Hải Phòng: Từ thành phố cảng đến cực tăng trưởng công nghiệp chiến lược

Trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam đang tái cơ cấu sang mô hình tăng trưởng bền vững dựa trên đổi mới sáng tạo, công nghệ và kinh tế xanh, TP.Hải Phòng nổi lên như một cực tăng trưởng công nghiệp chiến lược của cả nước với những lợi thế nổi trội về cả quy mô, cấu trúc lẫn chất lượng phát triển kinh tế.

Năm 2025, tăng trưởng GRDP của TP.Hải Phòng ước đạt 11,81% - cao thứ hai cả nước và gấp 1,5 lần mức bình quân toàn quốc, đồng thời trở thành địa phương duy nhất duy trì 11 năm liên tiếp mức tăng trưởng hai con số. Quy mô nền kinh tế theo đó đạt xấp xỉ 30 tỷ USD, đứng thứ ba cả nước.

Ông Nguyễn Hoàng Long - Giám đốc Sở Công Thương Hải Phòng cho biết, trong bối cảnh kinh tế thế giới còn nhiều biến động, quy mô sản xuất công nghiệp của Hải Phòng vẫn được mở rộng tích cực, đóng vai trò trụ cột dẫn dắt tăng trưởng chung với chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) ước đạt 15,11%. Tỷ trọng công nghiệp chế biến, chế tạo chiếm khoảng 44,4% GRDP.

Sản xuất công nghiệp tập trung vào các ngành mũi nhọn như điện tử, cơ khí, ô tô, chế biến chế tạo, công nghiệp bán dẫn,…  với các tổ hợp sản xuất hiện đại, quy mô lớn mang tầm vóc khu vực và toàn cầu. Đồng thời, cấu trúc sản xuất tiếp tục chuyển dịch rõ nét theo hướng nâng cao giá trị gia tăng và hàm lượng công nghệ. Sản phẩm công nghệ cao đóng góp tới 61,5% giá trị sản xuất công nghiệp chế biến, chế tạo của thành phố.

Các con số ấn tượng này là thành quả của sự kết hợp giữa nỗ lực cải thiện môi trường đầu tư, điều hành linh hoạt của địa phương và khung chính sách vĩ mô ngày càng đồng bộ, hoàn thiện. Trong đó, các chính sách thúc đẩy phát triển công nghiệp theo chiều sâu, xanh hóa sản xuất và hội nhập kinh tế quốc tế do Bộ Công Thương tham mưu, xây dựng đóng vai trò quan trọng trong việc tạo nền tảng thống nhất để Hải Phòng tập trung nguồn lực vào các lĩnh vực sản xuất có giá trị gia tăng cao, gắn sản xuất với xuất khẩu và sự phát triển của chuỗi cung ứng toàn cầu.

Sự đồng bộ giữa quy hoạch ngành, chính sách thị trường và thực thi tại địa phương đã giúp Hải Phòng hình thành hệ sinh thái sản xuất tích hợp: công nghiệp chế biến - cảng biển - dịch vụ logistics.

Trong đó, công nghiệp chế biến - chế tạo với 44 khu công nghiệp và 80 cụm công nghiệp giữ vai trò trung tâm tạo ra giá trị gia tăng và định hình năng lực cạnh tranh chiến lược, dài hạn của thành phố. Song hành với đó là hệ thống 52 cảng biển, bao gồm cụm cảng nước sâu, kết nối trực tiếp các tuyến vận tải trong nước và quốc tế, cho phép hàng hóa đi thẳng từ nhà máy tới các thị trường trọng điểm như Hoa Kỳ, châu Âu.

Đồng thời, hệ thống logistics hiện đại giúp điều phối “nhịp nhàng” toàn bộ chuỗi sản xuất - xuất khẩu, cũng như giúp doanh nghiệp chủ động khai thác hiệu quả các hiệp định thương mại tự do (FTA), mở rộng thị trường và nâng cao sức cạnh tranh trong bối cảnh thương mại toàn cầu biến động.

Ba trụ cột này được liên kết chặt chẽ và vận hành đồng bộ, hình thành chuỗi giá trị tương đối hoàn chỉnh từ sản xuất đến xuất khẩu. Nhờ đó, Hải Phòng không chỉ là cửa ngõ giao thương, mà đã vươn lên trở thành trung tâm sản xuất hướng ngoại có sức lan tỏa vùng và lợi thế cạnh tranh dài hạn.

