Rập rình mãi cuối cùng nhóm chúng tôi cũng sắp xếp được thời gian vi vu Điện Biên mấy ngày. Thời gian sắp xếp, chờ đợi càng lâu, tâm trạng càng phấn khích khi sổ lồng tung tăng trên đại ngàn hùng vĩ. Những cánh rừng nguyên sinh như vẫn thâm u từ nghìn năm; những con đèo đổ dốc dựng đứng như thác nước từ cổng trời trút xuống; những di tích lịch sử trầm mặc quyến rũ, hút từng đoàn du khách kéo dài cả cây số…
Tất cả là nguyên sơ, là trong vắt, và như một phần thưởng sau quãng thời gian dài chồn chân nơi phồn hoa đô thị. Vì vậy, chẳng có gì lạ khi chúng tôi quên béng lời dặn dò của một phượt thủ (mà chúng tôi “thuê” tư vấn bằng bữa nhậu) rằng, nhẩn nha thôi, mỗi ngày một điểm tham quan thôi mà giữ sức.
Đèo Pha Đin6 giờ sáng, từ TP. Điện Biên, chúng tôi rồng rắn lên đèo Pha Đin, ngắm bản làng thấp thoáng dưới thung lũng Mường Quải. Đến đỉnh đèo thì những mái nhà đã chìm nghỉm trong màn sương, chỉ còn những vách núi xanh tiếp nối nền trời xanh ngăn ngắt.
10 giờ, chúng tôi hối hả phi sang khu du lịch suối khoáng nóng Uva. Chúng tôi đi, trong đầu nghĩ đến dòng suối nóng trên 75 độ C, nhưng trước mắt, hai bên đường tràn ngập một màu xanh của tầng tầng lớp lớp những dãy núi trùng điệp, của dòng người áo chàm bà con lên rừng kiếm củi, đốt ong, làm nương. Tưởng chừng những sắc xanh ấy cứ theo thứ tự lớp lang mà đùn lên, từ mặt đất đến chân mây. Tự nhiên ai đó thốt lên câu thơ Nguyễn Bính: “Cỏ đồi ai nhuộm mà xanh/Áo em ai nhuộm mà anh thấy chàm”.
Vừa kịp nghe cô hướng dẫn viên du lịch kể truyền thuyết rằng, trên đồi Uva có bảy cô tiên giáng trần xuống hồ tắm, sau đó quay ra dạy cho những người dân tộc biết trồng dâu, cấy lúa, dệt vải… thì cả đoàn đã ngong ngóng lộn lên Mường Phăng.
Ở độ cao trên một nghìn mét này, Mường Phăng thu hút khách du lịch trong Nam ngoài Bắc bởi nhiều cứ điểm trong chiến dịch Điện Biên Phủ hơn 60 năm trước. Hơn hai giờ leo bộ tham quan, chúng tôi mệt nhoài khi xuống lưng chừng núi, rẽ vào một dãy hàng quán bán hàng cho du khách dừng chân.
Một bà mẹ người Thái còn khá trẻ bán hàng vồn vã, một cậu con trai bụ bẫm, chừng mới lẫm chẫm biết đi, nước vối ngon, gió hây hẩy lùa qua vách liếp… Tất cả cứ lâng lâng trong khung cảnh bồng bềnh trời đất cỏ cây giao thoa; có lẽ cũng chẳng khác cảnh Từ Thức gặp tiên là mấy.
Bỗng dưng, cậu con trai bụ bẫm khóc nhè. Người mẹ vội bỏ ấm nước đang pha dở, dang tay đón bé, và nựng một thôi một hồi bằng tiếng Thái. Sau, quay sang nói với chúng tôi: Xin các bác thứ lỗi, nó quấy lắm. Đòi ăn khóc, đòi uống khóc, đòi chơi khóc, đòi mẹ khóc… Có khi chẳng đòi gì, lâu lâu cũng lăn ra khóc.
Đang tìm cách lựa lời hỏi thăm, bà mẹ trẻ người Thái đã nhanh nhảu giải thích: Chẳng giấu gì các bác, nó hay quấy cũng một phần do được chiều quá. Vợ chồng em lấy nhau hơn 10 năm mới có nó, nên chẳng dám mắng bao giờ..
- Thế vợ chồng chị có xuống Phụ sản hay Từ Dũ gì không?
- Hì hì, bà mẹ trẻ cười giòn: “Các bác dưới xuôi mới cầu kỳ thế chứ chúng em trên này đơn giản lắm. Có chai rượu này là xong".
Nói rồi bà mẹ trẻ với tay trên kệ lấy chai rượu xuống. Cái mầu nâu cánh gián trong chai được người mẹ trẻ giới thiệu là nước sắc một loại rễ cây lâu năm trên núi, có độ tuổi ít nhất một đời người, khoảng 70 năm; và phải đào vào ngày Đắp No, tháng Bườn Nhi, năm con Dê theo lịch của người Thái đen. Chúng tôi nghe đại loại là như thế, chắc không hẳn đúng thực như thế, bởi nó lằng nhằng quá, phức tạp quá, nhiều đoạn phải diễn giải quá nên không nắm hết ý.
