Mô hình chợ thí điểm bảo đảm VSATTP ở Hà Tĩnh: Những tín hiệu mừng

Từ những chủ trương, chính sách thiết thực…
Thực hiện chủ trương của Bộ Công Thương, của UBND tỉnh Hà Tĩnh về việc xây dựng mô hình chợ thí điểm bảo đảm VSATTP, Sở Công Thương đã chủ động xây dựng Đề cương, Kế hoạch triển khai thực hiện Dự án tại địa phương. Đồng thời, thống nhất lựa chọn chợ TP. Hà Tĩnh xây dựng mô hình năm 2012. Mô hình đưa ra các tiêu chí chủ yếu, bao gồm: tiêu chí về thực phẩm kinh doanh tại chợ; người trực tiếp kinh doanh thực phẩm và cơ sở vật chất kỹ thuật đối với chợ, đối với các cơ sở kinh doanh tại chợ. Bên cạnh đó, mô hình cũng chỉ ra quyền lợi và nghĩa vụ của các chủ thể tham gia, bao gồm: cán bộ của Ban quản lý chợ, hợp tác xã, doanh nghiệp quản lý, kinh doanh chợ; thương nhân kinh doanh thực phẩm trong chợ và người tiêu dùng các mặt hàng thực phẩm tại chợ. Sở Công Thương Hà Tĩnh đã tổ chức họp dân, tuyên truyền và phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng phòng, ban. Đồng thời, cử cán bộ chuyên môn thường xuyên hướng dẫn, phối hợp, kiểm tra, nắm bắt ý kiến phản hồi từ các thành phần, chủ thể tham gia, để điều chỉnh mô hình phù hợp với thực tế đặt ra. 

Sau khi tiến hành khảo sát 173 chợ kinh doanh thực phẩm trên toàn tỉnh, với 800 hộ kinh doanh thực phẩm và 27 cán bộ Ban quản lý chợ về công tác ATVSTP giai đoạn 2006 - 2011, Sở Công Thương Hà Tĩnh tiến hành tổng hợp, xử lý số liệu điều tra và báo cáo kết quả khảo sát làm cơ sở cho việc hoàn thiện mô hình. 

Bên cạnh đó, Sở Công Thương cũng đã phối hợp với Chi cục ATVSTP tổ chức tập huấn và cấp Giấy chứng nhận tham gia lớp tập huấn kiến thức VSATTP cho 700 thương nhân kinh doanh thực phẩm; Hỗ trợ Ban quản lý chợ thành phố triển khai công tác tuyên truyền vận động các hộ kinh doanh và người tiêu dùng thực hiện công tác VSATTP; Hỗ trợ xây dựng mới 80 bàn kinh doanh thịt gia súc, gia cầm trị giá 3,7 triệu đồng/bàn; mời đơn vị xây dựng đến khảo sát để lập hồ sơ thiết kế dự toán thi công dự án, đến nay, phần thi công công trình đã được nghiệm thu và đưa vào sử dụng. 

Theo quan sát của chúng tôi, tại chợ TP. Hà Tĩnh đã có 100% quầy hàng, ki ốt được kiên cố hóa, không có hộ kinh doanh tạm bợ, việc sắp xếp, bố trí quầy hàng, ngành hàng, nhóm hàng tương đối hợp lý, khoa học và văn minh. Tại các quầy hàng kinh doanh mặt hàng tươi sống, thực phẩm chế biến, ăn nhanh, hàng ăn, hàng cá, thịt, giò chả, mặt bàn của quầy hàng được ốp bằng vật liệu sạch, không han gỉ, không gây ô nhiễm thực phẩm hoặc ốp bằng đá granit, gạch tráng men có độ dày từ 2cm trở lên khá hợp lý và bảo đảm các tiêu chuẩn về VSATTP. Hệ thống cấp nước sạch, hệ thống thoát nước thải đảm bảo vệ sinh môi trường. Việc thu gom nước thải, rác thải, chất thải của chợ nói chung và các khu vực kinh doanh thực phẩm tươi sống, thực phẩm chế biến, rau, củ, quả được thực hiện gọn gàng, sạch sẽ… Đặc biệt, tại khu vực kinh doanh các mặt hàng thịt, cá, hàng ăn được quét dọn, tẩy rửa hóa chất hàng ngày.

