Ninh Bình tiếp tục đổi mới, hội nhập và phát triển

Tỉnh Ninh Bình nằm ở cực Nam đồng bằng sông Hồng, có vị trí chiến lược quan trọng, là nơi tiếp nối giao lưu kinh tế văn hóa giữa khu vực châu thổ sông Hồng với Bắc Trung Bộ, giữa vùng đồng bằng Bắc Bộ với vùng miền núi Tây Bắc của Tổ quốc. Hơn 1.000 năm trước, Ninh Bình là kinh đô của đất nước ở thế kỷ thứ X, vùng đất gắn liền với 3 triều đại: Đinh, Tiền Lê, Lý với nhiều dấu ấn lịch sử oanh liệt của dân tộc như: đánh giặc Tống, dẹp giặc Chiêm, giữ vững độc lập, mở nền “chính thống thủy” và là nơi khởi nguồn quá trình định đô ở Thăng Long, Hà Nội. Đây còn là quê hương của anh hùng dân tộc Đinh Bộ Lĩnh và các danh nhân đất Việt tiêu biểu như: Đinh Điền, Nguyễn Bặc, Dương Vân Nga, Trương Hán Siêu, Vũ Duy Thanh…. Cùng với những thuận lợi về vị trí địa lý và truyền thống lịch sử văn hóa, Ninh Bình còn là địa phương có nhiều tài nguyên, khoáng sản để phát triển kinh tế xã hội nhất là công nghiệp sản xuất vật liệu xây dựng và đặc biệt là du lịch, dịch vụ. 

Phát huy truyền thống anh hùng và các tiềm năng, thế mạnh của địa phương, thực hiện công cuộc đổi mới và đẩy mạnh sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, Đảng bộ, quân và dân Ninh Bình hăng hái thi đua, lao động sản xuất, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng. Đặc biệt, từ sau ngày tái lập Tỉnh đến nay, dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo tập trung, quyết liệt của Tỉnh ủy, HĐND, UBND Tỉnh, cùng với sự nỗ lực phấn đấu của các cấp, các ngành, các thành phần kinh tế, của cán bộ, đảng viên và nhân dân, đến nay tỉnh Ninh Bình đã đạt được những kết quả kinh tế xã hội tương đối toàn diện. Kinh tế của Tỉnh tăng trưởng liên tục và đạt tốc độ tăng khá; tạo bước đột phá về chuyển dịch cơ cấu kinh tế; văn hóa xã hội phát triển toàn diện, vững chắc; an sinh xã hội được đảm bảo, đã thực hiện xóa được đói, tỷ lệ hộ nghèo giảm; tỷ lệ lao động được đào tạo và có việc làm tăng; các tai tệ nạn xã hội giảm. Công tác quân sự quốc phòng địa phương được tăng cường; an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội được giữ vững. Năng lực lãnh đạo của các cấp ủy Đảng được nâng lên. Hệ thống chính trị và khối đại đoàn kết toàn dân được củng cố ngày càng vững mạnh. Kết quả nổi bật nhất là Ninh Bình từ một địa phương sản xuất nông nghiệp là chủ yếu, kết cấu hạ tầng thấp kém, lạc hậu, đã vươn lên phát triển mạnh mẽ đang dần trở thành Tỉnh công nghiệp và du lịch, dịch vụ. Cụ thể là: 

Thực hiện nhiệm vụ phát triển kinh tế trong 20 năm qua, kinh tế Ninh Bình liên tục tăng trưởng khá, GDP bình quân thời kỳ 1992-1995 đạt tốc độ tăng 13,3%; thời kỳ 2006-2011 đạt 15,7%. Đến năm 2011, giá trị GDP đạt gần 8.137 tỷ đồng, gấp 11,5 lần so với năm 1991. Cơ cấu kinh tế của Ninh Bình qua các năm đã có bước chuyển dịch theo hướng tăng tỷ trọng công nghiệp-xây dựng và dịch vụ. Năm 2011, cơ cấu kinh tế trong GDP của Tỉnh là: công nghiệp - xây dựng chiếm 49%, dịch vụ 36%, nông, lâm nghiệp và thủy sản là 15%. 

