Những khó khăn trong việc thực hiện mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu năm 2009

Theo số liệu của Bộ Công Thương, 6 tháng đầu năm nay, kim ngạch hàng hoá xuất khẩu chỉ đạt 27,61 tỷ đô la Mỹ, giảm hơn 10,13% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó kim ngạch xuất khẩu của khu vực doanh nghiệp 100% vốn trong nước ước đạt 17,298 tỷ USD, chiếm 63% tổng kim ngạch xuất khẩu của cả nước, giảm 11,58%, kim ngạch xuất khẩu của các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (kể cả dầu thô) đạt 10,313 tỷ USD, chiếm 37% tổng kim ngạch xuất khẩu của cả nước, giảm 4,92% so với cùng kỳ năm 2008. Riêng tháng 6, kim ngạch xuất khẩu ước đạt 4,7 tỷ USD tăng 6,46% so với tháng 5, giảm 24,21% so với cùng kỳ năm trước. Tính chung, kim ngạch xuất khẩu bình quân 6 tháng đầu năm ước đạt 4,6 tỷ USD, thấp hơn mức bình quân 6 tháng đầu năm 2008( 5,12 tỷ USD).  Như vậy, 6 tháng cuối năm, cả nước sẽ phải đạt kim ngạch trên 37 tỷ USD và bình quân mỗi tháng phải xuất khẩu đạt gần 6,2 tỷ USD. Bộ Công Thương đánh giá, đây là con số rất cao. Nếu không có giải pháp thật quyết liệt thì mục tiêu điều chỉnh trên sẽ khó thực hiện được

Theo Bộ Công Thương, kim ngạch hàng xuất khẩu 6 tháng giảm chủ yếu do giá trên thị trường thế giới giảm sút và đứng ở mức thấp, hầu hết các nhóm hàng xuất khẩu chủ lực của nước ta đều giảm mạnh như: Giày dép giảm 8,7%; thuỷ sản giảm 10,7… Đặc biệt là mặt hàng dầu thô, xuất khẩu về lượng thì tăng tới 23,47%, nhưng giá thì giảm tới 53% so với cùng kỳ năm ngoái... Không những giá cả giảm mà kim ngạch xuất khẩu hàng hoá sang các thị trường chủ yếu đều giảm so với cùng kỳ năm trước, trong đó, thị trường Nhật Bản giảm mạnh 40%; Liên minh châu Âu (EU) giảm 10%, Hàn Quốc giảm 11%, châu Mỹ ước giảm 9,2%, châu Á giảm 21,8%, châu Đại Dương ước giảm 42,5%. Bên cạnh đó, số các vụ kiện chống bán phá giá, chống trợ cấp ngày càng tăng khi các nước nhập khẩu quan tâm hơn đến việc giành lại thị trường cho các doanh nghiệp trong nước trong thời kỳ khủng hoảng kinh tế. Điều này càng gây khó khăn hơn cho các doanh nghiệp xuất khẩu. Gần đây nhất là vụ Mỹ kiện chống trợ cấp đối với túi nhựa PE xuất khẩu sang Mỹ, Ấn Độ điều tra bán phá giá thép của Việt Nam và 13 nước và vùng lãnh thổ (bao gồm thép cuộn cán nóng, thép lá và thép tấm).

