[Emagazine] Nhà máy Bia Hà Nội - Mê Linh: Đưa tinh thần Nghị quyết 57 vào từng công đoạn sản xuất

Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia xác định doanh nghiệp là một trong những chủ thể, động lực chính của quá trình này. Đối với các cơ sở sản xuất, định hướng đó gắn trực tiếp với việc làm chủ thiết bị, khai thác dữ liệu và giải quyết những vấn đề phát sinh trong vận hành.

Tinh thần ấy cũng được thể hiện trong Nghị quyết Đại hội Đảng bộ Tổng Công ty CP Bia - Rượu - NGK Hà Nội (HABECO) nhiệm kỳ 2025-2030, với định hướng thúc đẩy đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh trong hoạt động của Tổng công ty. Để đưa những định hướng này vào thực tiễn, các sáng kiến cải tiến kỹ thuật tại từng đơn vị sản xuất là một phương thức triển khai cụ thể. Năm 2025, HABECO ghi nhận gần 200 sáng kiến cải tiến, mang lại giá trị làm lợi gần 35 tỷ đồng trên phạm vi Tổng công ty.

Là cơ sở sản xuất chủ lực của Tổng công ty Cổ phần Bia - Rượu - Nước giải khát Hà Nội (HABECO), Nhà máy Bia Hà Nội - Mê Linh có công suất thiết kế 200 triệu lít bia/năm, với các dây chuyền chiết đạt công suất cao nhất 60.000 chai, lon/giờ. Hệ thống thiết bị được đầu tư đồng bộ từ châu Âu tạo nền tảng cho sản xuất quy mô lớn.

Để khai thác hiệu quả hệ thống này, Nhà máy phải đáp ứng đồng thời nhiều yêu cầu: bảo đảm chất lượng đồng đều giữa các mẻ, duy trì thiết bị hoạt động ổn định, sử dụng hợp lý năng lượng và nguyên liệu, quản lý hàng hóa đúng lô và giao theo kế hoạch. Điều đó đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa công nghệ sản xuất, tổ chức vận hành và quản lý thông tin, đồng thời đặt ra nhu cầu thường xuyên cải tiến thiết bị, quy trình và phương thức làm việc.

Gắn với những yêu cầu thực tế ấy, hoạt động cải tiến kỹ thuật tại Nhà máy đã được hình thành và duy trì qua nhiều năm. Các sáng kiến triển khai trong năm 2025, với hiệu quả được tính toán trên cơ sở sản lượng năm 2023, phản ánh quá trình tích lũy năng lực đổi mới của Nhà máy. Thông qua những giải pháp xuất phát từ công việc hằng ngày, Nhà máy Bia Hà Nội - Mê Linh tiếp tục cụ thể hóa tinh thần Nghị quyết 57 và định hướng của Đảng bộ HABECO, góp phần nâng cao chất lượng sản phẩm, hiệu quả sản xuất và hiệu quả sử dụng tài nguyên.

Trong sản xuất bia, tiết kiệm năng lượng, nước và hóa chất có quan hệ trực tiếp với hiệu quả vận hành. Tại Nhà máy Bia Hà Nội - Mê Linh, các giải pháp tiết kiệm được triển khai từ thiết bị đến từng công đoạn sản xuất. Nhà máy đã lắp biến tần cho bơm nước cấp, bơm bia và bơm vệ sinh CIP, điều khiển tự động quạt cấp lạnh theo nhiệt độ, thay thế đèn chiếu sáng bằng đèn LED. Dữ liệu điện, nước, hơi được thống kê hằng tháng và đối chiếu với sản lượng từng khu vực, giúp bộ phận kỹ thuật xác định nơi cần tối ưu.

Năm 2025, nhà máy đặt mục tiêu giảm 1% tiêu hao hơi bão hòa so với năm 2024, khi mức tiêu hao đạt 0,299 tấn trên 1.000 lít bia. Yêu cầu này được cụ thể hóa ở từng công đoạn.

Từ đầu năm, Xưởng Chế biến và Phòng Kỹ thuật - KCS đặt mục tiêu giảm lượng hơi dùng cho mỗi mẻ nấu trên thiết bị hiện có. Việc Tổng công ty điều chỉnh tỷ lệ bay hơi cho phép từ 6-8% xuống 5-7% tạo điều kiện để nhóm kỹ sư Nguyễn Cao Việt và Phạm Hải Dương đề xuất sáng kiến phân bổ lại thời gian đun sôi tại nồi hoa, giảm lưu lượng hơi cấp và điều chỉnh hệ thống thu hồi năng lượng.