Từ một nền sản xuất nông nghiệp mang nặng tính tự cung, tự cấp, đến nay sản xuất nông nghiệp của Ninh Bình đã đảm bảo được an ninh lương thực, đồng thời phát triển theo hướng sản xuất hàng hóa. Diện tich trồng lúa hai vụ luôn được duy trì gần 78.000 ha. Năng suất và sản lượng hàng năm đều tăng. Năm 2011, năng suất lúa vụ đông xuân đạt bình quân 65,42 tạ/ha, tăng gấp 3,8 lần so với cùng kỳ năm 1991. Từ năm 1999 đến nay, năng suất lúa cả năm đạt trên 10 tấn/ha, riêng năm 2011 đạt kỷ lục 12,07 tấn/ha. Sản lượng lương thực có hạt năm 2011 đạt gần 514,2 ngàn tấn, gấp 2,6 lần năm 1991. Nét mới của tỉnh Ninh Bình trong những năm qua là đã tập trung lãnh đạo, chỉ đạo, ban hành chính sách đối với sản xuất vụ đông và kết quả là sản xuất vụ đông đang dần trở thành vụ sản xuất chính trong năm, đã góp phần tạo ra cánh đồng đạt giá trị thu hoạch trên 75 triệu đồng/ha/năm. Đi đôi với trồng trọt, chăn nuôi gia súc, gia cầm cũng phát triển nhanh theo hướng sản xuất hàng hóa. Hiện nay, ở Ninh Bình đã xuất hiện nhiều mô hình chăn nuôi trang trại, gia trại tập trung, quy mô, số lượng đàn lớn. Sản xuất nuôi trồng thủy, hải sản cũng có nhiều khởi sắc, nhất là việc khai thác và đưa vào nuôi trồng nhiều loại thủy sản có giá trị và hiệu quả kinh tế cao ở vùng bãi bồi ven biển Kim Sơn như: tôm sú, cua, ngao… 

Sản xuất công nghiệp của Tỉnh Ninh Bình trong những năm qua có bước chuyển biến tích cực cả về quy mô và tốc độ tăng trưởng. Tỉnh đã quy hoạch và triển khai xây dựng 7 khu công nghiệp và 5 cụm công nghiệp, trong đó nhiều khu, cụm công nghiệp đã lấp đầy và thu hút được các doanh nghiệp lớn vào đầu tư mang lại hiệu quả kinh tế rõ nét. Tỉnh Ninh Bình đã ban hành và thực hiện nhiều chính sách ưu đãi, khuyến khích, thu hút đầu tư các doanh nghiệp, các thành phần kinh tế và huy động các nguồn lực khai thác và phát triển công nghiệp có ưu thế cạnh tranh. Công nghiệp sản xuất vật liệu xây dựng là một thế mạnh của Tỉnh đã trở thành lĩnh vực mũi nhọn, trong đó sản xuất xi măng, clanhke, thép cán, gạch đất nung, đá khai thác… là những sản phẩm chủ yếu và chiếm tỷ trọng lớn. Những sản phẩm công nghiệp phục vụ sản xuất, xuất khẩu và tiêu dùng như: hàng may, dày dép, điện, nước… đều có mức tăng trưởng khá. Kết quả là sản xuất công nghiệp của Ninh Bình trong 20 năm qua phát triển với tốc độ khá nhanh. Giá trị sản xuất công nghiệp trên địa bàn toàn Tỉnh năm 2011 ước đạt 12.826 tỷ đồng (giá so sánh 1994), gấp gần 42 lần năm 1991, bình quân mỗi năm trong giai đoạn 1992-2011 đạt tốc độ tăng giá trị sản xuất công nghiệp là 20,5%. 

Các kết quả về thu ngân sách và kim ngạch xuất khẩu của Tỉnh cũng có bước phát triển vượt bậc. Năm 2011, Ninh Bình đã thu hơn 3.392,1 tỷ đồng, gấp gần 138,9 lần và đạt kim ngạch 263,7 triệu USD, gấp 140,7 lần so với năm 1991. 

