M&A và những tác động tới nền kinh tế ASEAN

Thực tế M&A tại ASEAN
Hiện tại, 5 nước thành viên ASEAN đã có pháp luật cạnh tranh riêng (bao gồm: Indinesia, Thái Lan, Singapore, Việt Nam, Malaysia). Các nước thành viên khác đang trong quá trình soạn thảo hoặc sắp ban hành luật. Trong khi đó, các nước này chủ yếu dựa vào quy định của pháp luật điều tiết ngành để đạt được các mục tiêu của chính sách cạnh tranh. Theo dự báo của nhiều chuyên gia kinh tế, thời gian tới, M&A tiếp tục tăng trưởng, các công ty đa quốc gia của ASEAN có xu hướng tìm kiếm nhiều hơn từ thị trường Mỹ và EU. 

Tiến sĩ May Fa’ezah Ahmad Ariffin - Chủ tịch nhóm chuyên gia cạnh tranh ASEAN cho biết: Sự đa dạng trong phát triển và khả năng huy động nguồn lực khu vực ASEAN đòi hỏi phải xây dựng tinh thần tự tin và mối liên kết trong và ngoài khu vực chung. Các hoạt động hợp tác phải tính đến điều kiện và hoàn cảnh cụ thể của các nước thành viên. Hợp tác khu vực được dẫn dắt bởi nhóm các chuyên gia ASEAN về cạnh tranh do Bộ trưởng kinh tế các nước ASEAN thành lập tháng 8/2007 đã mở rộng quan hệ đối tác phát triển trong hợp tác khu vực. 

Theo sổ tay hướng dẫn về chính sách cạnh tranh của ASEAN thì việc xây dựng môi trường kinh doanh công bằng hay hiệu quả có thể góp phần thúc đẩy, tăng cường, phát triển kinh tế và nâng cao lợi ích của người tiêu dùng. 

Trong thời gian qua, trên thế giới đã có một số vụ sáp nhập lớn mà trong đó các bên tham gia đều có công ty con hoặc chi nhánh tại Việt Nam, (như Alcatel - Lucent, ICI - Akzo Nobel,…). Nhiều công ty đã chiếm lĩnh thị phần lớn và xuất hiện trường hợp các công ty tư nhân tuyên bố hoặc quảng bá thị phần đối với các sản phẩm của mình. Bên cạnh những tác động tích cực như thúc đẩy và tăng trưởng nền kinh tế, phân bổ lại nguồn lực từ công ty hoạt động có hiệu quả thấp sang công ty hoạt động hiệu quả cao hơn, thì các chuyên gia kinh tế cũng khuyến cáo rằng, nếu hoạt động M&A không tốt sẽ tạo cơ hội cho các doanh nghiệp lớn thâu tóm, mở rộng quy mô, tạo ra những siêu công ty ảnh hưởng không tốt đến môi trường kinh doanh. 

Các đại biểu thảo luận phiên thứ hai về tổng quan và triển vọng M&A trong 
và ngoài khu vực ASEAN.

Những vấn đề đặt ra
Phát biểu tại Hội nghị cạnh tranh ASEAN lần thứ 2 với chủ đề “Mua bán và sáp nhập: Những tác động đến khu vực ASEAN”, tiến sĩ Trần Tuấn Anh - Thứ trưởng Bộ Công Thương cho rằng, trong thời gian tới, hoạt động mua bán và sáp nhập là một xu thế phổ biến trong quá trình tái cơ cấu của các doanh nghiệp Việt Nam. Trong năm 2011, giá trị các giao dịch qua các thương vụ được xác nhận, việc mua bán và sáp nhập của ASEAN đạt được hơn 23,2 tỷ USD. Trong nửa đầu năm 2012, con số này đạt mức kỷ lục với 26,2 tỷ USD. Như vậy, xu thế M&A đang phát triển rất nhanh chóng trong chiến lược kinh doanh của các doanh nghiệp Việt Nam cũng như các nước trong khu vực. Việc này đặt ra những vấn đề về việc củng cố và hoàn thiện khung pháp lý đối với các cơ quan quản lý nhà nước trong hoạt động của doanh nghiệp. Bên cạnh đó, việc tạo môi trường kinh doanh thuận lợi cho các doanh nghiệp đang là bài toán lớn đặt ra với các cơ quan quản lý nhà nước. 

Các chuyên gia kinh tế cũng chỉ ra rằng, khi thị trường được kiểm soát tốt sẽ khuyến khích các doanh nghiệp cố gắng kinh doanh hiệu quả vì nếu không sẽ dễ dàng bị các công ty khác thâu tóm. Một trong những lý do chính đáng trong M&A là các doanh nghiệp có giá cổ phiếu thấp hơn có cơ hội được các nhà quản lý tài năng và có năng lực cao tiếp quản. Khi hai doanh nghiệp hợp nhất có thể làm tăng sức mạnh thị trường. 

Để phát huy tối đa hiệu quả của M&A thì cần phải xây dựng hệ thống pháp luật và chính sách để tạo điều kiện cho các hoạt động sáp nhập. Mối quan hệ giữa tự do hóa FDI và chính sách cạnh tranh ngày càng đòi hỏi sự tăng cường hợp tác giữa các cơ quan cạnh tranh. Trong đó, chính sách cạnh tranh là chính sách tiên phong trong các công cụ chính sách nhằm duy trì “khả năng có thể cạnh tranh” và môi trường cạnh tranh. Để mang lại lợi ích cho doanh nghiệp tham gia M&A và quốc gia, Chủ tịch Viện M&A và liên kết Thụy Sĩ – GS. Christopher Kummer và bà Bùi Khánh Linh – Chuyên gia cao cấp về M&A đưa ra lời khuyên: “Chính phủ và các cơ quan quản lý cạnh tranh cần khuyến khích các doanh nghiệp khi tiến hành M&A thì nên tìm đến nhà tư vấn. Các bên tham gia cần nắm rõ quy định về điều khoản và đàm phán thương lượng trước khi kí kết hợp tác M&A”. 

Theo tiến sĩ May Fa’ezah Ahmad Ariffin thì chính sách cạnh tranh sẽ đóng vai trò hữu ích trong việc khuyến khích ASEAN khám phá, áp dụng các chiến lược, cách tiếp cận mới mẻ, sáng tạo nhằm nâng cao chuỗi giá trị. Chương trình hoạt động về những chính sách rất phức tạp. Tuy nhiên, những thách thức đối với ASEAN không phải là không thể vượt qua. Trên thực tế, ASEAN đã vượt qua nhiều khó khăn kể từ khi thành lập vào năm 1967 để đạt được những thành công như hiện nay.