Ninh Vân: Bao giờ hết cảnh trắng ngày, trắng đêm

Trắng cả đêm lẫn ngày
Thiên nhiên ban tặng cho Ninh Vân những núi đá trắng, nên nghề điêu khắc đá mỹ nghệ truyền thống ở Ninh Vân sớm được hình thành và ngày một phát triển mạnh. Nhắc đến Ninh Vân, là nhắc đến điêu khắc đá. Người dân Ninh Vân sống chủ yếu bằng nghề điêu khắc đá mỹ nghệ. Nghề truyền thống này đã tạo việc làm cho lao động địa phương và thu hút đông đảo lao động của các vùng dân cư lân cận. Hiện xã Ninh Vân có trên 800 doanh nghiệp và gần 500 hộ gia đình có xưởng sản xuất làm nghề điêu khắc đá. Không khí sản xuất nơi đây vô cùng sôi động. Suốt dọc con đường dẫn sâu vào trong xã san sát những khu xưởng điêu khắc đá của các hộ gia đình sống trong xã. Nhà cửa ở đây không được ngăn cách bằng những hàng dậu cây xanh, mà là những tảng đá trắng lớn nhỏ với mọi kích cỡ. Ranh giới giữa khuôn viên nhà với đường đi cũng được ngăn cách bằng đá tảng. Đá trắng có ở khắp mọi nơi trong xã, từ những tảng còn đang ở phần thô chưa được đẽo gọt, đến những tảng đã thành hình được điêu khắc. Màu đặc trưng ở Ninh Vân là màu trắng. Trắng không chỉ của đá, còn có trắng của bụi đá. Mỗi gia đình ở Ninh Vân là một xưởng sản xuất, bao gồm nguyên vật liệu đá và vô số máy móc như máy cưa, máy khoan, máy mài... Để làm ra được một sản phẩm điêu khắc đá, người thợ ở Ninh Vân cần sử dụng tất cả các loại máy để bào mòn đá. Phế thải của quá trình này chính là bụi đá. Chỉ cần bắt tay vào mài đá khoảng mười lăm phút, bụi đá sẽ bám trắng mặt, tóc và quần áo của người thợ đá. Những lúc đó, người thợ và tượng đá chỉ có sự phân biệt giữa một bên là cử động một bên là đứng yên.

Không chỉ có bụi, người dân Ninh Vân còn đang phải sống trong một bầu không khí đặc quánh tiếng ồn. Dù vẫn còn cách làng tới vài trăm mét, nhưng đã nghe rất rõ tiếng cưa, mài đá chát chúa. Bà Đức - một người dân trong làng chia sẻ, con gái bà mới mua cho chiếc điện thoại "xịn" để tiện liên lạc, nhưng vì tiếng ồn quá to từ những chiếc máy cưa, máy mài mà nhiều khi nghe điện thoại của con gọi, chỉnh âm lượng mức to nhất cũng không thể liên lạc được. Còn với những trường học trong khu vực, tiếng máy cưa, máy xén át cả tiếng giảng bài của giáo viên. Nhiều người dân ở Ninh Vân thường đùa với nhau rằng, gọi bình minh ở Ninh Vân không phải tiếng gà gáy mà là tiếng chát chúa của máy xẻ đá.

Dự án di dời vẫn dậm chân tại chỗ
Trước thực trạng ô nhiễm môi trường ở nơi đây, năm 2005, tỉnh Ninh Bình đã phê duyệt quy hoạch xây dựng làng nghề đá mỹ nghệ Ninh Vân có tổng diện tích 23 ha thuộc 2 thôn Xuân Phúc và Xuân Thành. Dự án được chia thành hai giai đoạn, giai đoạn I từ năm 2005-2008, sau khi hoàn thành sẽ triển khai tiếp. Ban đầu, dự án được kỳ vọng sẽ đưa hết toàn bộ số hộ làm đá ra sản xuất tập trung để khắc phục tình trạng sản xuất nhỏ lẻ xen kẽ với khu dân cư, gây cản trở giao thông, tiếng ồn, làm ô nhiễm môi trường. Tuy nhiên, đã 8 năm trôi qua, dự án này mới thực hiện được giai đoạn I với diện tích 11 ha, đưa được 65/gần 500 hộ ra sản xuất tại làng nghề mới. Giai đoạn II của dự án dù đã được quy hoạch từ lâu, nhưng đến nay do vấp phải một số khó khăn nên vẫn chưa triển khai được. Ông Hoàng Trọng Hiếu - Chủ tịch xã Ninh Vân cho biết: "Khó khăn đầu tiên của chúng tôi là giải phóng mặt bằng. Khó khăn thứ hai là vấn đề vốn đầu tư. Hai khó khăn đan xen nhau. Vì thế, dù rất muốn thực hiện giai đoạn II của dự án, nhưng Ninh Vân vẫn chưa thể bắt tay vào thực hiện".

Trong khi chờ dự án tiếp tục được thực hiện thì trên 2.800 hộ dân xã Ninh Vân đang phải đối mặt với những hiểm họa do môi trường sống bị ô nhiễm. Người dân nơi đây mong muốn, chính quyền và các cơ quan chức năng quan tâm hơn nữa đến vấn đề môi trường làng nghề, nhanh chóng di dời hoạt động sản xuất đá vào vị trí tập trung, xa khu dân cư để trả lại môi trường trong lành cho bà con.