Về phát triển du lịch, Ban Chấp hành Đảng bộ Tỉnh đã có Nghị quyết số 03 (khóa XIV) và mới đây là Nghị quyết số 15 (khóa XIX) về phát triển du lịch đến năm 2020, định hướng đến năm 2030 đều xác định du lịch là ngành kinh tế mũi nhọn của Tỉnh nên triển khai bước đầu có hiệu quả. Công tác quản lý Nhà nước về du lịch được tăng cường. Kết cấu hạ tầng các khu, điểm du lịch được quan tâm đầu tư, tạo ra bước phát triển mới có tính đột phá, tạo ra các điểm nhấn tập trung chủ yếu là du lịch tâm linh và du lịch sinh thái. Các dự án trọng điểm về du lịch như: chùa Bái Đính, Khu du lịch sinh thái hang động Tràng An, Tam Cốc- Bích Động, khu du lịch đất ngập nước Vân Long; khu du lịch lịch sử văn hóa Cố đô Hoa Lư; hồ Đồng Chương, hồ Yên Thắng… được tập trung đầu tư xây dựng. Để phát triển du lịch, Tỉnh còn ban hành nhiều chính sách ưu đãi, khuyến khích các thành phần kinh tế tham gia làm dịch vụ du lịch như: xây dựng các cơ sở nhà hàng, khách sạn… Do vậy, số lượng các cơ sở kinh doanh và phục vụ du lịch tăng nhanh, thu hút và giải quyết được nhiều việc làm cho người lao động. Khách du lịch đến Ninh Bình ngày càng tăng và số lượng khách lưu trú tăng lên. Năm 2011, có tổng số 3,6 triệu lượt khách du lịch đến Ninh Bình trong đó, khách trong nước là 2,9 triệu lượt người, khách quốc tế là 700.000 người. Bình quân thời kỳ 1992-2011, số lượng khách đến thăm quan du lịch Ninh Bình tăng 39,6%. 

Đi đôi với phát triển kinh tế, Ninh Bình luôn quan tâm chăm lo đến lĩnh vực văn hóa xã hội, phát triển sự nghiệp giáo dục đào tạo, y tế, thể dục thể thao… và đảm bảo an sinh xã hội. Trong những năm qua, giáo dục đào tạo của Ninh Bình phát triển khá toàn diện cả về quy mô, bậc học, ngành học và đã gắn kết chặt chẽ hơn với yêu cầu phát triển kinh tế xã hội. Cơ sở phục vụ giảng dạy và học tập được tăng cường. Công tác xây dựng trường chuẩn quốc gia tiếp tục được đẩy mạnh, đến năm 2011 đã có 66,4% số trường trong tỉnh đạt chuẩn quốc gia. Chất lượng giáo dục toàn diện được nâng lên. Năm học 2010-2011 các cấp học phổ thông đạt tỷ lệ tốt nghiệp cao, thi tốt nghiệp THPT đạt 99,78% xếp thứ 3 toàn quốc và đứng thứ 7 về điểm bình quân của thí sinh thi đại học. 

Công tác y tế và chăm sóc sức khỏe cộng đồng cũng có những tiến bộ đáng kể. Tỉnh đã tập trung đầu tư xây dựng mới, tu sửa, nâng cấp các cơ sở và tăng cường các trang thiết bị y tế phục vụ công tác khám, chữa bệnh cho nhân dân. Nhiều bệnh viện có quy mô và trang thiết bị hiện đại được đầu tư xây dựng và đưa vào sử dụng như: Bệnh viện Đa khoa Tỉnh, Bệnh viện Tâm thần, Da liễu, Sản nhi, Mắt, Trung tâm y tế Yên Mô…. 100% số xã, phường trong Tỉnh có Trạm y tế; 86% số xã đạt chuẩn quốc gia về y tế. Ngành y tế đã thực hiện tốt công tác y tế dự phòng và các chương trình, mục tiêu quốc gia về y tế; nâng cao y đức, giảm thủ tục hành chính phiền hà và từng bước áp dụng các tiến bộ kỹ thuật mới vào chăm sóc, khám, chữa bệnh phục vụ nhân dân. 

