Năm 2013: Ổn định để phát triển

Chuyển biến tích cực ở nhiều lĩnh vực 

Năm 2012 đã ghi nhận sự quyết tâm mạnh mẽ của toàn Đảng, toàn dân để Việt Nam tiếp tục khẳng định được vị thế của mình trên trường quốc tế. Cho dù một số chỉ tiêu đặt ra đã không được như mong muốn. 

Theo số liệu của Tổng cục Thống kê, tăng trưởng GDP năm 2012 ước tính tăng 5,03% so với năm 2011, đây là mức thấp hơn dự kiến (5,2%). Trong đó, khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản tăng 2,72%, đóng góp 0,44 điểm phần trăm vào mức tăng trưởng chung, khu vực công nghiệp và xây dựng tăng 4,52%, đóng góp 1,89 điểm phần trăm, khu vực dịch vụ tăng 6,42%, đóng góp 2,7% điểm phần trăm. 

Theo nhận định của Tổng cục Thống kê, mức tăng trưởng năm nay tuy thấp hơn mức tăng 5,8% của năm 2011 nhưng trong bối cảnh kinh tế thế giới gặp khó khăn, cả nước tập trung thực hiện mục tiêu ưu tiên kiềm chế lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô, thì mức tăng như vậy là hợp lý và thể hiện xu hướng cải thiện qua từng quý, khẳng định tính kịp thời, đúng đắn và hiệu quả của các biện pháp và giải pháp thực hiện của Đảng, Quốc hội và Chính phủ. 

Năm 2012 cũng là năm đầu tiên của Việt Nam xuất siêu hàng hóa kể từ năm 1992, với mức 284 triệu USD. Nguyên nhân chủ yếu của việc xuất siêu là do kiểm soát được nhập khẩu tăng thấp hơn so với xuất khẩu. 

Bên cạnh đó, bức tranh kinh tế xã hội Việt Nam năm 2012 còn được phản ánh qua các số liệu thống kê, như: Giá trị sản xuất nông, lâm nghiệp và thủy sản năm 2012 tăng 3,4% so với năm 2011. Tổng sản lượng lương thực có hạt năm 2012 ước đạt 48,5 triệu tấn, tăng 2,6% so với cùng kì. Diện tích rừng lâm nghiệp tập trung cả năm đạt 187 nghìn ha, bằng 88,2% năm 2011. Tổng diện tích rừng bị triệt hại năm 2012 là 3.225 ha, giảm 18%. Sản lượng thủy sản năm 2012 cũng tăng 5,2% và diện tích nuôi trồng thủy sản năm 2012 tăng 0,7%. Về sản xuất công nghiệp, chỉ số sản xuất công nghiệp tháng 12 tăng 5% so với tháng trước và tăng 5,9% so với cùng kỳ. Tập trung ở các ngành công nghiệp khai khoáng tăng 3,5%, công nghiệp chế biến, chế tạo tăng 4,5%... 

Trong bối cảnh các nền kinh tế trong khu vực cũng như trên thế giới đã chuyển mình và từng bước vượt qua được khủng hoảng, với gần 30 năm đổi mới và hội nhập kinh tế thế giới, việc xác định một mô hình tăng trưởng tối ưu vẫn đang là một bài toán lớn đối với Việt Nam. Do vậy, nhiệm vụ cùng tìm lối ra cho nền kinh tế quốc dân là trách nhiệm lớn cần sự tham gia về trí tuệ của những bộ não hàng đầu trong và ngoài nước, cũng như huy động sức mạnh tổng lực của toàn dân. 

Sự thành bại của phục hồi kinh tế và phát triển nền kinh tế trước hết nằm ở vấn đề tư duy. Nếu “con tàu” kinh tế Việt Nam được tư duy và thiết kế đúng, nó không những có thế vững vàng trước mọi khó khăn và sóng gió, mà còn có thể thông minh và hiệu quả để đi trên con đường phát triển tối ưu nhất. Tư duy kinh tế của Việt Nam phải hết sức chủ động và tự chủ; đồng thời đó cũng phải là một tư duy toàn cầu, toàn diện và tổng lực. 