Bà mẹ trẻ bảo, lấy nhau 10 năm rồi, khóc hết nước mắt rồi vẫn chưa có mụn con. Rồi một lần chị cùng chồng đi ăn cưới một người họ hàng bên Mường Lò (tỉnh Yên Bái), được “Pặp mự” - người xem ngày lành tháng tốt của dân tộc Thái đen - mách cho. Về, chồng chị đi khắp các dãy núi ở Thuận Châu, Mường La (tỉnh Sơn La); Mường Ẳng, Tuần Giáo (tỉnh Điện Biên); Than Uyên (tỉnh Lai Châu) mới tìm ra được thứ cây đúng với yêu cầu của “Pặp mự”.
Mọi chuyện diễn ra rất đơn giản. Thái rễ cây ngâm rượu trong 3 tháng, hạ thổ thêm 3 tháng nữa, uống trong 3 tháng, mỗi bữa 1 ly nhỏ… thế là có bầu. Câu chuyện ly kỳ thu hút đến mức cả đoàn nhao nhao hỏi: Thế chị có bán rượu này không? Bà mẹ trẻ cười tỏ vẻ tiếc nuối: “Chai này đôi vợ chồng bên Văn Chấn đặt rồi”.
Ôi xời ơiii… Cả đoàn lại lao nhao. Bà mẹ trẻ an ủi: Nhưng không sao, em còn mấy gói rễ cây đã sao, các bác chịu khó ngâm rượu, hạ thổ là được.
“Mấy gói rễ cây” của bà mẹ trẻ người Thái cũng đủ thỏa mãn sự hiếu kỳ của 7 người trong đoàn. Chúng tôi hỉ hả xuống núi, dù không có nhu cầu sinh con thì gói rễ cây này cũng đủ để chúng tôi tự tin hơn về bản lĩnh đàn ông của mình.
Cửa hàng thuốc nam của người dân tộc (ảnh minh họa)Đi một đoạn, đến dãy hàng quán khác sát chân núi, nghe tiếng cũng một bà mẹ người Thái nhỏ nhẹ với khách: “Chẳng giấu gì các bác, nó hay quấy cũng một phần do được chiều quá. Hai vợ chồng em lấy nhau hơn 10 năm mới có nó, nên chẳng dám mắng bao giờ” - Đúng y chang, cứ như đoạn băng đang được “tua” lại. Cả đoàn nhìn nhau gật đầu, hóa ra là chiêu tiếp thị của chị em người Thái.
Trên đường về Hà Nội ai cũng tỏ vẻ tội nghiệp cho chị em người Thái với cách tiếp thị thô sơ. Nếu có chút kiến thức dược liệu, họ chỉ cần chưa đến 5 phút giới thiệu cơ chế tác dụng của gói rễ cây; không phải bỏ ra tới 20 phút, diễn giải lằng nhằng, từ hơn 10 năm mới sinh con, tới chuyện gặp được “Pặp mự” ở Mường Lò; dây cà dây muống ra chuyện lịch ngày, tháng, năm của người Thái đen, rồi chuyện đi khắp các dãy núi qua 3 tỉnh tìm cây đúng tiêu chuẩn.
20 phút tiếp thị để bán được gói rễ cây 90 ngàn, mệt quá!
Cảm nhận về cách tiếp thị thô sơ đó cứ theo đuổi, có lẽ suốt đời chúng tôi, nếu không có một ngày, bỗng nhiên tôi nổi hứng xem chương trình game show trên truyền hình. Giữa 2 phần chơi là quảng cáo. Tôi sửng sốt thấy các màn quảng cáo cũng… thô sơ như chị em người Thái.
Ở đó không có những phân tích lô gích khoa học, ngay cả quảng cáo những sản phẩm kỹ thuật như ô tô, xe máy, tân dược… Chẳng hạn như màn quảng cáo cho một mẫu xe ô tô, không thấy có diễn giải động cơ xe ô tô có công suất bao nhiêu mã lực tại vòng tua mấy nghìn vòng/phút và mô-men xoắn cực đại đạt bao nhiêu tại vòng quay thứ mấy nghìn? Chỉ là hình ảnh của chiếc xe băng băng qua đường con đường gập ghềnh, kết hợp với giọng đọc truyền cảm “động cơ mạnh mẽ, năng lượng tràn đầy, đưa bạn tới mọi nơi”.
Hỏi chuyện người bạn thân làm marketing cho một công ty truyền thông, anh ta cười bảo, quảng cáo hướng tới tác động vào lý trí người tiêu dùng thông qua phân tích cơ chế, công năng, đặc tính của sản phẩm xưa rồi. Từ 2010 trở về đây, trào lưu quảng cáo siêu hiện đại đã chuyển sang đánh động cảm xúc trực giác người tiêu dùng. Nói tóm lại, chiêu phân tích được giảm đến mức tối đa để nhường chỗ cho chiêu gây ấn tượng trực giác.
Hóa ra chị em người Thái tiếp thị trên dãy núi cao 1.000 mét so với mực nước biển đã đi tắt đón đầu bằng chiêu tiếp thị siêu hiện đại. Cái màn dây cà ra dây muống gặp ông “Pặp mự” ở Mường Lò, rồi chuyện hơn 10 năm mới sinh con… ấn tượng ra phết. Chả thế mà tôi đã 2 con rồi cũng xăng xái bỏ ra 90 ngàn đồng mua gói rễ cây - bản lĩnh đàn ông đó sao.
