La Bằng đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, phát triển vùng chè theo hướng hiện đại và bền vững

La Bằng là một trong những vùng chè có truyền thống sản xuất lâu đời của tỉnh Thái Nguyên. Hiện nay, địa phương có khoảng 1.135,7 ha chè, trong đó 1.079,3 ha chè kinh doanh và 56,4 ha chè kiến thiết cơ bản. Xác định cây chè là một trong những sản phẩm nông nghiệp chủ lực, địa phương luôn chú trọng đổi mới phương thức sản xuất, nâng cao chất lượng và giá trị sản phẩm thông qua ứng dụng khoa học công nghệ.

Đáng chú ý, khoảng 360 ha chè được chứng nhận VietGAP, 17 ha chè được chứng nhận hữu cơ và 65,31 ha được cấp mã số vùng trồng. Đây là cơ sở quan trọng để La Bằng phát triển vùng nguyên liệu tập trung, kiểm soát quy trình sản xuất, nâng cao chất lượng và đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường.

Trước đây, hoạt động chăm sóc và chế biến chè chủ yếu dựa vào kinh nghiệm của người dân, năng suất và chất lượng sản phẩm chưa thực sự đồng đều. Những năm gần đây, cùng với sự hỗ trợ của chính quyền và các cơ quan chuyên môn, nhiều hộ dân, hợp tác xã đã chủ động đầu tư máy móc, thiết bị, đưa tiến bộ khoa học kỹ thuật vào các khâu sản xuất.

Trong khâu trồng và chăm sóc, người dân từng bước áp dụng quy trình kỹ thuật tiên tiến từ lựa chọn giống, bón phân, quản lý dinh dưỡng, phòng trừ sâu bệnh đến thu hái theo tiêu chuẩn an toàn. Đặc biệt, việc lắp đặt hệ thống tưới phun mưa, tưới thông minh góp phần chủ động nguồn nước, nâng cao hiệu quả chăm sóc, tiết kiệm công lao động và cải thiện năng suất cây trồng.

Ở khâu chế biến, nhiều cơ sở đã đầu tư máy sao chè bằng ga, máy sao chè bằng điện và hệ thống đóng gói tự động thay thế dần phương thức sản xuất thủ công. Việc đổi mới thiết bị, công nghệ giúp kiểm soát tốt hơn các công đoạn chế biến, giảm sức lao động, nâng cao năng suất, đồng thời giữ được hương thơm, màu nước và chất lượng đặc trưng của chè La Bằng.

Nhờ ứng dụng khoa học công nghệ, giá trị sản phẩm chè của địa phương từng bước được nâng lên. Giá bán chè búp khô bình quân hiện dao động từ 200.000–500.000 đồng/kg; một số sản phẩm chè đặc sản của các hợp tác xã có giá từ 1–3 triệu đồng/kg.

Không chỉ dừng lại ở đổi mới thiết bị sản xuất, La Bằng còn chú trọng phát triển chế biến sâu nhằm khai thác tốt hơn giá trị của cây chè. Tiêu biểu là Hợp tác xã Lạc Yên Trà. Từ hộ kinh doanh thành lập năm 2023, đến năm 2025, mô hình đã phát triển thành hợp tác xã với nhà xưởng rộng 400 m², đạt tiêu chuẩn quản lý chất lượng ISO 22000:2018 cùng vùng nguyên liệu trà sạch được quy hoạch theo hướng hữu cơ.

Chị Nguyễn Hải Yến, Giám đốc Hợp tác xã Matcha Lạc Yên Trà cho biết: Điểm nổi bật của mô hình là định hướng phát triển sản phẩm matcha từ nguyên liệu chè Thái Nguyên. Thay vì chỉ tập trung vào sản phẩm trà truyền thống, hợp tác xã chú trọng chế biến sâu, tạo ra sản phẩm có giá trị gia tăng cao hơn. Đến nay, sản phẩm của Lạc Yên Trà đã được nhiều chuỗi F&B, cửa hàng đồ uống và thực phẩm hướng tới sức khỏe trong nước lựa chọn, đồng thời từng bước tiếp cận thị trường Pháp và Hàn Quốc.