Trong một thế giới toàn cầu hóa ngày càng sâu rộng và mạnh mẽ như hiện nay, hợp tác và cạnh tranh về kinh tế vẫn sẽ chiếm vai trò chủ đạo và trung tâm giữa các quốc gia, khu vực và các liên minh toàn cầu. Nền kinh tế Việt Nam nói riêng và toàn cầu các lĩnh vực tạo nên sức mạnh quốc gia Việt Nam nói chung đều cần được tư duy và hoạch định trên đường đua toàn cầu; vừa phải hấp thu và hợp tác với quốc tế, vừa phải cạnh tranh để giữ vững tự chủ và phát triển cho quốc gia, dân tộc. Trong một thế giới cạnh tranh ngày càng khốc liệt và phức tạp, thì Việt Nam phải có những lựa chọn chiến lược thông minh, phương pháp tiếp cận độc đáo và thực thi hoàn hảo, phải đột phá để phát triển chứ không thể chỉ dựa vào các giải pháp ứng phó nhất thời, vào các mô hình phát triển dễ dãi và lỗi thời. 

Ổn định để phát triển trong năm 2013 

Ổn định kinh tế vĩ mô, kiềm chế lạm phát là hai mục tiêu cơ bản được Chính phủ nêu ra tại Nghị quyết số 01/NQ-CP, ngày 7/01/2013 của Chính phủ, về giải pháp chủ yếu chỉ đạo thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế xã hội và dự toán ngân sách nhà nước năm 2013, với 9 nhóm giải pháp chủ yếu. Mục tiêu tổng quát của Kế hoạch phát triển kinh tế xã hội năm 2013 được Quốc hội thông qua, là: tăng cường ổn định kinh tế vĩ mô, lạm phát thấp hơn, tăng trưởng cao hơn năm 2012, đẩy mạnh thực hiện 3 đột phá chiến lược gắn với tái cơ cấu kinh tế, chuyển đổi mô hình tăng trưởng, bảo đảm an sinh xã hội và phúc lợi xã hội, nâng cao hiệu quả công tác đối ngoại và hội nhập quốc tế, tăng cường quốc phòng, an ninh và ổn định chính trị xã hội, tạo nền tảng phát triển vững chắc hơn cho những năm tiếp theo. 

Trong nhóm giải pháp đầu tiên, ổn định vĩ mô, kiềm chế lạm phát được coi là mục tiêu hàng đầu trong chỉ đạo, điều hành năm 2013. Nhóm giải pháp thứ hai là tập trung tháo gỡ khó khăn, thúc đẩy sản xuất kinh doanh cũng được coi là một giải pháp trọng tâm. Bên cạnh hai nhóm giải pháp ưu tiên nêu trên, năm 2013, Chính phủ sẽ tập trung chỉ đạo các Bộ, ngành, địa phương để thực hiện tốt 7 nhóm giải pháp khác, bao gồm: Đẩy mạnh thực hiện các đột phá chiến lược gắn với tái cơ cấu nền kinh tế, chuyển đổi mô hình tăng trưởng; bảo đảm an sinh xã hội, phúc lợi xã hội, cải thiện đời sống nhân dân; tăng cường quản lý nhà nước về đất đai, tài nguyên, bảo vệ môi trường, phòng chống thiên tai và ứng phó với biến đổi khí hậu; đẩy mạnh cải cách hành chính, phát huy quyền làm chủ của nhân dân, phòng chống tham nhũng lãng phí, bảo đảm trật tự an toàn xã hội và xây dựng đời sống văn hóa; bảo đảm quốc phòng, an ninh và ổn định chính trị xã hội; nâng cao hiệu quả công tác đối ngoại và tăng cường công tác thông tin tuyên truyền, tạo đồng thuận xã hội. 