Hệ sinh thái sản xuất tích hợp đóng vai trò quan trọng trong việc đưa Hải Phòng trở thành điểm đến nổi bật của dòng vốn đầu tư trong và ngoài nước thời gian qua. Đối với các nhà đầu tư nước ngoài, lũy kế đến cuối năm 2025, thành phố có hơn 2.000 dự án FDI còn hiệu lực, với tổng vốn đăng ký trên 45,6 tỷ USD. Trên 80% số dự án đầu tư thuộc các lĩnh vực công nghệ cao, chế biến - chế tạo, logistics và cảng biển.

Trong đó, ngày càng nhiều dự án có hàm lượng công nghệ, giá trị gia tăng cao, chiếm những mắt xích trọng yếu trong chuỗi cung ứng toàn cầu như Tập đoàn LG (với hệ sinh thái đầu tư hơn 10 tỷ USD), Bridgestone (hơn 1,2 tỷ USD), Pegatron (gần 1 tỷ USD), hay Rorze Robotech (hơn 300 triệu USD). Sự đổ bộ của các dự án này không chỉ dừng lại ở quy mô vốn đầu tư, mà còn là những “hạt nhân công nghệ” đem theo năng lực R&D, nền tảng sản xuất tiến tiến và chuẩn mực quản trị toàn cầu.

Với tâm thế chủ động khai thác tối đa tác động lan tỏa của dòng vốn ngoại, Bộ Công Thương và Sở Công Thương Hải Phòng đã triển khai loạt giải pháp đồng hành cùng doanh nghiệp trong nước. Trọng tâm là các hoạt động kết nối cung - cầu, tư vấn cải tiến sản xuất, chuyển giao công nghệ, đào tạo nâng cao chất lượng và năng lực quản trị.

Qua đó, doanh nghiệp Việt không chỉ được tiếp cận trực tiếp với yêu cầu kỹ thuật và quy trình đánh giá khắt khe của các đối tác nước ngoài, mà còn có cơ sở để tái cấu trúc chiến lược đầu tư, đẩy mạnh đổi mới công nghệ và hoàn thiện hệ thống quản trị theo chuẩn mực quốc tế. Mục tiêu không dừng ở tăng trưởng doanh thu ngắn hạn, mà hướng tới xây dựng nền tảng năng lực bền vững cho các doanh nghiệp trong nước.

Thực tế cho thấy, số lượng doanh nghiệp Hải Phòng tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu với vai trò vendor cấp 1 - cấp 2 cho các tập đoàn đa quốc gia tăng qua từng năm, chuyển mình từ gia công lắp ráp thuần túy sang đảm nhận những công đoạn có giá trị gia tăng cao.

Đồng thời, với khung chính sách phát triển công nghiệp, thương mại ngày càng hoàn thiện và định hướng tăng trưởng được xác lập rõ ràng, loạt doanh nghiệp trong nước đẩy mạnh mở rộng sản xuất, cả về quy mô lẫn chiều sâu, tại TP.Hải Phòng. Riêng năm 2025, lượng vốn đầu tư trong nước đổ vào Hải Phòng đạt mức cao lịch sử, hơn 560.000 tỷ đồng (tương đương 24,1 tỷ USD), tăng gần 10 lần so với cùng kỳ.

Nổi bật, tháng 9/2025, Tập đoàn Vingroup khởi công dự án Nhà máy Nhiệt điện LNG công suất 4.800 MW với tổng số vốn hơn 178.000 tỷ đồng. Theo Quy hoạch Điện VIII (điều chỉnh), đây sẽ là nhà máy nhiệt điện lớn nhất Việt Nam và thuộc nhóm các nhà máy điện khí LNG có quy mô hàng đầu thế giới. 

Trong lĩnh vực vật liệu công nghệ cao, Tập đoàn An Phát Holdings đã khởi công Nhà máy sản xuất nhựa phân hủy sinh học PBAT tại Khu công nghiệp Đình Vũ vào tháng 5/2024. Với công suất thiết kế 70.000 tấn/năm, dự án thuộc nhóm dẫn đầu thế giới về năng lực sản xuất PBAT.