Cùng với ứng dụng khoa học công nghệ trong sản xuất và chế biến, chuyển đổi số đang mở ra hướng phát triển mới cho vùng chè La Bằng. Các hợp tác xã, cơ sở sản xuất từng bước ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý, quảng bá và tiêu thụ sản phẩm. Việc xây dựng mã QR truy xuất nguồn gốc, hoàn thiện bao bì, nhãn mác, quảng bá trên mạng xã hội và tham gia các sàn thương mại điện tử góp phần nâng cao tính minh bạch, tăng khả năng nhận diện thương hiệu và mở rộng thị trường tiêu thụ.

Đây là bước chuyển quan trọng trong tư duy sản xuất của người dân. Nếu trước đây hoạt động tiêu thụ chè chủ yếu dựa vào thương lái và các kênh phân phối truyền thống thì hiện nay, các hợp tác xã đã chủ động hơn trong tiếp cận khách hàng, giới thiệu sản phẩm và kết nối với đối tác thông qua nền tảng số. Qua đó, giá trị sản phẩm không chỉ được quyết định bởi chất lượng nguyên liệu mà còn gắn với thương hiệu, thông tin nguồn gốc và khả năng đáp ứng nhu cầu thị trường.

Ông Hoàng Hải An, Chủ tịch UBND xã La Bằng khẳng định: Việc ứng dụng khoa học công nghệ trong sản xuất và chế biến chè đã mang lại hiệu quả tích cực, góp phần nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm, giảm chi phí sản xuất và cải thiện thu nhập cho người dân. Quan trọng hơn, công nghệ đã góp phần thay đổi tư duy sản xuất, chuyển từ phương thức canh tác dựa vào kinh nghiệm sang sản xuất theo quy trình khoa học, hướng tới phát triển bền vững và thân thiện với môi trường.

Trong thời gian tới, xã La Bằng tiếp tục xác định ứng dụng khoa học công nghệ và chuyển đổi số là những giải pháp trọng tâm để nâng cao giá trị cây chè. Địa phương sẽ tập trung duy trì, mở rộng vùng sản xuất chè tập trung; khuyến khích người dân, hợp tác xã sử dụng giống chè có năng suất, chất lượng cao, áp dụng tiến bộ kỹ thuật trong chăm sóc, quản lý dinh dưỡng, tưới tiêu, phòng trừ sâu bệnh và thu hái.

Đối với khâu chế biến, địa phương định hướng hỗ trợ các hợp tác xã, cơ sở sản xuất đầu tư máy móc, thiết bị hiện đại, đa dạng hóa sản phẩm, nâng cao chất lượng và bảo đảm các yêu cầu về an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc. Đồng thời, tiếp tục hỗ trợ chuyển đổi số trong quản lý sản xuất, xây dựng thương hiệu, quảng bá sản phẩm và kết nối thị trường thông qua các nền tảng thương mại điện tử.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, việc tăng cường liên kết giữa chính quyền, cơ quan chuyên môn, doanh nghiệp, hợp tác xã và người dân có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Cùng với hỗ trợ về kỹ thuật, cần tạo điều kiện để các cơ sở sản xuất tiếp cận nguồn vốn, đầu tư thiết bị, nâng cao năng lực ứng dụng công nghệ và phát triển các chuỗi giá trị chè.

Có thể khẳng định, khoa học công nghệ đang trở thành động lực quan trọng trong quá trình đổi mới sản xuất chè tại La Bằng. Từ ứng dụng kỹ thuật canh tác, hệ thống tưới thông minh, máy móc chế biến hiện đại đến chế biến sâu và chuyển đổi số, địa phương đang từng bước hình thành phương thức sản xuất chuyên nghiệp, hiện đại hơn. Đây chính là nền tảng để xây dựng vùng chè La Bằng phát triển theo hướng nông nghiệp thông minh, công nghệ cao, nâng cao thu nhập cho người dân và khẳng định vị thế thương hiệu chè Thái Nguyên trên thị trường trong nước và quốc tế.