Phong trào thể dục thể thao phát triển mạnh mẽ và rộng khắp. Số người luyện tập thường xuyên, số gia đình thể thao tăng. Các CLB thể dục thể thao cơ sở duy trì tốt hoạt động. Thể thao thành tích cao những năm gần đây được chú trọng đầu tư đạt những kết quả khích lệ. Nhiều vận động viên của Tỉnh đã dành Huy chương tại các giải trong nước và quốc tế. Cơ sở vật chất phục vụ luyện tập và thi đấu thể thao được tăng cường, góp phần đáp ứng nhu cầu luyện tập của nhân dân và đăng cai tổ chức thành công nhiều giải đấu quốc gia và quốc tế. 

Công tác an sinh xã hội được quan tâm đảm bảo, đời sống nhân dân ngày càng tiến bộ nhiều mặt. Đặc biệt trong nhiệm kỳ Đại hội lần thứ XIX, sau khi ban hành một số Nghị quyết về phát triển kinh tế, Tỉnh ủy đã ban hành Nghị quyết số 10-NQ/TU về tăng cường lãnh đạo công tác giảm nghèo, tập trung vào các xã có tỷ lệ hộ nghèo cao. Nghị quyết đã được triển khai mạnh mẽ, quyết liệt, đã đi vào cuộc sống và đem lại hiệu quả thiết thực. 23 xã nghèo được ưu tiên hỗ trợ đầu tư kết cấu hạ tầng, người nghèo, người có hoàn cảnh khó khăn được hỗ trợ giống cây trồng vật nuôi, được vay vốn, ưu tiên đào tạo nghề, giải quyết việc làm, đi xuất khẩu lao động, hỗ trợ cải tạo, sửa chữa và xây nhà ở. Kết quả là tỷ lệ hộ nghèo của tỉnh Ninh Bình giảm xuống còn 6,15% (năm 2010 theo tiêu chí cũ) và hết năm 2011 còn 9,86% (theo tiêu chí mới). Toàn tỉnh cũng đã hoàn thành việc xây, sửa chữa gần 3.000 nhà dột nát cho hộ nghèo, hộ chính sách theo Quyết định 167/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ. 

Có thể khẳng định, những kết quả đạt được sau 20 năm tái lập Tỉnh thật đáng tự hào, đã tạo ra thế và lực mới để Ninh Bình vững bước đi lên. Ghi nhận những thành tựu kinh tế xã hội đã đạt được của Đảng bộ và nhân dân tỉnh Ninh Bình trong suốt chặng đường 20 năm xây dựng và phát triển, Đảng và Nhà nước đã trao tặng cho Tỉnh và 7/8 huyện, thị xã, phong tặng và truy tặng cho 68 tập thể, 17 cá nhân danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân; Đảng bộ, quân và dân Ninh Bình vinh dự được tặng thưởng Huân chương Độc lập hạng Nhất; có 08 tập thể, 03 cá nhân được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động; 344 bà mẹ được phong tặng, truy tặng Mẹ Việt Nam anh hùng; 720 tập thể, cá nhân được tặng thưởng Huân chương các loại… 