Chính phủ đã ban hành Nghị quyết 02/NQ-CP, ngày 7/1/2013 về giải pháp tháo gỡ khó khăn cho sản xuất kinh doanh, hỗ trợ thị trường, giải quyết nợ xấu. Cụ thể như sau: 

Để giải quyết hàng tồn kho, hỗ trợ thị trường và đầu tư, Chính phủ yêu cầu tập trung thực hiện các biện pháp thiết thực, hiệu quả để đẩy nhanh việc giải ngân vốn đầu tư đối với các dự án, chương trình trong phạm vi quản lý, nhất là đối với vốn đầu tư từ ngân sách nhà nước, vốn trái phiếu Chính phủ, vốn chương trình mục tiêu quốc gia theo đúng quy định. 

Phân bổ ngay vốn đầu tư và đẩy nhanh tiến độ thực hiện các dự án trong kế hoạch năm 2013, tập trung cho những dự án tạo sức lan tỏa lớn, những dự án thuộc chương trình xây dựng nông thôn mới, nhà ở xã hội, ký túc xá học sinh, sinh viên. 

Các địa phương có tồn kho sản phẩm bất động sản lớn hạn chế tối đa sử dụng nguồn từ ngân sách để đầu tư, xây dựng mới nhà ở tái định cư mà dùng nguồn vốn này và các nguồn tài chính hợp pháp khác để mua lại các dự án nhà ở thương mại phù hợp, phục vụ nhu cầu tái định cư, làm nhà ở xã hội để cho thuê hoặc cho thuê mua cho các đối tượng chính sách: người thu nhập thấp, cán bộ, công chức, viên chức, lực lượng vũ trang, công nhân, người lao động. Bộ Tài chính tính toán, báo cáo Chính phủ hỗ trợ ứng trước một phần ngân sách cho địa phương giải quyết nhu cầu này. 

Để giảm chi phí sản xuất kinh doanh, tạo điều kiện cho DN hạ giá thành và tiêu thụ sản phẩm, Nghị quyết nêu rõ, gia hạn 6 tháng thời hạn nộp thuế thu nhập DN đối với số thuế thu nhập DN phải nộp quý I và 3 tháng thời hạn nộp thuế thu nhập DN đối với số thuế thu nhập DN phải nộp quý II và quý III năm 2013 cho các DN có quy mô vừa và nhỏ (sử dụng dưới 200 lao động làm việc toàn bộ thời gian và có doanh thu năm không quá 20 tỷ đồng); DN sử dụng nhiều lao động (sử dụng trên 300 lao động) trong lĩnh vực sản xuất, gia công, chế biến: nông sản, lâm sản, thuỷ sản, dệt may, da giày, linh kiện điện tử; xây dựng các công trình hạ tầng kinh tế - xã hội; DN đầu tư kinh doanh (bán, cho thuê, cho thuê mua) nhà ở được gia hạn nộp thuế đối với thu nhập từ hoạt động đầu tư kinh doanh nhà ở, không phân biệt quy mô DN và số lao động sử dụng. 

Đồng thời, gia hạn 6 tháng thời hạn nộp thuế giá trị gia tăng đối với số thuế giá trị gia tăng phải nộp của tháng 1, tháng 2, tháng 3 năm 2013 đối với các DN sau đây đang thực hiện nộp thuế giá trị gia tăng theo phương pháp khấu trừ: DN có quy mô vừa và nhỏ (không bao gồm DN hoạt động trong các lĩnh vực tài chính, ngân hàng, bảo hiểm, chứng khoán, xổ số, trò chơi có thưởng, sản xuất hàng hóa, dịch vụ thuộc diện chịu thuế tiêu thụ đặc biệt); DN sử dụng nhiều lao động (sử dụng trên 300 lao động) trong lĩnh vực sản xuất, gia công, chế biến: nông sản, lâm sản, thuỷ sản, dệt may, da giày, linh kiện điện tử; xây dựng các công trình hạ tầng kinh tế - xã hội; DN đầu tư kinh doanh (bán, cho thuê, cho thuê mua) nhà ở và DN sản xuất các mặt hàng: sắt, thép, xi măng, gạch, ngói. 