Sau cải tiến, thời gian ba giai đoạn đun sôi được điều chỉnh từ 23, 14 và 23 phút thành 3, 27 và 30 phút. Tổng thời gian vẫn là 60 phút, nhưng do hệ thống thu hồi năng lượng chỉ hoạt động ở giai đoạn hai và ba, thời gian thu hồi tăng từ 37 lên 57 phút. Đồng thời, nhiệt độ dịch đường qua bộ gia nhiệt tăng từ 92°C lên 95°C; tổng thời gian nâng nhiệt giảm từ khoảng 14 xuống 10 phút/mẻ.

Nhờ đó, lượng hơi bão hòa sử dụng giảm từ khoảng 6.350 xuống 4.650 kg/mẻ, tiết kiệm 1,7 tấn hơi, tương đương khoảng 1,27 triệu đồng/mẻ theo đơn giá năm 2025. Với 1.000 mẻ sản xuất, giá trị tiết kiệm dự kiến đạt khoảng 1,3 tỷ đồng. Kết quả đánh giá cảm quan từ khi áp dụng cải tiến cho thấy chất lượng bán thành phẩm ổn định.

Việc tiết kiệm nước và hóa chất cũng được thực hiện ở các công đoạn khác. Dây chuyền chiết lon hoạt động liên tục khiến rêu nhớt phát triển nhanh trong máy thanh trùng, có thời điểm gây tắc nghẽn hệ thống phun tia. Tình trạng này ảnh hưởng đến vệ sinh thiết bị và khả năng duy trì điều kiện công nghệ. Để xử lý, nhà máy phải vệ sinh bằng nước nóng và hóa chất hằng tháng, kéo theo tiêu hao nước, năng lượng, nhân công và thời gian dừng máy.

Từ thực trạng đó, Phòng Kỹ thuật Nhà máy bia Hà Nội - Mê Linh đề xuất thử nghiệm ứng dụng thiết bị định lượng hóa chất Brominator để cấp hóa chất theo lượng cài đặt và tín hiệu điều khiển, giúp kiểm soát rêu nhớt, hạn chế cáu cặn, ăn mòn và giữ các máng phun thông thoáng.

Tổng chi phí của phương án mới khoảng 211,2 triệu đồng, giảm khoảng 46% so với mức 388 triệu đồng của phương án cũ. Lượng nước sử dụng giảm từ 0,13 xuống 0,078 m³/1.000 lít bia thành phẩm, tương đương 40%; thời gian vệ sinh giảm khoảng 16 giờ/tháng. Lượng nước xả thải cũng giảm, trong khi hệ thống xử lý nước thải không ghi nhận bất thường; các chỉ tiêu COD, tổng nitơ và tổng phốt pho không có sự khác biệt so với trước thử nghiệm.

Ở công đoạn phủ bóng thân chai sau dán nhãn, hóa chất giúp làm mờ vết xước trắng nhưng chỉ một phần bám lên chai, phần còn lại chảy vào hệ thống thu gom nước thải. Sau khi lấy mẫu kiểm tra khả năng tái sử dụng, nhóm kỹ sư Nguyễn Minh Thái và Phan Anh Hào xưởng Thành phẩm đề xuất lắp máng thu hồi. Dung dịch được lọc cặn qua túi lọc, đưa về bồn chứa để tiếp tục sử dụng, vẫn bảo đảm yêu cầu ngoại quan của sản phẩm. Theo tính toán, hệ thống thu hồi, lọc và tái sử dụng dung dịch có thể thu hồi khoảng 20% lượng dung dịch phun, giá trị tiết kiệm dự kiến của giải pháp này khoảng 783,9 triệu đồng/năm.

Cùng với các sáng kiến tại từng công đoạn, Nhà máy theo dõi kết quả giảm tiêu hao ở cấp bộ phận. Theo báo cáo năng lượng của Nhà máy, Xưởng Chế biến ghi nhận tiêu hao điện giảm 9,6%, hơi bão hòa giảm 8%, nước sạch giảm 9,4% và xút giảm 23,8%. Xưởng Thành phẩm tiêu hao điện giảm từ 22,67 xuống 19,73 kWh/1.000 lít quy đổi, tương đương 12,97%; tiêu hao xút giảm 19,6%. Các chỉ tiêu này tạo cơ sở để đánh giá hiệu quả vận hành và xác định những công đoạn cần tiếp tục cải tiến.

Khả năng làm chủ thiết bị còn được thể hiện qua sáng kiến viết lại chương trình điều khiển PU Control của kỹ sư điện tự động hóa Phương Thành Công - Xưởng Phụ trợ. PU là chỉ số đánh giá mức độ thanh trùng dựa trên thuật toán tương quan giữa nhiệt độ và thời gian xử lý.