Phát huy những thành tựu và bài học kinh nghiệm xây dựng và phát triển qua 20 năm tái lập, trong thời gian tới, Đảng bộ, quân và dân tỉnh Ninh Bình tiếp tục quán triệt và thực hiện thật tốt Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI và Nghị quyết Đại hội Đảng bộ Tỉnh Ninh Bình lần thứ XX, quyết tâm “xây dựng Ninh Bình trở thành Tỉnh phát triển khá trong khu vực các tỉnh đồng bằng sông Hồng”… Một số mục tiêu chủ yếu của giai đoạn 2010-2015 là: Phấn đấu tốc độ tăng trưởng GDP bình quân hàng năm 14%; tốc độ giá trị sản xuất công nghiệp - Xây dựng tăng bình quân hàng năm 15% (trong đó công nghiệp tăng 16%); dịch vụ du lịch tăng 19%; nông, lâm, thủy sản tăng 2,5%; GDP bình quân đầu người đến năm 2015 đạt 50 triệu đồng; tổng vốn đầu tư toàn xã hội bình quân đạt 15.000 tỷ đồng/năm; kim ngạch xuất khẩu đến năm 2015 đạt 300 triệu USD… Mỗi năm giảm bình quân 2,5% hộ nghèo trở lên để đến năm 2015, tỷ lệ hộ nghèo còn khoảng 7% (theo tiêu chí mới)…. Các nhiệm vụ và giải pháp chủ yếu là: Duy trì tốc độ tăng trưởng kinh tế cao và bền vững. Quản lý, khai thác hợp lý, phát huy hiệu quả và xây dựng kết cấu hạ tầng các khu, cụm công nghiệp hiện có; Tích cực thu hút đầu tư khuyến khích các dự án công nghệ cao, sạch, sản phẩm mới vào địa bàn Tỉnh nhằm duy trì tốc độ tăng giá trị sản xuất công nghiệp. Duy trì diện tích gieo cấy lúa hiện có, tăng diện tích lúa chất lượng cao. Phát triển con nuôi đặc sản và nuôi trồng thủy sản theo hướng sản xuất hàng hóa. Tập trung nguồn lực, triển khai đồng bộ các nội dung Đề án xây dựng nông thôn mới tại 25 xã được chọn giai đoạn 2011-2015. Tranh thủ các nguồn vốn đầu tư xây dựng hệ thống kết cấu hạ tầng, đặc biệt là một số công trình có quy mô lớn, hiện đại như: đường giao thông, hạ tầng đô thị, các khu du lịch trọng điểm, hệ thống cấp thoát nước, các công trình thủy lợi, đê điều cấp bách, hệ thống xử lý chất thải rắn và hạ tầng văn hóa xã hội như trường học, bệnh viện, trạm xá, trụ sở… Tăng cường quản lý và sử dụng hợp lý, có hiệu quả các nguồn tài nguyên như: đá, đất sét…. Chú trọng công tác bảo vệ và cải thiện môi trường. Chủ động phòng tránh và hạn chế tác động xấu của thiên tai, ứng phó có hiệu quả với biến đổi khí hậu. Nâng cao chất lượng giáo dục đào tạo, chú trọng đào tạo, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ các lĩnh vực trọng yếu của kinh tế địa phương. Đẩy mạnh xã hội hóa giáo dục, khuyến học, khuyến tài. Chủ động và tích cực triển khai công tác y tế dự phòng, thực hiện tốt các chương trình quốc gia về y tế. Bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa, nghệ thuật truyền thống của địa phương. Phát triển mạnh mẽ thể thao quần chúng, duy trì thể thao thành tích cao với các môn đã có. Tăng cường thực hiện các giải pháp đảm bảo an sinh xã hội, tạo việc làm và giảm nghèo. Đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của bộ máy chính quyền ở địa phương. Làm tốt công tác tiếp dân và giải quyết khiếu nại, tố cáo của công dân. Thực hiện có hiệu quả công tác kiểm tra, thanh tra, phòng chống tham nhũng, lãng phí. Tăng cường quốc phòng, an ninh, xây dựng và củng cố vững chắc hệ thống chính trị; giữ vững ổn định chính trị và trật tự an toàn xã hội. 

Tự hào với những thành tựu đã đạt được, thẳng thắn nhìn nhận những mặt còn hạn chế, tồn tại trong 20 năm qua và những khó khăn, thách thức cũng như thuận lợi và thời cơ trong thời gian tới, Đảng bộ, quân và dân Ninh Bình đoàn kết, phấn đấu, góp phần cùng toàn Đảng, toàn dân, toàn quân đẩy mạnh sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa, thực hiện thắng lợi công cuộc đổi mới quê hương, đất nước, vì mục tiêu “dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh”./.

Ninh Bình đang trở thành tỉnh phát triển khá trong các tỉnh khu vực Đồng bằng sông Hồng