Hoàn lại tiền thuế bảo vệ môi trường đã nộp từ ngày 01/01/2012 đến hết ngày 14/11/2012 đối với túi nylon làm bao bì đóng gói sẵn sản phẩm. 

Đồng thời, giảm 50% tiền thuê đất năm 2013, năm 2014 đối với các tổ chức kinh tế, hộ gia đình, cá nhân được Nhà nước cho thuê đất mà số tiền thuê đất phải nộp theo quy định tại Nghị định số 121/2010/NĐ-CP ngày 30/12/2010 của Chính phủ tăng quá 2 lần so với mức nộp năm 2010… 

Nghị quyết Chính phủ nêu rõ, không ban hành chính sách thực hiện việc thu phí hạn chế phương tiện giao thông cá nhân đường bộ theo đầu phương tiện. Giảm lệ phí trước bạ đối với xe ô tô chở người dưới 10 chỗ ngồi theo hướng: (i) Đối với ô tô đăng ký lần đầu, mức thu chung là 10%, các địa phương được điều chỉnh tăng không quá 50% mức quy định chung; (ii) Đối với ô tô đăng ký lần 2 trở đi, mức thu chung là 2% và thực hiện thống nhất trên toàn quốc. Các giải pháp này trị giá khoảng 31.000 tỉ đồng và giảm thuế, giảm tiền thuê đất khoảng 3.000 tỉ đồng. 

Về giải pháp tháo gỡ khó khăn cho thị trường bất động sản, Chính phủ yêu cầu Bộ Xây dựng chủ trì, phối hợp với các Bộ, cơ quan, địa phương rà soát tất cả các dự án phát triển nhà ở để phân loại các dự án được tiếp tục thực hiện, các dự án cần tạm dừng, các dự án cần điều chỉnh cơ cấu, loại hình nhà ở, chuyển đổi sang phát triển nhà ở xã hội cho phù hợp với nhu cầu của thị trường và nguồn lực xã hội.
Hướng dẫn, hỗ trợ các DN bất động sản chủ động điều chỉnh hoạt động kinh doanh, tái cơ cấu DN cho phù hợp, như: giảm giá bán, điều chỉnh cơ cấu hàng hóa cho phù hợp với khả năng chi trả của thị trường; áp dụng các phương thức bán hàng linh hoạt, khuyến khích chuyển sang hình thức cho thuê, thuê mua; chuyển sang nhà ở xã hội; sử dụng đúng mục đích các khoản vay và huy động vốn từ khách hàng, thực hiện công khai, minh bạch, đúng cam kết tiến độ, tạo niềm tin với khách hàng. 

Cùng với đó, rút ngắn thời gian thẩm định, phê duyệt quy hoạch, đặc biệt là giải quyết nhanh chóng các thủ tục cho phép điều chỉnh cơ cấu dự án đang tồn kho, thi công dở dang cho phù hợp với nhu cầu thị trường, thủ tục chuyển đổi từ dự án nhà ở thương mại sang nhà ở xã hội. 

Đặc biệt, cho phép chuyển các dự án nhà ở thương mại sang làm nhà ở xã hội để cho thuê hoặc cho thuê mua cho các đối tượng chính sách: người thu nhập thấp, cán bộ, công chức, viên chức, lực lượng vũ trang, công nhân, sinh viên và làm các công trình dịch vụ như: bệnh viện, trường học, khách sạn, dịch vụ thương mại đang có nhu cầu nhưng phải phù hợp quy hoạch và điều kiện cơ sở hạ tầng. 