Máy thanh trùng do Krones cung cấp phục vụ dây chuyền chiết chai số 3, có công suất thiết kế 60.000 chai/giờ, sử dụng cho chai 330 ml và 450 ml. Khi băng tải chạy liên tục, chỉ số trên màn hình máy và kết quả đo cầm tay của Phòng Kỹ thuật - KCS tương đương nhau. Nhưng khi máy dừng chạy, sự chênh lệch bắt đầu xuất hiện  gây khó khăn cho việc kiểm soát chất lượng bia chai.

Kỹ sư Phương Thành Công đã đề xuất viết lại chương trình PU Control, đồng bộ ngưỡng tính từ bộ điều khiển đến dữ liệu thuật toán, hiệu chỉnh thông số và đo kiểm đối chiếu.  Máy được chạy thử ở cả chế độ liên tục và dừng chờ nhiều lần, sử dụng hai thiết bị đo cầm tay để đối chiếu, đồng thời theo dõi nhiệt độ, tốc độ băng tải, thời gian thanh trùng và biểu đồ tích lũy PU.

Sau cải tiến, máy hoạt động tốt, chỉ số PU đầu ra ổn định và đạt yêu cầu cài đặt, góp phần bảo đảm chất lượng sản phẩm và năng suất dây chuyền. Việc chủ động xây dựng, kiểm chứng chương trình điều khiển giúp đội ngũ kỹ thuật xử lý được vấn đề phát sinh tại chỗ, đồng thời tránh khoản chi phí thuê nhà cung cấp theo mức chào giá tương đương 300 triệu đồng.

Ở khâu quản lý kho, thay đổi cách quản lý tồn kho từ tháng 11/2022 đặt ra yêu cầu theo dõi đồng thời đơn hàng gửi kho và đơn hàng mới. Trong những ngày xuất hàng gửi kho, lượng xe có thể đạt 60-70 xe/ngày, mỗi xe nhận trung bình 3-4 loại bia, khiến việc theo dõi thủ công mất nhiều thời gian và dễ nhầm lẫn. Nhóm chuyên viên Phạm Thị Hoa, Trần Tuấn Anh và Nguyễn Quý Duy - Phòng Điều độ đã xây dựng giải pháp sử dụng Excel, kết hợp dữ liệu đơn hàng từ Abivin và đối chiếu tồn kho trên SAP.

Từ danh sách đơn gửi kho của Phòng Kế hoạch, nhân viên nhập dữ liệu vào Excel, kiểm tra số lượng với hóa đơn và dùng công thức phân bổ hàng theo nguyên tắc nhập trước - xuất trước. Khi xuất hết số lượng đã phân bổ tại một lô, công thức chuyển sang lô tiếp theo. Khi xe đến, dữ liệu đơn hàng trên Abivin được sao chép vào phiếu yêu cầu xuất hàng bằng Excel để xác định lô cần xuất, kèm ngày giờ và thông tin lái xe. Nhân viên ghi nhận ngày giờ sản xuất của lô để cập nhật trên Abivin - SAP.

Cuối ca, dữ liệu xuất hàng được đối chiếu với tồn kho SAP; các cột “đã xuất”, “còn lại” giúp theo dõi tiến độ giao hàng. Với lô phục vụ cả đơn gửi kho và đơn mới, nhân viên bổ sung ghi chú số lượng cần giữ lại. Quy trình hỗ trợ xuất đúng số lượng, đúng lô và truy vết hàng hóa, đồng thời cho thấy việc hoàn thiện quy tắc nghiệp vụ và đối chiếu dữ liệu là điều kiện để phát huy hiệu quả hệ thống quản trị.

Từ các sáng kiến tại Nhà máy Bia Hà Nội - Mê Linh, năng lực đổi mới được thể hiện qua việc nhận diện vấn đề, xây dựng giải pháp và kiểm chứng trong điều kiện sản xuất thực tế. Khi kinh nghiệm vận hành của người lao động gắn với đo kiểm và quản lý dữ liệu, Nhà máy có thêm cơ sở để nâng cao chất lượng, tiết kiệm tài nguyên và hoàn thiện quản trị, đưa tinh thần Nghị quyết 57 và định hướng của Đảng bộ HABECO vào từng công đoạn sản xuất.

Khi một chương trình điều khiển được hiệu chỉnh đúng, một mẻ nấu dùng ít hơi hơn, hóa chất được thu hồi và dữ liệu lô hàng được quản lý rõ hơn, năng lực cạnh tranh được bồi đắp từ bên trong nhà máy. Những cải tiến ấy tạo nền tảng để Nhà máy Bia Hà Nội - Mê Linh tiếp tục nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả sử dụng nguồn lực trong quá trình đổi mới sản xuất.