… đến hiệu quả kinh tế - xã hội
Theo bà Nguyễn Thị Cẩm Thạch - Trưởng Phòng Quản lý Thương mại - Sở Công Thương Hà Tĩnh, tại các chợ được xây dựng theo mô hình, các hộ kinh doanh sẽ được trang bị các kiến thức về VSATTP thông qua các lớp tập huấn, đào tạo cũng như nâng cao kiến thức bảo quản thực phẩm, đặc biệt là việc không sử dụng hàn the, đảm bảo dư lượng thuốc bảo vệ thực vật trong các mặt hàng tươi sống đều phải đạt yêu cầu cho phép của Bộ Y tế. Như vậy, vấn đề đặt ra khi mô hình hoàn thành là làm sao luôn duy trì hiệu quả quản lý chất lượng VSATTP tại chợ, giúp đảm bảo sức khỏe và tạo được niềm tin cho người tiêu dùng? Cũng theo bà Nguyễn Thị Cẩm Thạch, Ban quản lý các chợ tham gia mô hình thí điểm cần được tập huấn về kỹ năng kiểm tra chất lượng VSATTP và được trang bị các thiết bị kiểm tra nhanh để thực hiện chức năng tự kiểm tra và có thể kiểm tra thường xuyên, nhằm kịp thời xử lý các trường hợp vi phạm trong kinh doanh. 

Sự ra đời của mô hình chợ thí điểm bảo đảm VSATTP đã khắc phục được nhiều khó khăn mà cả hộ kinh doanh và người tiêu dùng đang gặp phải, đó là: cơ sở vật chất cũ kỹ, tình trạng sử dụng hóa chất độc hại, mua bán thực phẩm không rõ nguồn gốc, hàng giả, hàng kém chất lượng, vấn đề môi trường, văn minh thương mại tại chợ… Việc triển khai thành công mô hình đã cho thấy rõ hiệu quả kinh tế - xã hội, làm chuyển biến nhận thức về đảm bảo VSATTP tại chợ, nên nhận được sự đồng tình, ủng hộ cao của các hộ kinh doanh cũng như người tiêu dùng thực phẩm tại chợ. 

Chị Phạm Thị Hồng (TP.Hà Tĩnh) là người thường xuyên phải lựa chọn thực phẩm phục vụ cho bữa ăn hàng ngày của gia đình, tâm sự: “Vừa qua, trên thông tin đại chúng phản ánh nhiều trường hợp thực phẩm có chứa chất độc hại được bày bán tràn lan trên thị trường gây nguy hiểm cho người tiêu dùng, tôi rất lo sợ “tiền thật mua phải của giả”. Kể từ khi chợ thành phố áp dụng mô hình này, chúng tôi rất yên tâm khi chọn lựa thực phẩm mình yêu thích, với giá cả cũng phải chăng”. 

Còn tiểu thương Nguyễn Thiên Lý (hộ kinh doanh thịt lợn) chia sẻ: “Bước đầu tham gia mô hình chúng tôi có phần e ngại. Sau khi được tham gia tập huấn, cơ sở vật chất được đầu tư, tôi hiểu rõ hơn về các kỹ thuật đảm bảo VSATTP cũng như được hỗ trợ xây dựng quầy hàng khang trang, sạch sẽ hơn… sức mua của người tiêu dùng có phần tăng hơn, nên chúng tôi rất thoải mái tham gia và ủng hộ mô hình”.

Cần hơn nữa sự đồng thuận của các cấp chính quyền và nhân dân
Những tín hiệu khả quan bước đầu của mô hình chợ thí điểm đảm bảo VSATTP ở Hà Tĩnh cho thấy chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước là đúng đắn, thiết thực tới đời sống nhân dân. Tuy nhiên, đây là kế hoạch “dài hơi” của Chính phủ, cần sự vào cuộc, đồng thuận của các cấp chính quyền và toàn thể nhân dân. Hà Tĩnh là một trong số ít địa phương trên cả nước mới triển khai thực hiện mô hình, nên còn gặp nhiều khó khăn, vướng mắc, kinh phí hỗ trợ xây dựng các quầy hàng kinh doanh đảm bảo VSATTP tương đối thấp, phải huy động thêm nguồn đóng góp từ các hộ kinh doanh, trong khi họ đều đầu tư trang bị cơ bản từ trước. Vì vậy, để có được sự thống nhất cao cùng xây dựng mô hình là tương đối khó khăn. Mặt khác, kiến thức về VSATTP của các hộ kinh doanh còn hạn chế, nên công tác tuyên truyền, vận động triển khai mô hình cũng không phải là dễ; kiến thức chuyên môn và trang thiết bị phục vụ công tác kiểm tra, kiểm soát thực phẩm của cán bộ Ban quản lý chợ còn nhiều bất cập, cần phải bổ sung thêm. 

Do đó, các tỉnh đang xây dựng mô hình nói chung và Hà Tĩnh nói riêng rất cần sự quan tâm, hỗ trợ từ phía Chính phủ, các Bộ, ngành liên quan tiếp tục bố trí nguồn vốn trong các năm tiếp theo để hoàn thiện và nhân rộng mô hình; hỗ trợ kinh phí mua sắm phương tiện phục vụ công tác cho các cơ quan chuyên ngành nhằm đảm bảo yêu cầu nhiệm vụ; hỗ trợ đào tạo, tập huấn cho cán bộ Ban quản lý chợ kiến thức về VSATTP; từng bước đầu tư để các chợ đạt chuẩn về VSATTP, trong đó chú trọng đến công tác đầu tư trang thiết bị đảm bảo VSATTP.