Khai thác tiềm năng, thế mạnh hành lang kinh tế đông - tây, tạo bước đột phá quan trọng để phát triển kinh tế - xã hội và hội nhập quốc tế

Quảng Trị nằm ở giao điểm của trục kinh tế Bắc - Nam và Đông - Tây, có điều kiện giao thông khá thuận lợi cả về đường bộ, đường sắt và đường thuỷ, trong đó có các tuyến giao thông huyết mạch của quốc gia như Quốc lộ 9 nối Quốc lộ 1A, đường sắt Bắc - Nam, đường Hồ Chí Minh với các cảng biển miền Trung, tạo điều kiện thuận lợi để mở rộng giao thương, phát triển kinh tế, thương mại và văn hóa, xã hội với cả nước và với các quốc gia trong khu vực. 

Là tỉnh đầu cầu của Việt Nam trên EWEC, tỉnh Quảng Trị đã chủ động tham gia chương trình hợp tác phát triển EWEC từ năm 1998 thông qua việc tham gia các hội nghị, hội thảo về hợp tác tiểu vùng GMS và đã ban hành nhiều Nghị quyết về phát triển kinh tế - xã hội gắn với EWEC, trong đó Nghị quyết số 06 NQ/TU của Tỉnh ủy về đẩy mạnh đầu tư, khai thác tiềm năng, lợi thế Hành lang kinh tế Đông - Tây đến 2010, có tính đến năm 2015, xác định rõ những nhiệm vụ và giải pháp cụ thể để khai thác tiềm năng, thế mạnh của EWEC. 

Những năm qua, Quảng Trị đã tập trung huy động các nguồn lực để xây dựng và phát triển Khu kinh tế thương mại đặc biệt Lao Bảo nhằm thúc đẩy quan hệ hợp tác kinh tế, thương mại giữa các nước trên EWEC. Đây là một mô hình kinh tế tổng hợp, vừa có đặc điểm tính chất như Khu công nghiệp, Khu chế xuất, Khu kinh tế cửa khẩu, lại vừa như một khu phi thuế quan, hoạt động với cơ chế chính sách ưu đãi đặc biệt. Đến nay, hệ thống kết cấu hạ tầng tại các khu trung tâm của Khu kinh tế đã cơ bản hoàn thành, đáp ứng nhu cầu sản xuất, kinh doanh của nhà đầu tư, đến nay đã thu hút được 44 dự án đầu tư, với tổng vốn đăng ký khoảng 3.194 tỷ đồng. 

Ngoài ra, Khu công nghiệp Nam Đông Hà, Quán Ngang và Tây Bắc Hồ Xá đã thu hút được 30 dự án đầu tư, với tổng vốn đăng ký gần 5.000 tỷ đồng. Đặc biệt, tỉnh đang nghiên cứu xây dựng Khu kinh tế biển Đông Nam Quảng Trị trọng điểm thu hút đầu tư trên tuyến Hành lang kinh tế Đông – Tây, với hai dự án động lực nhằm tạo sự đột phá cho nền kinh tế của tỉnh là cảng biển Mỹ Thủy và Trung tâm nhiệt điện. Trong tương lai, đây sẽ là khu kinh tế biển tổng hợp, có kết cấu hạ tầng hiện đại, cơ chế thông thoáng, môi trường đầu tư kinh doanh thuận lợi với trọng tâm là dịch vụ cảng biển, dịch vụ hậu cần, công nghiệp đóng và sửa chữa tàu thuyền, công nghiệp vật liệu xây dựng và vật liệu mới. 

Để tạo động lực cho khai thác hiệu quả Hành lang kinh tế Đông - Tây, những năm gần đây, các tuyến quốc lộ đã được nâng cấp như: Quốc lộ 9 và Trạm Kiểm soát liên ngành tại Lao Bảo - Dansavanh (Lào), hầm Hải Vân, cảng Tiên Sa và cầu Tuyên Sơn; Nâng cấp tuyến đường bộ từ cảng Mawlamyine đến biên giới Thái Lan - Myanmar; Nâng cấp sân bay Savanakhet trở thành sân bay quốc tế; cầu Hữu nghị qua sông Mê kông… Đến nay, trên 32% tổng số chiều dài đường giao thông nông thôn của Tỉnh được kiên cố hóa, đường ô tô đã về đến trung tâm của hầu khắp các xã, thị trấn. Cầu Cửa Tùng, cầu Cửa Việt, tuyến đường ven biển... đã nối thông thương các vùng kinh tế trọng điểm của tỉnh, mở ra cơ hội thuận lợi để hòa vào các điểm nối giao thông trên Hành lang Kinh tế Đông - Tây qua đường xuyên Á, Quốc lộ 1, Quốc lộ 9, đường Hồ Chí Minh, cảng Cửa Việt và trong tương lai là cảng biển Mỹ Thuỷ. 