Chính phủ giao NHNN chủ trì, chỉ đạo các NHTM nhà nước dành một lượng vốn hợp lý (tối thiểu khoảng 3% tổng dư nợ của các ngân hàng thương mại nhà nước) để cho các đối tượng thu nhập thấp, cán bộ công chức, viên chức, lực lượng vũ trang vay để thuê, thuê mua nhà ở xã hội và thuê, mua nhà ở thương mại có diện tích nhỏ hơn 70m2, giá bán dưới 15 triệu đồng/m2 với lãi suất thấp, kỳ hạn trả nợ phù hợp với khả năng trả nợ của khách hàng và cho vay đối với các doanh nghiệp xây dựng nhà ở xã hội, DN chuyển đổi công năng của dự án đầu tư sang dự án nhà ở xã hội với lãi suất hợp lý và kỳ hạn trả nợ phù hợp với kỳ hạn của nguồn vốn và khả năng trả nợ của khách hàng. 

Chính phủ cũng sẽ có giải pháp giảm VAT đầu ra đối với bán, cho thuê, cho thuê -mua nhà ở xã hội, giảm thuế thu nhập DN đối với hoạt động này để tạo điều kiện cho người dân sở hữu nhà ở và DN giải quyết tồn kho vật liệu xây dựng… 

Về tín dụng, sẽ tiếp tục hạ lãi suất, phù hợp với mức giảm lạm phát. Hỗ trợ tín dụng với nông nghiệp, nông thôn, DN vừa và nhỏ, sản xuất hàng xuất khẩu, công nghiệp phụ trợ.. 

Liên quan đến giải pháp tháo gỡ khó khăn cho thị trường bất động sản, sẽ rà soát các dự án nhà ở, các dự án được tiếp tục, phải dừng hoặc chuyển đổi công năng cho phù hợp với thị trường và nguồn lực; hỗ trợ DN bất động sản tái cơ cấu lĩnh vực kinh doanh, quản trị, áp dụng bán hàng linh hoạt, khuyến khích chuyển sang cho thuê, thuê mua, nhà ở xã hội… 

Về giải quyết nợ xấu, Nghị quyết yêu cầu NHNN Việt Nam rà soát, đánh giá lại nợ xấu; tiến hành phân loại các khoản nợ xấu theo loại hình DN, tổ chức tín dụng và theo các loại tài sản bảo đảm, nợ xấu trong bất động sản, nợ xây dựng cơ bản… để có các giải pháp xử lý phù hợp với từng loại nợ xấu. Sửa đổi bổ sung, hoàn thiện các quy định an toàn hệ thống tín dụng nhằm kiểm soát, hạn chế rủi ro cho các tổ chức tín dụng. Chỉ đạo các tổ chức tín dụng chủ động triển khai các biện pháp tự xử lý nợ xấu… 

Bộ Tài chính xây dựng và triển khai phương án xử lý nợ xấu của DNNN trong quá trình thực hiện cơ cấu lại DN; nghiên cứu, trình cơ quan có thẩm quyền ban hành các chính sách, quy định về miễn, giảm thuế, phí liên quan đến mua/bán nợ xấu và các tài sản bảo đảm tiền vay của các tổ chức tín dụng; ban hành và sửa đổi các quy định nhằm tạo khung pháp lý hình thành và phát triển thị trường mua/bán nợ… 

Các bộ, ngành, địa phương, các tập đoàn, tổng công ty, DNNN theo chức năng, nhiệm vụ được giao, triển khai các giải pháp phát triển thị trường vốn, khơi thông dòng vốn đầu tư vào thị trường vốn, khuyến khích sự phát triển của thị trường trái phiếu… 

Với những quyết sách kịp thời của Chính phủ, sự nỗ lực chung tay của các bộ, ngành hữu quan, chính quyền địa phương và bản lĩnh của cộng đồng DN, chúng ta tin tưởng rằng Việt Nam sẽ vượt qua năm 2013 đầy sóng gió này và có thêm tầm vóc mới trong thời gian tới./.