Tuy nhiên, xuất khẩu 6 tháng cuối năm được nhiều chuyên gia kinh tế cũng như đại diện Hiệp hội ngành nghề đều cho rằng, có nhiều thuận lợi hơn so với 6 tháng đầu năm. Tín hiệu tốt lành nhất hiện nay là nền kinh tế Mỹ có dấu hiệu hồi phục; giá dầu thô, giá xuất khẩu nông sản có xu hướng tăng, tuy nhiên vẫn không thể bằng năm 2008. Các thị trường lớn đã tăng lượng đơn đặt hàng, đặc biệt các mặt hàng tiêu dùng, thực phẩm. Hiệp hội chế biến và xuất khẩu thuỷ sản Việt Nam cho biết, mặc dù mặt hàng cá tra, cá ba sa vấp phải rào cản thương mại do Mỹ tiếp tục áp mức thuế chống bán phá giá nhưng bù lại nhiều thị trường lớn khác như: Liên minh châu Âu, Nhật Bản, Hàn Quốc đang tăng lượng hàng nhập khẩu trở lại nên nhiều khả năng năm nay sẽ xuất khẩu được gần 600 nghìn tấn cá tra, cá basa. Mặt hàng xuất khẩu chủ lực khác là dệt may cũng đang khởi sắc trở lại. Hiệp hội Dệt may (Vitas) cho biết, kim ngạch xuất khẩu các sản phẩm dệt may vào thị trường Nhật đang tăng mạnh và có khả năng đạt từ 900 triệu đến 1 tỷ USD tăng 18%. Riêng thị trường Mỹ và liên minh châu Âu thì đang bắt đầu vào mùa chuẩn bị hàng hoá cho dịp tết Noel tháng 11 tới, nên lượng hàng cũng tăng lên đáng kể. Giá nguyên nhiên vật liệu trên thị trường thế giới như xăng dầu, sắt thép, khoáng sản đang tăng trở lại và thiết lập mặt bằng giá mới cũng đang tạo cơ hội cho xuất khẩu nhóm hàng khoáng sản, nguyên nhiên vật liệu của Việt Nam bứt phá trong 6 tháng cuối năm.

Theo Phó giáo sư, tiến sĩ Phạm Tất Thắng, chuyên viên cao cấp Bộ Công Thương, mặc dù thị trường xuất khẩu 6 tháng cuối năm có khởi sắc hơn, nhưng mục tiêu đạt tăng trưởng xuất khẩu 3% năm nay là rất khó, bởi 6 tháng đầu năm tăng trưởng âm hơn 10%, nếu đảm bảo mục tiêu tăng trưởng này thì 6 tháng cuối năm phải tăng trên 13%. Đây là mức tăng trưởng khó khả thi trong bối cảnh kinh tế thế giới mới thoát ra khỏi khủng hoảng như hiện nay, đó là chưa kể khó khăn nữa là các hàng rào bảo hộ của các nước đặt ra nhiều hơn sau khủng hoảng để bảo vệ hàng hoá trong nước. Điển hình là Mỹ tiếp tục áp đặt thuế chống bán phá giá đối với mặt hàng cá tra, cá basa của Việt Nam và dự định đưa loại cá này vào dòng casfish - với mức qui định nghiêm ngặt hơn. Điều cần làm đối với các doanh nghiệp Việt Nam hiện nay là tích cực tìm kiếm các thị trường mới để đa dạng thị trường xuất khẩu, đó là đẩy mạnh công tác quảng bá, xúc tiến thương mại.

Bộ Công Thương cũng đã đưa ra hàng loạt giải pháp như: Tiếp tục thực hiện các giải pháp tháo gỡ khó khăn và hỗ trợ sản xuất nông, lâm thủy sản, trước hết là tiêu thụ nông sản của một số ngành hàng có lượng hàng hóa lớn và sản xuất tập trung như: Lúa gạo, thủy sản và một số nông sản khác nhằm duy trì phát triển sản xuất, giải quyết việc làm, tăng thu nhập cho nông dân; tiếp tục phối hợp với các hiệp hội ngành hàng, các địa phương xây dựng các chương trình xúc tiến thương mại (tổng kinh phí 128,6 tỷ đồng).

Khai thác thị trường Nhật Bản với lợi thế thuế nhập khẩu giảm trên hầu hết sản phẩm xuất khẩu khi Hiệp định đối tác Việt - Nhật đã chính thức có hiệu lực; phối hợp với Ngân hàng Nhà nước trong việc điều hành chính sách tiền tệ, điều chỉnh tỷ giá ngoại tệ linh hoạt nhằm tăng cường khả năng tiếp cận nguồn vốn cho các doanh nghiệp để khuyến khích sản xuất, xuất khẩu; phối hợp với Bộ Tài chính trong việc điều chỉnh linh hoạt thuế suất thuế xuất khẩu và thuế nhập khẩu một số mặt hàng theo hướng hỗ trợ tối đa cho sản xuất trong nước và thúc đẩy kinh doanh, xuất khẩu./.