Nâng cấp chuỗi giá trị là vấn đề được ông Binu Jacob, Tổng Giám đốc Nestlé Việt Nam, Đồng Chủ tịch Hội đồng Doanh nghiệp vì sự Phát triển Bền vững Việt Nam (VBCSD), đặt ra tại Diễn đàn Doanh nghiệp Phát triển Bền vững Việt Nam (VCSF) 2026. Từ hành trình của hạt cà phê, ông đề cập đến yêu cầu chuyển từ tăng trưởng dựa trên sản lượng sang tăng trưởng dựa trên giá trị, với sự tham gia đồng bộ của nông dân, nhà máy và các doanh nghiệp trong chuỗi cung ứng.
VCSF là sự kiện thường niên do VBCSD và Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) tổ chức. Với chủ đề “Tăng trưởng bứt phá – Phát triển bền vững: Hai mục tiêu, một hành trình”, diễn đàn năm nay quy tụ hơn 400 đại biểu, gồm lãnh đạo Chính phủ, các ban, bộ, ngành, địa phương, cộng đồng doanh nghiệp và các tổ chức quốc tế.
Phát biểu khai mạc, ông Hồ Sỹ Hùng, Chủ tịch VCCI, nhấn mạnh: “Tăng trưởng bứt phá và phát triển bền vững không phải là hai con đường, đó là một hành trình chung.”
Theo ông, VCCI tiếp tục đồng hành cùng Chính phủ, các bộ, ngành, địa phương và doanh nghiệp trong chuyển đổi mô hình tăng trưởng thông qua đối thoại chính sách, kết nối đối tác, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và chia sẻ các mô hình kinh doanh bền vững. Các hoạt động này hướng đến nâng cao năng lực cạnh tranh và khả năng tham gia chuỗi giá trị của doanh nghiệp Việt Nam.
Gia tăng giá trị từ vùng nguyên liệu đến nhà máy
Tại phiên toàn thể, ông Binu Jacob trình bày tham luận “Kiến tạo lợi thế cạnh tranh cho Việt Nam - Hành trình từ nông trại vươn ra thế giới”. Câu chuyện cà phê cho thấy dư địa nâng cấp chuỗi giá trị khi Việt Nam đã có lợi thế về quy mô sản xuất, nhưng vẫn cần gia tăng tỷ trọng sản phẩm chế biến sâu.
Theo Báo cáo Thị trường Cà phê tháng 8/2026 của Tổ chức Cà phê Quốc tế (ICO) được dẫn tại diễn đàn, trong tháng này, Việt Nam vượt Brazil để trở thành quốc gia xuất khẩu cà phê hòa tan lớn nhất thế giới. Tuy nhiên, phần lớn kim ngạch xuất khẩu cà phê vẫn đến từ cà phê nhân. Để nâng cao giá trị, việc đầu tư vào khâu chế biến cần đi cùng cải thiện chất lượng nguyên liệu và năng lực của các mắt xích liên quan.
Ở đầu chuỗi, người nông dân giữ vai trò tạo ra nguồn cung ổn định, đồng đều và có khả năng truy xuất nguồn gốc. Trong hơn một thập kỷ triển khai Chương trình NESCAFÉ Plan tại Tây Nguyên, Nestlé Việt Nam đã hỗ trợ nông hộ áp dụng nông nghiệp tái sinh, cung cấp cây giống năng suất cao, kháng bệnh; thúc đẩy tưới tiết kiệm nước, sử dụng phân hữu cơ vi sinh và ứng dụng công cụ canh tác số.
Theo số liệu được trình bày, chương trình góp phần tái canh hơn 100.000 ha cà phê già cỗi, tiết kiệm 40-60% lượng nước tưới, giảm khoảng 20% lượng phân bón và thuốc bảo vệ thực vật hóa học, đồng thời nâng cao thu nhập cho nông hộ. Việc cải thiện năng suất và số hóa dữ liệu nông hộ cũng tạo điều kiện đưa nguyên liệu vào các dòng sản phẩm chế biến sâu.
Tại nhà máy, nâng cấp chuỗi giá trị gắn với ứng dụng công nghệ để kiểm soát chất lượng và nâng cao hiệu quả sản xuất. Nestlé Việt Nam ứng dụng tự động hóa, trí tuệ nhân tạo và số hóa, đồng thời tăng cường sử dụng năng lượng tái tạo, vận hành theo mô hình kinh tế tuần hoàn. Theo ông Binu Jacob, công nghệ chế biến sâu có thể giúp những sản phẩm như cà phê viên nén đạt giá trị cao hơn gấp nhiều lần.
Nâng năng lực doanh nghiệp trong chuỗi cung ứng
Bên cạnh vùng nguyên liệu và chế biến, sản xuất bao bì, hậu cần và kho vận cũng là những khâu có thể nâng cấp để giữ lại nhiều giá trị hơn trong nước.
Từ góc nhìn của ông Binu Jacob, đóng góp lâu dài của nhà đầu tư nước ngoài còn nằm ở khả năng hỗ trợ nhà cung cấp trong nước nâng cao năng lực. Quá trình này bao gồm đáp ứng tiêu chuẩn chất lượng, an toàn thực phẩm, chuyển đổi số và các yêu cầu về môi trường, xã hội, quản trị (ESG).
Khi đạt chuẩn quốc tế, doanh nghiệp Việt Nam có thêm điều kiện tiếp cận những thị trường có giá trị cao hơn và mở rộng khách hàng. Vì vậy, nâng cấp chuỗi giá trị cần gắn với năng lực thực tế của doanh nghiệp trong nước, từ sản xuất đến cung ứng dịch vụ.
Ở khâu xuất khẩu, ông Binu Jacob cho rằng những yêu cầu khắt khe của thị trường quốc tế có thể trở thành động lực nâng cao năng lực cạnh tranh. Khả năng truy xuất nguồn gốc và sự chuẩn bị để đáp ứng Quy định chống phá rừng của Liên minh châu Âu (EUDR) được nhìn nhận như cơ hội tạo lợi thế cho cà phê Việt Nam. Dữ liệu nông hộ và bản đồ vùng nguyên liệu được số hóa thông qua hợp tác với người trồng cà phê là nền tảng cho quá trình này.
“Phát triển bền vững chỉ thực chất và bền lâu khi gắn liền với lợi ích kinh tế thiết thực của từng mắt xích trong chuỗi giá trị, từ nông dân, nhà máy đến các doanh nghiệp nằm trong chuỗi giá trị. Một doanh nghiệp không thể đi một mình trên hành trình phát triển bền vững”, ông Binu Jacob nhấn mạnh.
Ông nói thêm: “Sự bền vững chỉ có được khi chúng ta xây dựng được một hệ sinh thái, nơi mọi năng lực được củng cố và tăng cường đồng bộ, từ tiêu chuẩn trong nước đến yêu cầu khắt khe của thị trường quốc tế. Với chúng tôi, những tiêu chuẩn khắt khe đó không phải rào cản mà là cơ hội để doanh nghiệp Việt Nam chứng minh năng lực, qua đó dần lớn mạnh, tạo ra được nhiều giá trị gia tăng và giúp các doanh nghiệp vươn xa ra thế giới.”
Từ câu chuyện cà phê, yêu cầu nâng cấp chuỗi giá trị đặt ra cho cả vùng nguyên liệu, cơ sở chế biến và các doanh nghiệp cung ứng. Khi chất lượng nguyên liệu, năng lực sản xuất và khả năng đáp ứng tiêu chuẩn thị trường được cải thiện đồng bộ, lợi thế về sản lượng mới có thêm điều kiện chuyển thành lợi thế về giá trị.
