vị đã chủ động tìm hướng kinh doanh mới, phục vụ tốt nhu cầu xã hội, cộng đồng. Điển hình như Liên minh HTX Thương mại thành phố Hồ Chí Minh - Saigon Co.op ; Liên hiệp HTX Tân Bình - Tabico.op (Thành phố Hồ Chí Minh); HTX Thương mại – Dịch vụ Thuận Thành (Huế)… Hiện tại Saigon Co.op đã hoàn chỉnh chiến lược đến 2015 phát triển 100 siêu thị Co.opMart trong cả nước, hình thành hệ thống Co.opFood trải rộng trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh. Từ siêu thị Co.opMart đầu tiên được xây dựng năm 1993, năm 2010 đã có 50 siêu thị và hàng trăm cửa hàng Co.op và Co.opFood tại 30 tỉnh, thành phố trong cả nước, thị trường Lào và Cam phu chia đang được SaigonCo.op đầu tư phát triển.

Bà Lê Thị Hương chủ nhiệm HTX thương mại Thuận Thành (Huế) cho biết, sau 34 năm hoạt động, Thuận Thành đã xây dựng thành công thương hiệu trong lĩnh kinh doanh dịch vụ thực phẩm và cửa hàng ăn uống tại Huế. Trước cơ chế thị trường, HTX Thuận Thành đã chủ động nguồn vốn tự có, tìm kiếm thị trường mới bằng việc mở rộng mô hình dịch vụ kinh doanh tại căng tin các trường đại học, bệnh viện, các suất ăn công nghiệp tại các khu công nghiệp. Và mô hình này đang mại lại hiệu quả hoạt động cho HTX Thương mại và Dịch vụ Thuận Thành.