Song song với đó, cơ sở hạ tầng phục vụ sản xuất tiếp tục được mở rộng với 19 khu công nghiệp mới được thành lập trong năm 2025. Điển hình, Tổng công ty Phát triển Đô thị Kinh Bắc - CTCP đã khởi công Khu công nghiệp Tràng Duệ 3 (650 ha), tổng vốn hơn 8.000 tỷ đồng. Tương tự, Tổng công ty IDICO - CTCP triển khai Khu công nghiệp Vinh Quang (350 ha) với tổng vốn đầu tư giai đoạn 1 hơn 3.500 tỷ đồng. Các dự án này đều được định hướng đón đầu làn sóng đầu tư giai đoạn tới, trở thành các trung tâm công nghiệp - công nghệ cao.

Có thể thấy, một hệ sinh thái “kép” giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp trong nước với mức độ bổ trợ và lan tỏa ngày càng cao đã từng bước hình thành rõ nét tại TP.Hải Phòng. Sự cộng hưởng này không chỉ nâng tỷ lệ nội địa hóa, gia tăng giá trị giữ lại trong nước, mà còn thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu công nghiệp theo chiều sâu, định hình các ngành mũi nhọn có hàm lượng công nghệ cao. 

Trong quá trình chuyển dịch này, các chính sách phát triển theo hướng bao trùm, bền vững mà Bộ Công Thương đang thúc đẩy tiếp tục đóng vai trò “chất xúc tác”, tạo động lực để hệ sinh thái này mở rộng và nâng cao chất lượng liên kết. Bên cạnh việc bảo đảm sự liên thông, hài hòa giữa các chính sách phát triển năng lượng, công nghiệp, thị trường, hội nhập kinh tế, Bộ Công Thương đồng thời giữ vai trò tham vấn chiến lược, điều phối liên ngành, bảo đảm tính đồng bộ từ thu hút đầu tư có chọn lọc, phát triển hạ tầng đến hoàn thiện tiêu chuẩn kỹ thuật theo thông lệ quốc tế.

Trên nền tảng đó, quy mô sản xuất công nghiệp tại Hải Phòng không chỉ mở rộng về số lượng doanh nghiệp, mà còn từng bước nâng cao chất lượng liên kết và năng lực cạnh tranh. Sự chuyển dịch theo chiều sâu này tạo tiền đề vững chắc cho mục tiêu phát triển bền vững, củng cố vị thế của thành phố trong cấu trúc công nghiệp quốc gia và trở thành mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng đa tầng, quy mô toàn cầu.

Năm 2026, TP.Hải Phòng đặt chỉ tiêu IIP ở mức cao, tăng từ 15,5 - 16%. Chia sẻ về con số này, ông Nguyễn Hoàng Long - Giám đốc Sở Công Thương Hải Phòng cho biết, mặc dù nền kinh tế toàn cầu còn nhiều biến động, với sự quyết tâm, nỗ lực và hành động quyết liệt của các ban, ngành thành phố, các doanh nghiệp trên địa bàn, mục tiêu tăng trưởng trên hoàn toàn khả thi.

Cơ sở cho nhận định này không chỉ nằm ở nền tảng tăng trưởng hiện hữu, mà còn ở các động lực mới khi TP.Hải Phòng đang tập trung đôn đốc, chủ động phối hợp, hỗ trợ 102 chủ đầu tư dự án công nghiệp với tổng mức đầu tư trên 1,6 tỷ USD, đẩy nhanh tiến độ xây dựng để sớm đi vào hoạt động sản xuất trong năm 2026, đóng góp năng lực sản xuất mới cho tăng trưởng công nghiệp.

Song hành với nỗ lực nội tại của thành phố, sự hỗ trợ toàn diện của Bộ Công Thương sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng giúp Hải Phòng định hình nền tảng phát triển công nghiệp dài hạn. Thông qua việc từng bước tháo gỡ các vướng mắc về cơ chế, chính sách; đồng hành hướng dẫn triển khai các chiến lược phát triển công nghiệp, thương mại và logistics; bảo đảm cân đối cung ứng năng lượng; thúc đẩy hoạt động xuất nhập khẩu và hỗ trợ doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu, Bộ Công Thương đã và đang góp phần tạo dựng một môi trường phát triển đồng bộ, ổn định.

Những giải pháp mang tính định hướng và điều phối này không chỉ xử lý hiệu quả các “điểm nghẽn” trước mắt, mà còn mở ra không gian tăng trưởng dài hạn, tạo động lực để Hải Phòng cất cánh trở thành trung tâm công nghiệp - công nghệ cao của cả nước và khu vực vào năm 2030.