Hệ thống chuỗi các đô thị dọc EWEC đã hình thành, phát triển và ngày càng phát huy hiệu quả trong việc khai thác lợi thế của EWEC, trong đó Đông Hà đang được phát triển trở thành một thành phố năng động và hội nhập. Đô thị Lao Bảo đang khởi sắc từng ngày và trong 10 năm tới sẽ thành một thành phố trẻ phía Tây của tỉnh, cùng với Khe Sanh là trung tâm thương mại lớn ở “đầu cầu” của EWEC phía Việt Nam, nối miền Trung với các nước trong khu vực. Các thị trấn khác nơi EWEC đi qua như Krông Klang (Đakrông), Diên Sanh và Mỹ Chánh (Hải Lăng) cũng đã được quy hoạch gắn với việc phát triển các cụm, điểm du lịch hoặc các làng nghề truyền thống. 

Được sự quan tâm của Đảng, Nhà nước, sự phối hợp chặt chẽ của các địa phương trên EWEC, tỉnh Quảng Trị đã đạt được những kết quả quan trọng trong xây dựng và thực hiện các chính sách, nhằm tạo điều kiện thông thoáng về thủ tục cho lưu thông hàng hóa, phương tiện và cải thiện môi trường đầu tư. Tỉnh đã tích cực triển khai Hiệp định tạo thuận lợi vận tải người và hàng hoá qua lại biên giới giữa các nước tiểu vùng sông Mê kông mở rộng, đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính tại cửa khẩu quốc tế Lao Bảo, nhất là thực hiện mô hình kiểm tra “một cửa - một điểm dừng” và “một cửa - một lần” tạo điều kiện thông thoáng cho người và phương tiện lưu thông trên tuyến giao thông. Chính phủ và chính quyền các nước đã có nhiều chủ trương, giải pháp thúc đẩy hợp tác phát triển du lịch giữa các nước trên EWEC như loại bỏ thị thực xuất nhập cảnh, cho phép xe ô tô tay lái nghịch vào Việt Nam… 

Một trong những mục tiêu và quan điểm phát triển của Quảng Trị đã được xác định trong Quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội đến năm 2020 là “Xây dựng Quảng Trị sớm trở thành một trong những trung tâm giao lưu, hợp tác phát triển với các địa phương trong nước và với các nước trong tiểu vùng sông Mê kông mở rộng, đây là một trong những cửa ngõ hướng ra Biển Đông của các nước và vùng lãnh thổ trên tuyến hành lang kinh tế Đông - Tây”. Để thực hiện mục tiêu quan trọng này, trong những năm tới, Quảng Trị sẽ dựa vào lợi thế Đường 9 làm trục xương sống để phát triển kinh tế tổng hợp, xây dựng thành tuyến kinh tế động lực của tỉnh với 4 khu vực trọng điểm kinh tế trên EWEC là Khu kinh tế thương mại đặc biệt Lao Bảo, thành phố Đông Hà, tam giác du lịch - dịch vụ biển Cửa Việt - Cửa Tùng - đảo Cồn Cỏ và Khu kinh tế Đông Nam Quảng Trị trong tương lai. Xây dựng chuỗi đô thị dọc EWEC gồm: Lao Bảo, Khe Sanh, Krông - Klang, Cam Lộ, Đông Hà, Ái Tử, Quảng Trị, Hải Lăng, Mỹ Thủy với ưu tiên hàng đầu là phát triển thương mại, dịch vụ, du lịch và công nghiệp. 

Phát triển các tuyến, điểm du lịch, gắn du lịch trên tuyến hành lang với các tuyến điểm du lịch lớn của miền Trung, tích cực hợp tác với Lào, Thái Lan xây dựng các chương trình du lịch kết nối các di sản văn hoá của ba nước dọc tuyến hành lang kinh tế Đông – Tây, nghiên cứu triển khai các mô hình sản phẩm, làng nghề, làng văn hoá truyền thống để phục vụ du khách trong nước và quốc tế. Tập trung đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng tam giác du lịch sinh thái biển Cửa Việt - Cửa Tùng - Cồn Cỏ, phấn đấu đưa khu du lịch sinh thái biển trên thành khu du lịch sinh thái trọng điểm của cả nước. 

Quảng Trị sẽ xây dựng tuyến cao tốc Cam Lộ - Lao Bảo nối với tuyến đường bộ cao tốc Bắc- Nam; nâng cấp cảng Cửa Việt cho tàu có trọng tải 3.000-5.000 DWT, xây dựng cảng Mỹ Thủy đón tàu từ 40.000 - 50.000 DWT, nghiên cứu đề xuất xây dựng tuyến đường sắt cận cao tốc Lao Bảo - Mỹ Thủy... Nâng cấp và mở rộng các đô thị Đông Hà, Quảng Trị, Ái Tử, Hải Lăng và xây dựng một số trung tâm thương mại, cung cấp các dịch vụ cao cấp, hiện đại. Hợp tác chặt chẽ với các Bộ, Ngành Trung ương, chính quyền các địa phương và các nước EWEC để tập trung tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc, trở ngại và thách thức để biến hành lang Đông - Tây thực sự trở thành hành lang kinh tế phát triển năng động, tạo bước đột phá quan trọng trong phát triển kinh tế, xã hội và hội nhập kinh tế quốc tế.